Schildklier: functie, klachten en onderzoek
De schildklier is een vlindervormige hormoonklier in je hals die invloed heeft op het tempo van je stofwisseling, je hart en bloedvaten, je temperatuurregulatie en tal van andere orgaansystemen. Werkt hij te snel of te traag, dan merk je dat aan je energie, je gewicht, je hartslag en je temperatuur. Op deze pagina lees je wat de schildklier doet, welke klachten erbij passen, welke waarden je laat meten (TSH, FT4 en FT3) en wanneer je naar de huisarts gaat.
Door: Janna KoopmanDiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
- ISO 15189-geaccrediteerd laboratorium
- Geen verwijzing nodig
- Gratis retour
- 8,9/10 klantenbeoordeling
Wat doet de schildklier?
De schildklier maakt schildklierhormonen aan en bepaalt daarmee hoe snel je lichaam werkt. Hij zit vooraan in je hals, tegen de luchtpijp, en weegt maar zo'n twintig gram. Toch heeft vrijwel elk orgaan zijn hormonen nodig. Ze bepalen mede hoeveel energie je hebt, hoe snel je hart klopt, hoe warm je het hebt en hoe je darmen op tempo blijven.
Waar de schildklier invloed op heeft
Vijf terreinen waar je het als eerste merkt wanneer de aanmaak verandert.
Kort samengevat
Te veel schildklierhormoon versnelt je lichaam, te weinig vertraagt het. Dat verklaart waarom de klachten van een te snelle en een te trage schildklier vaak spiegelbeelden van elkaar zijn: warm tegenover kouwelijk, gewichtsverlies tegenover gewichtstoename, onrust tegenover traagheid.
- EnergieHoeveel brandstof je cellen verbranden, en dus hoe fit of hoe uitgeput je je voelt over de dag.
- Gewicht en stofwisselingHet tempo waarin je lichaam voeding omzet. Dat verklaart waarom gewicht kan veranderen zonder dat je anders eet.
- LichaamstemperatuurOf je het snel koud hebt of juist slecht tegen warmte kunt, en of je meer of minder zweet dan gewoonlijk.
- Hartslag en bloeddrukSchildklierhormoon werkt rechtstreeks op je hart. Hartkloppingen en een trage hartslag horen daarom beide bij het beeld.
- Concentratie en stemmingVan een wazig hoofd en somberheid tot gejaagdheid en prikkelbaarheid, afhankelijk van welke kant het opgaat.
- SpijsverteringEen trage schildklier gaat vaker samen met verstopping, een snelle met een snellere stoelgang.
In het kort
- TSH is het aansturingssignaal uit je hypofyse, niet het schildklierhormoon zelf.
- FT4 is meestal de belangrijkste aanvullende waarde naast TSH.
- FT3 is een aanvullende waarde, vooral relevant bij bepaalde patronen van een te snel werkende schildklier.
- Een afwijkende waarde is een aanwijzing en geen diagnose. De diagnose stelt een arts.
Welke klachten passen bij de schildklier?
Schildklierklachten zijn breed en vaak vaag, en daardoor worden ze niet altijd meteen herkend. Wat ze verraadt, is meestal niet één klacht maar de combinatie: vermoeidheid samen met kouwelijkheid en gewichtstoename, of hartkloppingen samen met zweten en gewichtsverlies. Ook de richting telt. Bijna alle klachten hieronder komen in twee tegengestelde vormen voor, en die richting geeft al een aanwijzing of de schildklier te snel of te traag werkt.
Belangrijk om erbij te zeggen: elk signaal hieronder heeft ook andere verklaringen. Ze wijzen een richting aan, ze geven geen uitkomst. Alleen bloedonderzoek laat zien wat je schildklierwaarden werkelijk doen, en de beoordeling daarvan hoort bij een arts.
Vermoeidheid of juist gejaagdheid
Uitgeput en wazig bij te weinig hormoon, onrustig en opgejaagd bij te veel. Beide voelen als weinig reserve.
Gewicht dat verandert zonder reden
Aankomen terwijl je niet anders eet past bij traag. Onbedoeld afvallen met normale eetlust past bij snel.
Het snel koud of snel warm hebben
Kouwelijk zijn terwijl anderen het prima vinden, of slecht tegen warmte kunnen en veel transpireren.
Hartkloppingen of een trage hartslag
Een bonzend gevoel past bij te veel hormoon. Blijft het aanhouden, ga dan naar je huisarts.
Haaruitval, droge huid of brokkelige nagels
Haar dat dunner wordt en een droge huid komen vaker voor bij een trage schildklier, en herstellen langzaam.
Concentratie, stemming en slaap
Somberheid en traag denken bij traag, prikkelbaarheid en moeilijk inslapen bij snel. Vaak het eerst opgemerkt.
TSH, FT4 en FT3: hoe de schildklier wordt aangestuurd
De schildklier werkt niet op zichzelf. Je hypofyse, een kliertje in je hersenen, meet hoeveel schildklierhormoon er in je bloed zit en stuurt bij met het hormoon TSH. Is er te weinig hormoon, dan gaat TSH omhoog om de schildklier aan te sporen. Is er te veel, dan zakt TSH. Die regelkring verklaart iets wat veel mensen verwarrend vinden: bij een trage schildklier is TSH juist hoog, en bij een snelle schildklier juist laag.
TSH is het signaal
TSH komt niet uit je schildklier maar uit je hypofyse. Het is de opdracht om meer of minder aan te maken.
FT4 is de voorraad
Vrij thyroxine is de vorm die de schildklier vooral aanmaakt en die als reserve in je bloed rondgaat.
FT3 is de actieve vorm
Vrij trijoodthyronine doet het eigenlijke werk in je cellen. Je lichaam maakt het grotendeels uit FT4.
Waarom FT4 en FT3 naast TSH iets toevoegen. FT4 laat zien hoeveel vrij thyroxine beschikbaar is en is daarmee meestal de belangrijkste bepaling naast TSH. FT3 kan vooral bij een verlaagde TSH aanvullende informatie geven. Een FT3-waarde wordt altijd in samenhang met TSH, FT4, ziekte, medicatie en andere omstandigheden geïnterpreteerd. De term FT staat voor de vrije, niet aan eiwit gebonden fractie, en die geeft het best weer hoeveel hormoon direct beschikbaar is.
Welke schildklierwaarden meet je, en wat is normaal?
TSH is meestal de eerste test; daarna helpen FT4 en soms FT3 om de aard en de ernst van een afwijking te duiden. Onze referentiewaarde voor TSH bij volwassenen is 0,27 tot 4,20 mU/l. Valt je uitslag daarbinnen, dan wordt hij als normaal gezien. Referentiewaarden verschillen per laboratorium, doordat apparatuur en gebruikte materialen verschillen, en ze verschuiven ook met de leeftijd: bij ouderen ligt de bovengrens van nature hoger. Daarom staat op elke uitslag de referentiewaarde van het laboratorium dat jouw sample heeft geanalyseerd.
| Waarde | Wat het is | Referentie bij volwassenen |
|---|---|---|
| TSH | Het signaal uit je hypofyse aan de schildklier | 0,27 tot 4,20 mU/l |
| FT4 | De voorraad schildklierhormoon in je bloed | Staat op je uitslag, per laboratorium |
| FT3 | De actieve vorm die in je cellen het werk doet | Staat op je uitslag, per laboratorium |
Wat betekent een licht afwijkende TSH?
Is alleen je TSH licht afwijkend terwijl FT4 nog normaal is, dan wordt dat een subklinische afwijking genoemd. Bij een verhoogde TSH met normale FT4 spreekt men van subklinische hypothyreoïdie, bij een verlaagde TSH met normale FT4 of FT3 van subklinische hyperthyreoïdie. Dat is geen diagnose en ook geen tussenstand die per definitie doorzet: een schildklier kan tijdelijk ontregeld zijn, bijvoorbeeld na een infectie, en binnen enkele maanden weer normaal worden. Een arts weegt de waarde daarom altijd samen met je klachten en meestal met een tweede meting later.
En als je waarden normaal zijn maar je klachten blijven?
Dat komt voor, en het is een uitkomst met betekenis. Een normale TSH maakt een primair schildklierprobleem minder waarschijnlijk, al sluit hij niet elke afwijking of meetverstoring uit. Je klachten zijn er ondertussen nog steeds en verdienen een verklaring. Blijf dan niet doormeten tot er iets uitkomt, maar neem je klachten en je uitslag mee naar je huisarts, zodat er breder gekeken kan worden. Verderop op deze pagina staat een overzicht van andere oorzaken die hetzelfde beeld geven.
Schildklier laten testen: welke test meet wat?
Je kunt je schildklierwaarden thuis laten meten met een vingerprik, zonder verwijzing en zonder afspraak. Wil je in één keer het complete beeld, dan meet je TSH, FT4 en FT3 samen. Wil je alleen weten of er iets aan de hand lijkt, dan is TSH de logische eerste stap. Onder de vier testen staat apart de Jodium test; die meet geen schildklierfunctie en heeft daarom een eigen kopje gekregen. Alle uitslagen hieronder zijn aanwijzingen: een schildklieraandoening wordt door een arts vastgesteld.
Schildklier bloedonderzoek
Meet TSH, FT4 en FT3 in één vingerprik, en geeft daarmee het meest complete beeld van de werking van je schildklier.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je klachten hebt die bij de schildklier kunnen passen en je in één keer wilt weten hoe de hele regelkring ervoor staat. Dit is ook de test om te kiezen wanneer een eerdere TSH afwijkend was, want dan is de vraag niet langer of er iets speelt maar wat er speelt. Stop minstens 48 uur voor de afname met biotinesupplementen, want biotine kan de uitslag beinvloeden. Neem af van maandag tot en met donderdag.
TSH, FT4 en FT3 · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
TSH schildklier test
Meet alleen TSH, het signaal uit je hypofyse. De voordeligste manier om een eerste indruk te krijgen van je schildklierwerking.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je vooral wilt weten of er aanleiding is om verder te kijken. In veel gevallen laat TSH als eerste zien dat de schildklier te snel of te traag werkt, omdat de hypofyse er meteen op reageert. Wijkt de TSH af, dan is FT4 de belangrijkste vervolgbepaling. Bij een verlaagde TSH kan FT3 aanvullende informatie geven. Beide zitten in het Schildklier bloedonderzoek hierboven. Stop minstens 48 uur voor de afname met biotinesupplementen.
TSH · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Bloedtest totaal profiel XL
Ons meest uitgebreide bloedonderzoek: je schildklier naast hart, lever, nieren, bloedsuiker en vitamines.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je klachten breed zijn en je niet zeker weet of ze bij je schildklier horen. Vermoeidheid, gewichtsverandering en een wazig hoofd passen ook bij een tekort aan ijzer, vitamine B12 of vitamine D. Met dit profiel bekijk je 16 waarden over vijf gebieden in één afname, zodat je die verklaringen naast elkaar ziet in plaats van na elkaar.
16 waarden over vijf gebieden · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Pick & Mix bloedtest
Stel je eigen bloedtest samen. Zo combineer je schildklierwaarden met precies de andere waarden die jij wilt weten.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je al weet welke waarden je wilt zien en geen kant-en-klaar profiel nodig hebt. Bijvoorbeeld TSH samen met ferritine en vitamine B12 wanneer vermoeidheid je hoofdklacht is, of TSH samen met een cholesterolwaarde. Je betaalt € 19,00 voor de kit en daarbovenop een bedrag per gekozen waarde: TSH kost € 10,00 extra, FT3 en FT4 elk € 18,00. Alles gaat in één vingerprik.
Zelf samenstellen · € 19,00 plus een bedrag per waarde · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Aanvullend onderzoek
Meet geen schildklierfunctieDeze test hoort inhoudelijk bij dit onderwerp, want jodium is de grondstof waarvan je schildklier zijn hormonen maakt. Hij meet echter je jodiumuitscheiding en niet de werking van je schildklier, en hij kan geen schildklieraandoening aantonen. Zie hem als achtergrond bij een afwijkende uitslag, niet als vervanging van TSH en FT4.
Jodium test
Meet hoeveel jodium je via je urine uitscheidt. Jodium is de grondstof voor schildklierhormoon, en zowel te weinig als te veel kan de schildklier verstoren.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je schildklierwaarden afwijken en je wilt weten of je jodiuminname daar een rol in kan spelen, of als je weinig van de gebruikelijke bronnen binnenkrijgt: brood met gejodeerd zout, zuivel en vis. Ook zinvol wanneer je een supplement met jodium of kelp gebruikt en wilt zien waar je uitkomt.
Wat deze test niet doet. Hij meet je jodiumuitscheiding en niet de werking van je schildklier, en hij stelt geen schildklieraandoening vast. Daarvoor blijven TSH, FT4 en FT3 nodig. Een losse urinemeting geeft daarnaast vooral je inname van de afgelopen periode weer en schommelt van dag tot dag, dus lees de uitslag als een richting en niet als een vast getal.
Jodium · urinesample, geen prik · uitslag binnen 2 weken
Gebruik je schildkliermedicatie? Word je al behandeld voor een te snelle of te trage schildklier, dan bepaalt je arts of specialist wanneer er gecontroleerd wordt en op welke waarde gestuurd wordt. Meet in dat geval niet op eigen initiatief tussendoor, maar overleg eerst: het moment van meten ten opzichte van je inname beïnvloedt de uitslag, en een losse waarde zonder die context leidt makkelijk tot een verkeerde conclusie.
Welke schildkliertest past bij jouw situatie?
De testen hierboven overlappen deels, en dat maakt kiezen lastig. Daarom hier de drie situaties waarin mensen meestal binnenkomen, met de test die daar het beste bij past. Zoek de situatie die het meest op jouw verhaal lijkt.
Ik wil weten of er überhaupt iets speelt
Je hebt vage klachten en je vraagt je af of de schildklier een rol speelt. Je wilt een eerste indruk krijgen, en nog niet meteen het hele plaatje.
Mijn klachten passen duidelijk bij de schildklier
Je herkent een combinatie: kouwelijk, traag en zwaarder worden, of onrustig, warm en lichter worden. Je wilt het in één keer goed weten.
Ik ben vooral moe en weet niet waar het zit
Vermoeidheid is je hoofdklacht en de schildklier is een van de mogelijkheden. Je wilt de andere verklaringen er meteen naast zien.
Kom je er nog niet uit? Onze Test Coach stelt een paar vragen over je klachten en je situatie en denkt met je mee. Twijfel je over een eerdere uitslag of over medicatie, kijk dan bij vragen aan ons team. De Test Coach stelt geen diagnose en vervangt geen arts.
Wanneer kunnen je klachten ook een andere oorzaak hebben?
Vermoeidheid, gewichtsverandering, haaruitval en een wazig hoofd zijn de klachten waarmee mensen op een schildklierpagina belanden, en het zijn precies de klachten die bij een reeks andere oorzaken passen. Sommige daarvan zijn met een eenvoudige bloedwaarde in beeld te brengen, andere hebben niets met bloedonderzoek te maken. Andersom geldt het ook: aan je klachten alleen valt niet af te lezen of je schildklier wel of niet meedoet.
Dat is geen bijzaak. Wie zich vastbijt in één verklaring, kijkt langs de echte oorzaak heen en verliest tijd. Herken je jezelf in de klachten, houd deze mogelijkheden er dan naast.
- Een tekort aan ijzerAanhoudende vermoeidheid, kouwelijkheid en haaruitval passen ook bij een laag ijzergehalte. Dat bekijk je met de ijzertekort test of losse ferritine test.
- Een tekort aan vitamine B12 of DBeide geven vermoeidheid en een wazig gevoel zonder dat de schildklier er iets mee te maken heeft. Zie de vitamine B12 tekort test en de vitamine D test.
- Langdurige stressAanhoudende spanning werkt via cortisol op je energie, je slaap en je gewicht, en lijkt daarmee sterk op schildklierklachten. Die kant bekijk je met de cortisol test.
- De overgangRond de overgang veranderen slaap, energie, gewicht en temperatuurbeleving vaak tegelijk. Meer hierover staat bij overgangsklachten.
- Je spijsverteringVerstopping of een snellere stoelgang hoeft niet van je schildklier te komen. Bij twijfel geeft de darmtest vertering inzicht in hoe je voeding wordt verwerkt.
- Medicatie of een andere aandoeningSommige medicijnen beïnvloeden gewicht, hartslag en energie, en klachten als somberheid of slaapapneu geven een vergelijkbaar patroon. Dit hoort bij je huisarts.
Let op bij jodium en biotine. Twee dingen kunnen je uitslag beïnvloeden zonder dat je het merkt. Biotine, vaak in supplementen voor haar en nagels, kan de meting van schildklierhormonen verstoren; stop er daarom minstens 48 uur voor je afname mee, en bij een hoge dosering langer. En supplementen met veel jodium of kelp kunnen de schildklier zelf beinvloeden. Gebruik je die, vermeld het dan bij je huisarts wanneer je een uitslag bespreekt.
Te snel of te traag werkende schildklier: het verschil
Het verschil is het makkelijkst te begrijpen als verschil in tempo. Bij een te trage schildklier, in medische taal hypothyreoïdie, gaat alles langzamer. Bij een te snelle schildklier, hyperthyreoïdie, gaat alles sneller. De klachten zijn daarom vaak spiegelbeelden, en ook de bloedwaarden gaan de tegenovergestelde kant op.
| Traag werkende schildklier | Te snel werkende schildklier | |
|---|---|---|
| Medische term | Hypothyreoïdie | Hyperthyreoïdie |
| Wat er gebeurt | Te weinig schildklierhormoon, je lichaam vertraagt | Te veel schildklierhormoon, je lichaam versnelt |
| TSH | Verhoogd, de hypofyse spoort de schildklier aan | Verlaagd of nauwelijks meetbaar |
| Energie | Vermoeid, traag denken, weinig reserve | Gejaagd, onrustig, moeilijk tot rust komen |
| Gewicht | Neemt toe zonder dat je anders eet | Neemt af ondanks normale eetlust |
| Temperatuur | Snel koud, koude handen en voeten | Slecht tegen warmte, veel transpireren |
| Hart | Tragere hartslag | Hartkloppingen, snellere hartslag |
| Spijsvertering | Vaker verstopping | Vaker een snellere stoelgang |
| Veelvoorkomende oorzaak | Hashimoto, een auto-immuunreactie tegen de schildklier | De ziekte van Graves, ook een auto-immuunreactie |
| Lees verder | Traag werkende schildklier | Te snel werkende schildklier |
Het kan ook van de ene kant naar de andere gaan. Na een periode waarin de schildklier te snel werkt, bijvoorbeeld na een ontsteking of tijdens de behandeling van de ziekte van Graves, kan hij juist te traag gaan werken. Ook zwangerschap en de periode erna kunnen de waarden tijdelijk verschuiven. Eenmalig meten geeft daarom een momentopname, en juist bij twijfel is een tweede meting later waardevoller dan een uitgebreidere eerste.
Hoe werkt een schildkliertest thuis?
Je bestelt zonder verwijzing van de huisarts of een specialist, en je hoeft geen afspraak te maken. De vier schildkliertesten op deze pagina gaan via een vingerprik: een paar druppels bloed uit je vingertop. Neem die bij voorkeur af van maandag tot en met donderdag, zodat je sample niet in het weekend onderweg is. De Jodium test werkt anders: die gaat via een urinesample, dus zonder prik, en heeft een langere doorlooptijd.
Stap 1
Bestellen
Je kiest je test en bestelt hem online. Je testkit komt als brievenbuspakket, dus je hoeft niet thuis te zijn.
Stap 2
Vingerprik afnemen
Een paar druppels bloed uit je vingertop, met de instructie erbij. Stop minstens 48 uur ervoor met biotinesupplementen.
Stap 3
Gratis retour
Registreer je sample en stuur het kosteloos op naar ons ISO 15189-geaccrediteerde laboratorium.
Stap 4
Uitslag met uitleg
Binnen 4 werkdagen staat je uitslag beveiligd online klaar, met de referentiewaarde en uitleg erbij.
Let op het afnamemateriaal en de doorlooptijd. De foto bij stap 2 laat de vingerprik zien, want zo werken de vier schildkliertesten. Kies je de Jodium test, dan vang je in plaats daarvan een urinesample op en duurt de uitslag 2 weken in plaats van 4 werkdagen. Zet die twee dus niet door elkaar.
Nuchter zijn hoeft niet, het moment telt wel. Voor TSH, FT4 en FT3 hoef je niet nuchter te zijn. TSH schommelt wel over de dag en is 's ochtends het hoogst, dus wil je een eerdere uitslag vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af. Gebruik je schildkliermedicatie, overleg dan eerst met je arts over het moment van meten ten opzichte van je inname.
Wat klanten over het schildklieronderzoek zeggen
Deze reviews staan op de productpagina's van de schildkliertesten. Ze gaan over het bestellen, de afname en de uitslag, en niet over een medische uitkomst.
“Gekozen voor een bloedtest gericht op de schildklier. Het pakketje kwam snel binnen, en de instructie voor afname was duidelijk en eenvoudig. Ik moest een vingerprik doen en daarna wat druppels bloed in een buisje laten stromen. Fijn dat het anoniem is en met een nummer verwerkt wordt. Binnen één week had ik de uitslagen al binnen via een beveiligde omgeving.”
L. uit Noord-Holland, september 2025 · Schildklier bloedonderzoek
“Duidelijke instructies en een snelle reactie met een duidelijke uitleg wat de uitslag betekent en dit voor een goede prijs. Heel erg tevreden.”
G. uit Groningen, april 2024 · TSH schildklier test
“Kwaliteits testen tegen scherpe prijzen. Perfecte verpakking en verzending met track en trace. Goede communicatie.”
A. uit Velserbroek, maart 2026 · Schildklier bloedonderzoek
Beoordelingen zijn afkomstig van klanten die de betreffende test hebben besteld. Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag.
Je schildklier ondersteunen
Een schildklieraandoening los je niet op met leefstijl, en een echte ontregeling hoort bij een arts. Wat je zelf wel kunt doen, is je lichaam de bouwstenen en de rust geven die het nodig heeft, en voorkomen dat je onbedoeld iets doet wat de aanmaak of de meting stoort.
- Genoeg jodium, niet meer dan datJodium is de grondstof voor schildklierhormoon. In Nederland komt het vooral uit brood met gejodeerd zout en uit zuivel en vis. Extra jodium, bijvoorbeeld uit supplementen of kelp, kan bij sommige mensen juist ongunstig uitpakken; of suppletie nut heeft, hangt af van je voedingsstatus en je situatie. Twijfel je waar je zit, dan brengt de jodium test je uitscheiding in beeld.
- Let op selenium en ijzerBeide spelen een rol bij de aanmaak en de omzetting van schildklierhormoon. Ze zitten in een gevarieerd voedingspatroon; noten, vis, vlees en volkoren zijn goede bronnen.
- Behandel stress als een factorLangdurige spanning verandert je energie, je slaap en je gewicht en maakt schildklierklachten moeilijker te herkennen. Herstelmomenten zijn hier geen luxe.
- Slaap regelmatigEen vast slaapritme helpt het onderscheid maken tussen klachten door slaaptekort en klachten door je schildklier, en dat maakt een uitslag beter te interpreteren.
- Stop met rokenRoken verhoogt het risico op de ziekte van Graves en vooral op de oogklachten die daarbij horen. Dit is de duidelijkste leefstijlfactor bij schildklieraandoeningen.
- Bespreek supplementenBiotine stoort de meting, en sommige supplementen bevatten veel jodium. Neem de lijst mee wanneer je een uitslag met je huisarts bespreekt.
Twijfel je nog? Leg het ons voor
Kiezen tussen een losse TSH en het complete schildklieronderzoek is niet altijd duidelijk, en na een uitslag komen er vaak vragen bij. Onze klantenservice is op werkdagen bereikbaar en kent de testen van binnen en buiten. Waar we je wel bij helpen, en waar niet:
- Welke test bij jouw vraag past, en wat het verschil is tussen de profielen
- Hoe de vingerprik werkt en wat je moet doen als de afname niet lukt
- Hoe je je sample registreert en hoe lang de uitslag onderweg is
- Waar je op je uitslag de referentiewaarde van het laboratorium vindt
We beoordelen geen klachten en geven geen medisch advies. Gaat je vraag over wat een uitslag voor jou betekent, of heb je klachten, dan is je huisarts de juiste plek.
Laat de Test Coach met je meedenken
Liever eerst een paar vragen doorlopen dan zelf vergelijken? Onze Test Coach vraagt naar je klachten en je situatie en helpt je bepalen welke waarde op dit moment het meeste oplevert.
- Ik ben moe en kouwelijk en kom aan zonder dat ik anders eet
- Ik heb hartkloppingen en val af terwijl ik normaal eet
- Ik twijfel tussen alleen TSH en het complete schildklieronderzoek
De Test Coach vervangt geen arts en stelt geen diagnose.
Verder lezen over je schildklier
Deze pagina geeft het overzicht. Wil je dieper op één onderdeel in, dan sluiten deze artikelen erop aan. De eerste vier horen bij dit cluster over de schildklier, de laatste twee gaan over klachten die er sterk op lijken.
Wanneer ga je naar de dokter?
Een thuistest laat je waarden zien. Of er sprake is van een schildklieraandoening en wat daar aan gedaan moet worden, beoordeelt een arts. Ga in deze gevallen naar je huisarts en wacht niet op een testuitslag:
- Aanhoudende hartkloppingen, een onregelmatige hartslag of pijn op de borst
- Een zwelling of knobbel in je hals, of moeite met slikken of ademen
- Onbedoeld en snel gewichtsverlies zonder duidelijke reden
- Uitpuilende, pijnlijke of snel verslechterende ogen, of dubbelzien
- Ernstige of snel toenemende klachten, verwardheid of hoge koorts
- Je bent zwanger of wilt zwanger worden en denkt aan je schildklier
- Je gebruikt schildkliermedicatie en je klachten veranderen
Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost. Wij kunnen je klachten niet beoordelen en geven geen medisch advies. Een afwijkende uitslag is een aanwijzing en geen diagnose: de diagnose stelt een arts, op basis van je waarden samen met je verhaal en meestal een tweede meting.
Veelgestelde vragen over de schildklier
Waar zit de schildklier precies?⌄
De schildklier zit vooraan in je hals, net onder je strottenhoofd en tegen de luchtpijp aan. Hij heeft de vorm van een vlinder: twee lobben met een verbindend stukje ertussen. Bij een normale schildklier voel je hem niet. Een zwelling of knobbel die je wel voelt, is een reden om naar je huisarts te gaan.
Welke waarden horen bij een schildklieronderzoek?⌄
TSH, FT4 en FT3. TSH is het signaal uit je hypofyse, FT4 is de voorraad schildklierhormoon en FT3 de actieve vorm die in je cellen het werk doet. TSH alleen geeft al een eerste indruk. Wijkt de TSH af, dan is FT4 de belangrijkste vervolgbepaling; FT3 geeft vooral bij een verlaagde TSH aanvullende informatie.
Kan ik mijn schildklier thuis laten testen?⌄
Ja. Met een vingerprik neem je thuis een paar druppels bloed af en stuur je die kosteloos naar het laboratorium. Je hebt geen verwijzing en geen afspraak nodig. De uitslag staat binnen 4 werkdagen beveiligd online klaar, met de referentiewaarde erbij. De beoordeling of er sprake is van een aandoening hoort bij een arts.
Moet ik nuchter zijn voor een schildkliertest?⌄
Nee, voor TSH, FT4 en FT3 hoef je niet nuchter te zijn. Wel goed om te weten: TSH schommelt over de dag en is 's ochtends het hoogst. Wil je een nieuwe uitslag met een eerdere vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af. Stop minstens 48 uur voor de afname met biotinesupplementen.
Waarom is TSH hoog bij een trage schildklier?⌄
Omdat TSH niet uit je schildklier komt maar uit je hypofyse. Die merkt dat er te weinig schildklierhormoon in je bloed zit en maakt meer TSH aan om de schildklier aan te sporen. Een hoge TSH betekent dus: er wordt hard geduwd. Bij een te snel werkende schildklier gebeurt het omgekeerde en daalt TSH.
Wat is een normale TSH waarde?⌄
Onze referentiewaarde voor volwassenen is 0,27 tot 4,20 mU/l. Referentiewaarden verschillen per laboratorium, doordat apparatuur en materialen verschillen, en de bovengrens loopt bij ouderen van nature op. Kijk daarom altijd naar de referentiewaarde die op jouw eigen uitslag staat en niet naar een waarde uit een ander laboratorium.
Mijn TSH is licht afwijkend, wat nu?⌄
Een licht afwijkende TSH met een normale FT4 wordt een subklinische afwijking genoemd. Dat is geen diagnose. Een schildklier kan tijdelijk ontregeld zijn, bijvoorbeeld na een infectie, en binnen enkele maanden weer normaal worden. Overleg met je huisarts: die weegt de waarde samen met je klachten en herhaalt de meting meestal na een aantal weken tot maanden.
Kan ik schildklierklachten hebben bij normale waarden?⌄
Dat komt voor. Klachten als vermoeidheid, gewichtsverandering en een wazig hoofd zijn niet specifiek voor de schildklier en passen ook bij een tekort aan ijzer, vitamine B12 of vitamine D, bij langdurige stress, bij slaaptekort en bij de overgang. Een normale uitslag maakt een primair schildklierprobleem minder waarschijnlijk, al sluit hij niet alles uit, en is een reden om samen met je huisarts breder te kijken.
Wat is het verschil tussen T3 en FT3, en tussen T4 en FT4?⌄
Het grootste deel van de schildklierhormonen in je bloed zit gebonden aan eiwitten en is op dat moment niet beschikbaar. De vrije, ongebonden fractie geeft het best weer hoeveel hormoon direct beschikbaar is, en die wordt aangeduid met FT: FT3 en FT4. In diagnostiek wordt daarom naar de vrije waarden gekeken, waarbij FT4 meestal de belangrijkste is en FT3 aanvullend. Meer hierover staat op onze pagina over de T3 waarde.
Kan de schildklier van te snel naar te traag omslaan?⌄
Ja. Na een periode van hyperthyreoïdie, bijvoorbeeld na een schildklierontsteking of tijdens de behandeling van de ziekte van Graves, kan de schildklier juist te traag gaan werken. Ook rond een zwangerschap kunnen de waarden verschuiven. Daarom volgt een arts de waarden in de tijd en niet op één meting.
Beinvloeden supplementen mijn uitslag?⌄
Biotine, dat vaak in supplementen voor haar, huid en nagels zit, kan de meting van schildklierhormonen verstoren. Stop er daarom minstens 48 uur voor je afname mee, en bij een hoge dosering langer. Supplementen met veel jodium of kelp werken niet op de meting maar mogelijk wel op de schildklier zelf. Vermeld je supplementen wanneer je een uitslag met je huisarts bespreekt.
Wat heeft jodium met mijn schildklier te maken?⌄
Jodium is de grondstof waarvan je schildklier zijn hormonen maakt. Bij een structureel tekort kan de schildklier te weinig hormoon aanmaken en kan de klier zelf opzwellen; ook een veel te hoge inname kan de werking verstoren. In Nederland komt jodium vooral uit brood met gejodeerd zout, uit zuivel en uit vis. De jodium test meet je uitscheiding via urine en zegt daarmee iets over je inname, niet over de werking van je schildklier. Voor die werking blijven TSH, FT4 en FT3 nodig.
Wat kost een schildkliertest?⌄
De TSH schildklier test kost € 27,00 en meet alleen TSH. Het Schildklier bloedonderzoek kost € 65,00 en meet TSH, FT4 en FT3 samen. Wil je je schildklier in een breder onderzoek meenemen, dan kost de Bloedtest totaal profiel XL € 145,00 voor 16 waarden. Met Pick & Mix stel je zelf een test samen: € 19,00 voor de kit plus een bedrag per gekozen waarde, waarbij TSH € 10,00 kost en FT3 en FT4 elk € 18,00. De Jodium test kost € 49,00 en gaat via urine.
Is deze pagina inhoudelijk beoordeeld?⌄
Ja. Deze pagina is inhoudelijk beoordeeld door onze biotechnoloog Kawthar Lallam (BSc). Zij controleert onder andere de technische en wetenschappelijke juistheid van de informatie, met speciale aandacht voor pre-analytische factoren, kwaliteit en gebruikte onderzoeksmethoden. Veel van de antwoorden in onze FAQ zijn daarnaast door haar opgesteld en/of inhoudelijk gecontroleerd.
Betrouwbare bronnen over de schildklier
- Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (M31). Lees meer
- Chaker, L., Bianco, A. C., Jonklaas, J., & Peeters, R. P. (2017). Hypothyroidism. The Lancet. Lees meer
- Taylor, P. N., et al. (2018). Global epidemiology of hyperthyroidism and hypothyroidism. Nature Reviews Endocrinology. Lees meer
- Cooper, D. S., & Biondi, B. (2012). Subclinical thyroid disease. The Lancet. Lees meer
- Kahaly, G. J., et al. (2018). 2018 European Thyroid Association Guideline for the Management of Graves’ Hyperthyroidism. European Thyroid Journal. Lees meer
- Ross, D. S., et al. (2016). 2016 American Thyroid Association Guidelines for Diagnosis and Management of Hyperthyroidism and Other Causes of Thyrotoxicosis. Thyroid. Lees meer
- Zimmermann, M. B., Jooste, P. L., & Pandav, C. S. (2008). Iodine-deficiency disorders. The Lancet. Lees meer
- Zimmermann, M. B., & Andersson, M. (2012). Assessment of iodine nutrition in populations: past, present, and future. Nutrition Reviews. Lees meer
- Colon, P. J., & Greene, D. N. (2018). Biotin Interference in Clinical Immunoassays. The Journal of Applied Laboratory Medicine. Lees meer
- Schildklier Organisatie Nederland. Patienteninformatie over schildklieraandoeningen. Lees meer
Je schildklierwaarden weten
Met een vingerprik thuis meet je TSH, en met het complete onderzoek ook FT4 en FT3. Geen verwijzing, geen afspraak, uitslag binnen 4 werkdagen met de referentiewaarde erbij.