Allergie of intolerantie?

De betrokkenheid van je afweersysteem. Bij een allergie maakt je afweersysteem IgE-antistoffen tegen een eiwit in het voedingsmiddel; de reactie komt snel, een kleine hoeveelheid kan al genoeg zijn en het kan gevaarlijk worden. Bij een intolerantie is het afweersysteem niet op die manier betrokken: je lichaam kan een stof niet goed verteren of opnemen, de klachten komen later en het gaat om een hoeveelheid.

Een intolerantie is vervelend en kan je dagelijks leven flink beïnvloeden, maar hij is niet levensbedreigend. Bij een allergie kan dat wel: bij anafylaxie zwellen de luchtwegen en daalt de bloeddruk. Krijg je na het eten zwelling van lippen, tong of keel, benauwdheid of duizeligheid, bel dan direct 112 of de huisartsenpost.

Bij een allergie meestal binnen een uur, soms binnen minuten. Bij een intolerantie vaak pas na enkele uren, en soms een dag of langer. Dat verschil is het bruikbaarste onderscheid dat je zelf kunt maken, en het is ook de reden dat een intolerantie zo moeilijk aan een specifiek product te koppelen is.

Nee, en dat is een van de meest voorkomende verwarringen. Bij lactose-intolerantie maakt je lichaam te weinig van het enzym lactase, waardoor de melksuiker onverteerd in de dikke darm komt. Er komt geen afweerreactie bij kijken. Bij een koemelkallergie reageert het afweersysteem juist wel, via IgE, en dan op de melkeiwitten en niet op de suiker.

Geen van beide. Coeliakie is een auto-immuunziekte: het afweersysteem reageert op gluten en beschadigt daarbij de eigen dunne darmwand. Dat vraagt een strikt en levenslang glutenvrij dieet met begeleiding, en de diagnose stelt een arts met bloedonderzoek en meestal een darmbiopt, terwijl je nog gluten eet. Lees verder op glutenintolerantie en coeliakie.

Nee, want het zijn twee verschillende metingen: een allergietest kijkt naar IgE-antistoffen, een intolerantietest naar IgG-antistoffen. Kijk daarom eerst naar het verloop van je klachten en kies op basis daarvan één route. Bij twijfel, en zeker als er ooit zwelling of benauwdheid bij was, begin je bij je huisarts.

Vrijwel iedereen maakt IgG-antistoffen aan tegen voedingsmiddelen die hij regelmatig eet. Een IgG-uitslag laat de hoogte van die reactie per product zien, en dat kan richting geven aan wat je als eerste probeert. Het is geen bewijs dat dat product je klachten veroorzaakt, en IgG-testen op voedselintolerantie worden in de reguliere zorg niet standaard aangeboden. Gebruik de uitslag als vertrekpunt voor een begeleide eliminatie en herintroductie.

Een IgE-test laat zien of je lichaam antistoffen tegen bepaalde allergenen aanmaakt. Dat heet sensibilisatie en het is niet hetzelfde als klachten hebben: je kunt antistoffen hebben zonder er iets van te merken. Daarom hoort een IgE-uitslag altijd samen met je klachten beoordeeld te worden, bij voorkeur door je huisarts of een allergoloog. Houd je klachten ondanks een onopvallende uitslag, bespreek dat dan met je arts.

Bij kinderen verdwijnt een deel van de voedselallergieën met de jaren, bijvoorbeeld voor koemelk en ei; voor pinda en noten gebeurt dat minder vaak. Een intolerantie kan veranderen als de oorzaak verandert: is er sprake van een secundaire vorm, bijvoorbeeld na een darminfectie, dan komt de functie vaak terug als de darm herstelt. Bij een aanleggebonden vorm, zoals de afnemende lactaseproductie na de kindertijd, blijft hij, maar verdraag je vaak meer dan je denkt.