Het microbioom
Wat je darmflora is, wat we er wel en niet over weten, en wat een microbioomtest meet
In je darmen leven honderden soorten bacteriën, samen met gisten en virussen. Die gemeenschap heet het microbioom, of in gewoon Nederlands: je darmflora. Er wordt veel over geschreven, en lang niet alles daarvan is even goed onderbouwd. Op deze pagina lees je wat het microbioom is, wat het aantoonbaar doet, welke verbanden met gezondheid zijn beschreven — en hoe stevig die verbanden zijn. Plus: wat een microbioomtest wel en niet over jou kan zeggen.
Door: Janna Koopmandiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
- 8,9/10 klantenbeoordeling
Wat is het microbioom?
Het darmmicrobioom is het geheel van micro-organismen dat in je darmen leeft: vooral bacteriën, en daarnaast gisten, schimmels en virussen. In het dagelijks taalgebruik heet dit je darmflora.
Het gaat om enorme aantallen: naar schatting rond de honderd biljoen micro-organismen, verdeeld over honderden soorten. De samenstelling verschilt sterk per persoon en verandert in de loop van je leven.
Twee mensen kunnen allebei een gezonde darmflora hebben met een heel andere samenstelling. Er bestaat dan ook geen ‘ideaal microbioom’ waar je jezelf mee kunt vergelijken. Dat is meteen de belangrijkste nuance van deze pagina: het microbioom is echt belangrijk, maar het is geen meetlat met één juiste uitkomst.
Het microbioom is geen orgaan met één goede toestand. Het is een ecosysteem dat per persoon anders is opgebouwd en dat meebeweegt met hoe je leeft.
Je darmflora ontstaat vanaf je geboorte en wordt in de eerste levensjaren gevormd door onder meer de manier van bevallen, voeding en antibioticagebruik. Rond je derde jaar lijkt de samenstelling al meer op die van een volwassene. Daarna blijft die redelijk stabiel, maar hij past zich wel aan: aan je eetpatroon, medicijnen, ziekte en veroudering.
Wat doet je darmflora?
Over de básiswerking van het microbioom bestaat weinig discussie. Dit zijn functies die goed zijn aangetoond.
Vezels afbreken en korteketenvetzuren maken
Vezels die jij zelf niet verteert, worden door darmbacteriën vergist. Daarbij ontstaan korteketenvetzuren, waaronder butyraat (boterzuur). Butyraat is de belangrijkste brandstof voor de cellen van je dikkedarmwand. Dit is een van de best onderbouwde functies van het microbioom.
Ruimte innemen tegen ziekteverwekkers
Een gevestigde darmflora bezet plaats en voedingsstoffen, waardoor ziekteverwekkers minder makkelijk aanslaan. Dit heet kolonisatieresistentie. Je ziet het effect duidelijk als die bescherming wegvalt: na een antibioticakuur krijgt bijvoorbeeld Clostridioides difficile soms de ruimte.
Het afweersysteem trainen
Een groot deel van je afweersysteem ligt rondom de darm. Micro-organismen in de darm helpen dat systeem om onderscheid te leren maken tussen wat onschuldig is en wat niet.
Vitamines aanmaken
Darmbacteriën produceren onder meer vitamine K en verschillende B-vitamines. Die bijdrage is reëel, maar bescheiden: je haalt het grootste deel van je vitamines gewoon uit voeding.
Naast bacteriën horen ook gisten en schimmels bij je darmflora. Die vormen een kleiner deel, maar horen er normaal gesproken gewoon bij. Lees daarover meer op gisten en schimmels in de darm.
Microbioom en gezondheid: wat weten we echt?
Hier is zorgvuldigheid het meest nodig. Bij een lange lijst aandoeningen is een afwijkende darmflora beschreven — van darmziekten tot diabetes en depressie. Zulke lijsten circuleren volop. Het probleem zit niet in de lijst zelf, maar in wat eruit wordt afgeleid.
Het cruciale onderscheid: een verband vinden is niet hetzelfde als een oorzaak aantonen.
Als bij mensen met aandoening X gemiddeld een andere darmflora wordt gevonden, kan dat drie dingen betekenen. De darmflora draagt bij aan de aandoening. Of de aandoening (of de behandeling ervan) verandert de darmflora. Of allebei komen voort uit iets anders, zoals voeding, medicatie of leefstijl. Bij de meeste beschreven verbanden is nog niet uitgezocht welke van de drie het is.
Verstoring na antibiotica en C. difficile
Dat antibiotica de darmflora verstoren en dat dit kan leiden tot een C. difficile-infectie, is aangetoond. Hier is de oorzakelijke keten duidelijk. Ook dat een fecestransplantatie bij terugkerende C. difficile werkt, is goed onderzocht — dit is de enige microbioomgerichte behandeling die in richtlijnen staat.
Darmziekten en darmklachten
Bij inflammatoire darmziekten en bij het prikkelbare darm syndroom wordt gemiddeld een andere darmflora gevonden dan bij mensen zonder klachten. Wat oorzaak is en wat gevolg, is niet opgehelderd. Er bestaat geen microbioomprofiel waarmee je PDS of IBD kunt vaststellen.
Overgewicht en stofwisseling
Er zijn verschillen in darmflora beschreven tussen mensen met en zonder overgewicht of diabetes type 2. Veel van het onderliggende werk komt uit dieronderzoek; bij mensen is het beeld minder eenduidig, en voeding beïnvloedt zowel het gewicht als de darmflora. Een microbioomuitslag voorspelt je gewicht of je diabetesrisico niet.
De darm-hersenas en stemming
Darm en hersenen staan met elkaar in verbinding, en dat die verbinding bestaat is aangetoond. Dat je darmflora je stemming stuurt, is dat niet. Onderzoek naar depressie en het microbioom staat nog vroeg: veel dieronderzoek, kleine studies bij mensen, wisselende uitkomsten.
Autisme, schizofrenie en ‘onverklaarde klachten’
Je komt beweringen tegen dat een verstoord microbioom samenhangt met autisme of schizofrenie. Daar is geen overtuigend bewijs voor bij mensen. Het onderzoek dat wordt aangehaald gaat vrijwel altijd over dieren of over kleine groepen, en de bevindingen zijn niet consistent.
Datzelfde geldt voor de redenering ‘heb je klachten waarvan je de oorzaak niet kunt vinden, dan is je microbioom waarschijnlijk verstoord’. Die redenering klopt niet en kan schadelijk uitpakken: aanhoudende onverklaarde klachten verdienen onderzoek door een arts, niet de aanname dat het wel de darmflora zal zijn.
Is meer diversiteit altijd beter?
Een gevarieerde darmflora gaat op groepsniveau vaak samen met betere gezondheidsuitkomsten, en een lage diversiteit wordt gezien bij verschillende aandoeningen. Toch is ‘hoe hoger hoe beter’ te simpel. Diversiteit is contextafhankelijk: er bestaat geen streefwaarde, en een lagere score is op zichzelf geen diagnose en geen reden tot zorg.
Zie een diversiteitsscore daarom als een globale indruk van je darmflora op het moment van meten, niet als een rapportcijfer voor je gezondheid.
Wat beïnvloedt je darmflora?
Je darmflora ligt niet vast. Dit zijn de factoren met de duidelijkste invloed.
- Vezels en variatie in je voeding. Dit is de sterkste knop waar je zelf aan kunt draaien. Verschillende vezelsoorten voeden verschillende bacteriën; een eenzijdig patroon voedt maar een klein deel.
- Antibiotica. Verlagen de diversiteit, soms maandenlang. Meestal herstelt de flora grotendeels vanzelf. Gebruik antibiotica alleen wanneer nodig, maar maak een voorgeschreven kuur wél af.
- Andere medicijnen. Ook maagzuurremmers, metformine en NSAID's veranderen de darmflora aantoonbaar. Stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie.
- Sterk bewerkte voeding, veel suiker en alcohol gaan samen met een minder diverse flora.
- Beweging, slaap en langdurige stress hangen samen met de samenstelling van je darmflora. Bij stress loopt dat waarschijnlijk via de darm-hersenas; hoe groot dat effect in het dagelijks leven is, staat nog niet vast.
- Leeftijd, genen en je omgeving spelen mee: huisgenoten en huisdieren delen meetbaar micro-organismen met je.
Verandering betekent niet automatisch verbetering
Je darmflora aantoonbaar veránderen is goed mogelijk — met een paar weken anders eten lukt dat al. Maar dat een gemeten verandering ook je gezondheid verbetert, is een tweede vraag, en die is veel lastiger te beantwoorden. Vezelrijk en gevarieerd eten is hoe dan ook verstandig; of dat komt dóor je darmflora of via andere routes, is niet met zekerheid te zeggen.
Wat meet een microbioomtest?
Een microbioomtest brengt op basis van een ontlastingsmonster in kaart welke bacteriegroepen aanwezig zijn en in welke verhouding. Je krijgt een beeld van je darmflora op het moment van afname — een momentopname, geen diagnose.
Microbioom test
Brengt de samenstelling en de diversiteit van je darmflora in kaart. Je krijgt een diversiteitsscore, een indeling in een enterotype (een grofmazig patroon in de samenstelling) en informatie over enkele sleutelbacteriën die bekendstaan om hun rol bij vezelafbraak en de aanmaak van korteketenvetzuren. In je rapport staat wat de bevindingen in het algemeen kunnen betekenen, met leefstijl- en voedingsadvies.
- Samenstelling en verhouding van je bacteriegroepen
- Diversiteitsscore en enterotype
- Bruikbaar als nulmeting om later mee te vergelijken
- Thuis af te nemen, nuchter zijn hoeft niet
Wat een microbioomtest wel en niet kan
Wel: een profiel van je darmflora op het moment van afname, met uitleg en aanknopingspunten voor voeding en leefstijl. Bruikbaar als nulmeting, bijvoorbeeld om na een half jaar anders eten opnieuw te meten.
Niet: een ziekte vaststellen of uitsluiten, een risico betrouwbaar voorspellen, of de oorzaak van aspecifieke klachten aanwijzen. Er bestaat geen normaal microbioom waaraan jouw uitslag wordt afgemeten, en een afwijkend ogende uitslag — bijvoorbeeld een lage diversiteit — is op zichzelf geen diagnose en geen bewijs dat je klachten hierdoor komen.
Een uitslag zegt ook niet welk probioticum bij jou past. Die vertaalslag van darmflora naar het juiste supplement is wetenschappelijk nog niet te maken. Bespreek een opvallende uitslag met je huisarts of een diëtist, en gebruik hem als vertrekpunt voor een gesprek.
Of kies een andere route
Deze twee zijn alternatieven, geen aanvulling die je erbij bestelt. In allebei zit een darmflorapaneel, naast waarden voor je vertering, ontsteking en darmbarrière. Ze zijn breder dan de microbioomtest, maar geven geen diversiteitsscore of enterotype. De XL Basis is de voordeligste brede route; de XL Pro is de enige die het microbioom nog verder uitbreidt.
Darmtest XL Basis
Bredere, voordeligere darmroute. 14 darmwaarden in één ontlastingsmonster, met een darmflorapaneel (Enterobacteriaceae / E. coli, Enterococcen, Lactobacillen, Bifidobacterium, plus gisten en schimmels) naast je vertering, calprotectine, secretoir IgA, zonuline en Helicobacter. Past als je je darmflora niet los wilt bekijken maar naast je vertering en ontstekingswaarden. Let op: dit pakket geeft geen diversiteitsscore of enterotype. Uitslag binnen 10 werkdagen.
Darmtest XL Pro
Zeer brede route met de meeste flora-markers. 22 darmwaarden in één ontlastingsmonster. Voor dit onderwerp relevant omdat dit het enige pakket is dat naast de standaard bacteriegroepen ook Akkermansia en Faecalibacterium apart benoemt — twee bacteriën die bekendstaan om hun rol bij de slijmlaag en de aanmaak van butyraat. Daarnaast: vertering, galzuren, pancreas-elastase, ontsteking en darmbarrière, glutengevoeligheid en zes parasieten. Uitslag binnen 10 werkdagen.
De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.
Ervaringen met de Microbioom test
★★★★★
“Ik dacht al dat ik gek vermoeid was en bepaalde klachten had die onverklaarbaar waren.. mijn microbioom laat duidelijk zien wat er verbeterd moet worden.. en dat terwijl mijn bloedtestjes altijd aangeven dat alles goed is. Ik zou het zeker aanraden!”
L. Den Haag, augustus 2025
★★★★★
“De uitslag van mijn microbioomtest …. een zeer uitgebreide test, is zeer goed ontvangen. Alles overduidelijk en prettig om te lezen, ook de adviezen erbij. Een echte aanrader. Dankjewel.”
O. Breskens, augustus 2024
★★★★★
“Heel fijn om te lezen dat mijn andere manier van eten en leven ervoor heeft gezorgd dat mijn darm-microbioom gezond is. Het bevestigt wat ik al voelde en ook waar ik nog aan kan werken! Het stimuleert me om verder te gaan op de ingeslagen weg!”
A. Raalte, augustus 2024
Ervaringen van klanten van Mijnlabtest die de microbioomtest zelf benoemen. Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag. Alle originele reviews bekijken
Weet je niet welke test bij je klachten past?
Je darmflora is maar een van de dingen die je kunt laten onderzoeken. Twijfel je of een microbioomtest het meeste oplevert bij jouw vraag, beantwoord dan een paar vragen. De Test Coach kijkt mee.
- Stelt gerichte vragen over je klachten
- Adviseert de test die daarbij past
- Dag en nacht bereikbaar
Wat je darmflora ondersteunt
Je hebt geen test nodig om hiermee te beginnen. Dit is wat het best is onderbouwd, en het is opvallend gewoon.
- Eet gevarieerd en vezelrijk. Groente, fruit, peulvruchten, noten, zaden en volkorenproducten. Variëren telt: verschillende vezelsoorten voeden verschillende bacteriën. Bouw rustig op als je nu weinig vezels eet, anders krijg je juist meer gasvorming.
- Voeg gefermenteerde producten toe zoals yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi of tempeh. Er is onderzoek waarin dit de diversiteit gunstig beïnvloedt.
- Beperk sterk bewerkte voeding, veel toegevoegde suiker en alcohol.
- Beweeg regelmatig en slaap voldoende.
- Gebruik antibiotica alleen wanneer nodig — en maak een voorgeschreven kuur altijd af.
- Geef het tijd. Je darmflora verandert in weken tot maanden, niet in dagen.
Probiotica en prebiotica
Voor sommige toepassingen is het effect van probiotica redelijk onderbouwd, bijvoorbeeld bij antibiotica-gerelateerde diarree. Voor het ‘verbeteren van je microbioom’ in het algemeen is dat veel zwakker: effecten verschillen sterk per stam, per product en per persoon, en de meeste stammen vestigen zich niet blijvend in je darm.
Prebiotica — vezels die je eigen bacteriën voeden — krijg je bij een gevarieerd, vezelrijk eetpatroon vanzelf binnen. Wil je een probioticum proberen, houd dan één product enkele weken aan en beoordeel daarna of het iets doet. Overleg eerst met je arts als je afweer verminderd is.
Wat er nog meer in je darm speelt
Het microbioom is het bredere verhaal. Een aantal onderdelen ervan heeft een eigen pagina, omdat er specifieke vragen bij horen — en specifieke misverstanden.
Akkermansia
Een veelbesproken darmbacterie die de slijmlaag van de darmwand afbreekt en daarmee op peil houdt. Veel onderzoek, veel verwachtingen, en de nodige nuance nodig. Lees meer over de Akkermansia-bacterie.
Candida en andere gisten
Gisten horen bij je darmflora. Wanneer spreek je van overgroei, en wat kan een test daarover zeggen? Zie gisten en schimmels in de darm, of specifiek over Candida in de darmen.
Darmparasieten
Anders dan de rest van je darmflora horen parasieten er niet standaard bij. Ook hier geldt: aantreffen is niet hetzelfde als de verklaring vinden. Lees meer over darmparasieten.
Darmdoorlaatbaarheid
Je darmflora en je darmwand beïnvloeden elkaar. Over de doorlaatbaarheid van die wand — en over de populaire term ‘lekkende darm’ — lees je meer bij verhoogde darmdoorlaatbaarheid.
Heb je vooral klachten en weet je niet waar te beginnen, kijk dan bij darmklachten en hun mogelijke oorzaken, of gebruik de keuzehulp welke darmtest past bij jou.
Wanneer naar de dokter bij darmklachten?
Een microbioomtest is geen medisch onderzoek en hoort niet het startpunt te zijn wanneer er iets aan de hand kan zijn. Neem contact op met je huisarts bij:
- Bloed of slijm bij de ontlasting
- Onbedoeld gewichtsverlies
- Aanhoudende diarree of buikpijn
- Aanhoudende vermoeidheid
- Koorts of een ontlastingspatroon dat plotseling verandert
- Darmkanker, coeliakie of IBD in de familie
Meer over je darmflora en darmgezondheid
Ben jij op zoek naar meer inhoudelijke informatie over je darmen? Lees dan een van onze uitgebreide aansluitende artikelen:
Veelgestelde vragen over het microbioom
1. Wat is het microbioom precies?⌄
Het geheel van micro-organismen dat in je darmen leeft: vooral bacteriën, en daarnaast gisten, schimmels en virussen. In gewoon Nederlands: je darmflora. Het gaat om naar schatting honderd biljoen micro-organismen verdeeld over honderden soorten, en de samenstelling verschilt sterk per persoon.
2. Bestaat er een ‘gezond’ of ‘normaal’ microbioom?⌄
Nee. Twee mensen kunnen allebei een gezonde darmflora hebben met een heel andere samenstelling. Er is geen referentieprofiel waaraan jouw uitslag wordt afgemeten. Dat is precies waarom een microbioomuitslag inzicht geeft en geen oordeel: er valt niet te zeggen dat jouw flora ‘fout’ is.
3. Kan een microbioomtest een ziekte aantonen?⌄
Nee. Een microbioomtest stelt geen diagnose en sluit geen aandoening uit. Bij een aantal ziekten is gemiddeld een andere darmflora beschreven, maar die verschillen zijn te klein en te wisselend om er bij een individu iets uit af te leiden. Er bestaat geen microbioomprofiel voor PDS, IBD, diabetes of overgewicht.
4. Betekent een lage diversiteit dat er iets mis is?⌄
Niet zonder meer. Een gevarieerde darmflora gaat op groepsniveau vaak samen met betere gezondheidsuitkomsten, maar ‘hoe hoger hoe beter’ is te simpel en er bestaat geen streefwaarde. Een lagere score kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld na antibiotica of een periode van eenzijdig eten. Zie het als een globale indruk op het moment van meten, niet als een rapportcijfer.
5. Veroorzaakt een verstoord microbioom mijn vermoeidheid of onverklaarde klachten?⌄
Dat is niet aangetoond, en het is een redenering waar je voorzichtig mee moet zijn. Vermoeidheid en aanhoudende vage klachten komen veel voor en hebben talrijke oorzaken die wél goed te onderzoeken zijn: bloedarmoede, een schildklieraandoening, slaaptekort, tekorten of coeliakie. Laat die eerst uitsluiten door je huisarts.
6. Kan ik mijn microbioom verbeteren met voeding?⌄
Je kunt je darmflora aantoonbaar veránderen met voeding, en vrij snel: enkele weken gevarieerder en vezelrijker eten is al meetbaar. Of een gemeten verandering ook je gezondheid verbetert, is een lastigere vraag. Vezelrijk en gevarieerd eten is hoe dan ook verstandig — of dat nou via je darmflora werkt of via andere routes.
7. Zegt mijn uitslag welk probioticum ik nodig heb?⌄
Nee. Die vertaalslag van een microbioomuitslag naar het juiste supplement is wetenschappelijk nog niet te maken. Voor specifieke toepassingen, zoals antibiotica-gerelateerde diarree, is het effect van bepaalde probiotica redelijk onderbouwd; voor ‘je microbioom verbeteren’ in het algemeen veel minder. De meeste stammen vestigen zich bovendien niet blijvend in je darm.
8. Wanneer is een microbioomtest zinvol?⌄
Vooral als je nieuwsgierig bent naar je darmflora, als je een nulmeting wilt voordat je je voeding aanpast, of als je na een periode van anders eten wilt zien wat er is veranderd. Minder zinvol als eerste stap bij klachten: ga daarvoor eerst naar je huisarts, zeker bij bloed bij de ontlasting, gewichtsverlies, koorts of aanhoudende diarree.
De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.
Staat je vraag er niet bij?
Onze klantenservice helpt je met vragen over de test, de afname of je uitslag. We denken graag mee over welke test bij je klachten past.
Je microbioom in kaart brengen
De Microbioom test brengt de samenstelling en diversiteit van je darmflora in beeld, met een diversiteitsscore, een enterotype en informatie over sleutelbacteriën. Het is een momentopname en een vertrekpunt voor voeding en leefstijl — geen diagnose.
Betrouwbare bronnen over het microbioom
- Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Microbioom. Themapagina met de stand van zaken en lopend onderzoek. Lees meer
- Fan, Y., & Pedersen, O. (2021). Gut microbiota in human metabolic health and disease. Nature Reviews Microbiology, 19(1), 55–71. Lees meer
- Valdes, A. M., Walter, J., Segal, E., & Spector, T. D. (2018). Role of the gut microbiota in nutrition and health. BMJ, 361, k2179. Lees meer
- Rinninella, E., Raoul, P., Cintoni, M., et al. (2019). What is the healthy gut microbiota composition? A changing ecosystem across age, environment, diet, and diseases. Microorganisms, 7(1), 14. Lees meer
Bekijk alle bronnen ↓Verberg overige bronnen ↑
- Wastyk, H. C., Fragiadakis, G. K., Perelman, D., et al. (2021). Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status. Cell, 184(16), 4137–4153. Over gefermenteerde voeding en diversiteit. Lees meer
- Koh, A., De Vadder, F., Kovatcheva-Datchary, P., & Bäckhed, F. (2016). From dietary fiber to host physiology: short-chain fatty acids as key bacterial metabolites. Cell, 165(6), 1332–1345. Lees meer
- Vich Vila, A., Collij, V., Sanna, S., et al. (2020). Impact of commonly used drugs on the composition and metabolic function of the gut microbiota. Nature Communications, 11, 362. Nederlands onderzoek naar medicijnen en darmflora. Lees meer
- Zmora, N., Suez, J., & Elinav, E. (2019). You are what you eat: diet, health and the gut microbiota. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 16(1), 35–56. Lees meer
- Suez, J., Zmora, N., Segal, E., & Elinav, E. (2019). The pros, cons, and many unknowns of probiotics. Nature Medicine, 25(5), 716–729. Lees meer
- Cronin, P., Joyce, S. A., O'Toole, P. W., & O'Connor, E. M. (2021). Dietary fibre modulates the gut microbiota. Nutrients, 13(5), 1655. Lees meer
- Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Clostridioides difficile. Over verstoorde darmflora na antibiotica. Lees meer
- Voedingscentrum. Vezels. Praktische informatie over vezelrijke voeding. Lees meer