Cortisol profiel + DHEA

De analyse wordt uitgevoerd in een ISO 15189-geaccrediteerd laboratorium met de ELISA-techniek. Je uitslag wordt gevalideerd door een arts of biochemicus. Een speekselwaarde blijft altijd een meetmoment en moet in context van klachten en timing worden geinterpreteerd.

Speekselafname is laagdrempelig en gebeurt zonder vingerprik. Voor vrije hormoonwaarden zoals cortisol en DHEA kan speeksel praktische informatie geven, vooral wanneer de timing en de afname-instructies goed worden gevolgd.

Cortisol volgt een natuurlijk dagritme: kort na het ontwaken is het hoog en in de loop van de dag daalt het richting een laag niveau in de avond. Een enkele meting zegt daardoor weinig, omdat de waarde sterk afhangt van het tijdstip. Door op vaste momenten te meten, ontstaat een dagprofiel dat het verloop laat zien in plaats van een losse momentopname.

Kort na het ontwaken maakt je lichaam extra cortisol aan, een reactie die je helpt op gang te komen. Door vlak na het ontwaken en enkele uren later te meten, wordt zichtbaar hoe deze ochtendreactie en de daaropvolgende daling verlopen. Dat verloop geeft meer context dan een enkele waarde, maar blijft een meetmoment dat je samen met je klachten bekijkt.

Cortisol wordt aangestuurd door de zogenoemde HPA-as, de samenwerking tussen hersenen en bijnieren die je reactie op stress regelt. Bij langdurige belasting kan het dagritme van cortisol veranderen. Een afwijkend profiel kan daar een aanwijzing voor zijn, maar het is geen diagnose: de uitslag geeft inzicht en hoort altijd in de context van je klachten en je arts te worden bekeken.

DHEA is een bijnierhormoon dat vaak als tegenhanger van cortisol wordt gezien. Waar cortisol vooral met stressbelasting samenhangt, wordt DHEA in verband gebracht met herstel. Door beide te meten, kun je niet alleen de losse waarden bekijken, maar ook de verhouding tussen cortisol en DHEA. Die verhouding geeft een breder beeld van hoe belasting en herstel zich tot elkaar verhouden.

Ja. Medicijnen met corticosteroiden, zoals prednison en sommige inhalatie- of huidpreparaten, kunnen de gemeten cortisolwaarde beinvloeden. Gebruik je dit soort medicatie, bespreek dan met je arts of en wanneer testen zinvol is. Stop nooit zelf zomaar met voorgeschreven medicatie; dat doe je altijd in overleg met je behandelaar.

Deze test kan je stresshormonen in beeld brengen en zo context geven bij klachten als vermoeidheid of het gevoel opgebrand te zijn. Het is echter geen test die burn-out of een aandoening aantoont of uitsluit. De uitslag geeft inzicht in je hormonen op de meetmomenten en is bedoeld als aanvulling op het gesprek met je huisarts, niet als vervanging daarvan.

Na ontvangst van je speekselsamples in het laboratorium ontvang je jouw uitslag doorgaans binnen 3 weken in een beveiligd bericht.

Voor het cortisol dagprofiel neem je het 1e sample 1 uur na het ontwaken af en het 2e sample 3 tot 4 uur later. Voor DHEA zijn er 5 afnamemomenten: je neemt elk half uur een sample, bijvoorbeeld tussen 07:00 en 09:00 uur (mannen tussen 06:00 en 08:00 uur). De instructies in jouw testkit zijn altijd leidend.

Voor de DHEA-metingen adviseren we alle vijf de afnames nuchter te doen. Voor de cortisolmeting raden we aan het eerste speekselmonster nuchter af te nemen. Volg verder de instructies in je testkit, zoals kort voor afname niet eten, drinken, tandenpoetsen of intensief sporten.

Eet, drink (behalve water) en poets je tanden niet in de 30 tot 60 minuten voor elk afnamemoment. Volledig nuchter hoef je niet te zijn.

Het afnamemoment ligt wél vast. DHEA: vijf monsters om het half uur, tussen 07:00 en 09:00 bij vrouwen of tussen 06:00 en 08:00 bij mannen. Cortisol: het eerste monster één uur na het wakker worden, het tweede monster 3 tot 4 uur daarna.

Niet eten, drinken (behalve water), tandenpoetsen of roken vanaf 1 uur voor elk afnamemoment. Gebruik geen lipproducten zoals lippenstift of lipbalsem direct voor de afname; resten hiervan kunnen de speekselanalyse beïnvloeden. Hetzelfde geldt voor hormooncrèmes, -gels of vaginale tabletten 24 uur voor de afname.

Intensieve sport op de ochtend van de afname en fel schermgebruik (telefoon, tablet) 30–60 minuten voor de eerste ochtendafname kunnen het cortisolprofiel in de vroege ochtend verstoren. Gebruik van corticosteroïden of DHEA-supplementen kan de uitslag beïnvloeden.

Als je monster onvoldoende of onbruikbaar blijkt voor analyse (bijvoorbeeld te weinig speeksel, beschadigd of verontreinigd), sturen we je na de eerste keer kosteloos een nieuwe testkit op. Zo kun je alsnog een geldig sample insturen zonder extra kosten, zodat je toch je uitslag ontvangt.

Cortisol en DHEA worden gemeten via ELISA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay), een immunochemische methode waarbij hormoonconcentraties worden bepaald via een enzymreactie op antilichamen. Deze methode is gestandaardiseerd en klinisch gevalideerd voor speekselmatrix.

Nee. De test geeft inzicht in gemeten hormoonwaarden, maar een diagnose hoort bij een arts en vraagt altijd klachten, context en eventueel vervolgonderzoek.

Een afwijkende waarde is geen diagnose op zichzelf. Je rapport geeft uitleg en benoemt wanneer overleg met je huisarts verstandig is.

Ja. Met de Pick & Mix speekseltest kun je waarden als cortisol dagprofiel, DHEA, vrij testosteron en progesteron combineren in een zelfgekozen pakket, met extra korting.

We verzamelen alleen gegevens die nodig zijn voor je analyse en delen met het laboratorium alleen wat strikt noodzakelijk is. Je rapport wordt beveiligd verstuurd met tweefactorauthenticatie.