Prostaatklachten

Wat zijn prostaatklachten?

Prostaatklachten zijn klachten die samenhangen met veranderingen in de prostaat. Meestal gaat het om plasklachten, zoals vaker moeten plassen, moeite met beginnen met plassen, een zwakkere urinestraal of het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg raakt. In medische richtlijnen worden deze klachten vaak lower urinary tract symptoms (LUTS) genoemd. Deze klachten kunnen samenhangen met de prostaat, maar ook met factoren zoals de blaas, plasbuis of bekkenbodem (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

De prostaat maakt onderdeel uit van het mannelijke voortplantingssysteem en ligt rondom de plasbuis. Bij volwassen mannen is de prostaat ongeveer zo groot als een kastanje. De prostaat maakt prostaatvocht aan dat onderdeel is van het sperma.

Doordat de prostaat rondom de plasbuis ligt, kunnen veranderingen in de prostaat invloed hebben op het plassen. Als de prostaat groter wordt of als er sprake is van irritatie of ontsteking, kan de plasbuis nauwer worden. Hierdoor kan urine minder makkelijk doorstromen en kunnen plasklachten ontstaan. Ook kan de blaas harder moeten werken om de urine weg te krijgen of gevoeliger reageren op prikkeling (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Niet elke vergrote prostaat geeft klachten. Andersom kunnen plasklachten ook ontstaan door andere factoren, zoals de blaas, bekkenbodemspieren, ontsteking of leefstijlfactoren. Daarom zeggen prostaatklachten niet direct wat de oorzaak is (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Belangrijk om te weten:

• Prostaatklachten kunnen verschillende oorzaken hebben.
• De klachten zeggen niet direct wat de oorzaak is.
• Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
• Niet elke vergrote prostaat geeft klachten.
• De ernst van de klachten verschilt sterk per persoon.

Hoe vaak komen prostaatklachten voor?

Prostaatklachten komen vaker voor naarmate mannen ouder worden. Vooral plasklachten die samenhangen met goedaardige prostaatvergroting (benigne prostaathyperplasie, BPH), worden regelmatig gezien bij oudere mannen.

Uit internationale onderzoeken blijkt dat goedaardige prostaatvergroting veel voorkomt bij oudere mannen. In verschillende studies varieert dit meestal tussen ongeveer 12% en 42%, afhankelijk van leeftijd en onderzochte groep mannen. Gemiddeld gaat het om ongeveer 1 op de 4 oudere mannen (Awedew et al., 2022).

Onderzoeken laten daarnaast zien dat veranderingen passend bij goedaardige prostaatvergroting sterk toenemen met de leeftijd. Rond het 40e levensjaar worden deze veranderingen gezien bij ongeveer 8% van de mannen. Rond het 60e levensjaar loopt dit op tot ongeveer 50% en op hogere leeftijd tot ongeveer 80%. Niet iedereen met een vergrote prostaat ervaart echter klachten (Awedew et al., 2022).

In een grote internationale analyse op basis van de Global Burden of Disease Study werd geschat dat wereldwijd ongeveer 94 miljoen mannen van 40 jaar en ouder leefden met goedaardige prostaatvergroting (BPH) in 2019. Bij mannen van 60 jaar en ouder ging het wereldwijd om ongeveer 79 miljoen gevallen (Awedew et al., 2022; Ye et al., 2024).

Europese richtlijnen beschrijven dat plasklachten (LUTS) bij mannen vanaf middelbare leeftijd veel voorkomen. Vooral klachten zoals vaker moeten plassen, nachtelijk plassen, een zwakkere urinestraal en het gevoel dat de blaas niet leeg raakt, worden regelmatig gezien bij oudere mannen (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

De klachten kunnen variëren van mild tot hinderlijk. Sommige mannen merken alleen dat ze iets vaker moeten plassen, terwijl anderen meer last hebben van een zwakke urinestraal, nadruppelen of plotselinge aandrang om te plassen. Niet alleen de grootte van de prostaat bepaalt hoeveel klachten iemand ervaart. Ook factoren zoals de blaasfunctie, bekkenbodem en gevoeligheid van de urinewegen spelen vaak mee (Gravas et al., 2023; EAU Guidelines).

Symptomen en kenmerken van prostaatklachten

Prostaatklachten uiten zich vaak in veranderingen bij het plassen. De klachten kunnen geleidelijk ontstaan en verschillen per persoon. Sommige mannen hebben vooral milde plasklachten, terwijl anderen meer hinder ervaren in het dagelijks leven.

Veel klachten ontstaan doordat de prostaat rondom de plasbuis ligt. Wanneer de prostaat groter wordt of geïrriteerd raakt, kan de urine minder makkelijk doorstromen. Ook kan de blaas gevoeliger reageren of harder moeten werken om urine weg te krijgen. Hierdoor kunnen verschillende plasklachten ontstaan (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Veelvoorkomende symptomen van prostaatklachten zijn:

• Vaker moeten plassen, vooral ’s nachts: dit is een veelvoorkomende klacht bij prostaatklachten. Sommige mannen moeten vaker kleine beetjes plassen doordat de blaas sneller aandrang geeft of minder goed leeg raakt. Nachtelijk plassen komt vooral op oudere leeftijd vaker voor.
• Moeite met beginnen met plassen: dit kan ontstaan doordat de plasbuis deels nauwer wordt, waardoor het langer kan duren voordat de urinestroom op gang komt.
• Een onderbroken of zwakke urinestraal: urine kan minder krachtig naar buiten stromen wanneer de prostaat druk geeft op de plasbuis.
• Nadruppelen van urine: hierbij blijft soms wat urine achter in de plasbuis of blaas na het plassen.
• Het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is: soms blijft er urine achter in de blaas (resturine), waardoor er opnieuw aandrang kan ontstaan.
• Plotselinge aandrang om te plassen: sommige mannen krijgen snel of onverwacht aandrang doordat de blaas gevoeliger reageert.
• Pijn bij het plassen of in de onderbuik: dit wordt soms omschreven als prostaatpijn of pijn in de onderbuik. Vooral bij irritatie of ontsteking van de prostaat kunnen pijnklachten optreden.

Bij goedaardige prostaatvergroting ontstaan klachten meestal geleidelijk doordat de prostaat de plasbuis meer onder druk kan zetten. Bij een ontsteking van de prostaat kunnen juist meer pijnklachten, irritatie of een branderig gevoel optreden. Soms kunnen klachten daardoor sneller of meer plotseling ontstaan (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Bij een acute prostaatontsteking (acute prostatitis) kunnen daarnaast ook klachten zoals koorts, koude rillingen en een ziek gevoel voorkomen. Bij chronische prostatitis zijn klachten vaak langduriger aanwezig en kunnen deze wisselend verlopen (EAU Guidelines, 2026).

Soms kunnen ook andere klachten voorkomen, zoals:

• Pijn in de onderrug of het bekkengebied: dit kan samenhangen met spanning, irritatie of ontsteking rond het bekkengebied en wordt soms omschreven als rugpijn bij prostaatklachten.
• Erectieproblemen: deze kunnen soms samen voorkomen met prostaatklachten. De relatie tussen prostaatklachten en erectieproblemen verschilt per persoon en kan meerdere oorzaken hebben, zoals leeftijd, veranderingen in de prostaat of andere gezondheidsfactoren.
• Drukgevoel rond de endeldarm of veranderingen bij de ontlasting: dit komt minder vaak voor, maar prostaatklachten en ontlasting kunnen soms met elkaar samenhangen doordat de prostaat dicht bij de endeldarm ligt.
• Spanning of drukgevoel in het bekkengebied: sommige mannen ervaren een gespannen gevoel rond de bekkenbodem. Stress of spanning kan invloed hebben op de bekkenbodemspieren en klachten soms versterken (Gravas et al., 2023).

Niet iedereen heeft dezelfde klachten. De ernst, combinatie en duur van symptomen kunnen sterk verschillen per persoon. Sommige mannen hebben weinig klachten ondanks een vergrote prostaat, terwijl anderen juist meer hinder ervaren bij relatief milde veranderingen van de prostaat of blaas (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Oorzaken van prostaatklachten

Prostaatklachten kunnen verschillende oorzaken hebben en vallen onder bredere prostaatproblemen. Vaak is er niet één duidelijke oorzaak, maar een combinatie van factoren. Klachten kunnen ook samenhangen met de blaas, plasbuis of bekkenbodem. In medische richtlijnen worden plasklachten bij mannen daarom meestal breder bekeken dan alleen de prostaat (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Goedaardige prostaatvergroting

Een veelvoorkomende oorzaak van prostaatklachten is een vergrote prostaat. Dit wordt ook wel benigne prostaathyperplasie (BPH) genoemd. Hierbij wordt de prostaat geleidelijk groter, vooral op oudere leeftijd. Hoe snel en hoeveel de prostaat groeit, verschilt per persoon (Awedew et al., 2022; Elterman et al., 2022).

Doordat de prostaat rondom de plasbuis ligt, kan een vergroting de plasbuis deels vernauwen. Hierdoor stroomt urine soms minder makkelijk naar buiten. De blaas moet dan harder werken om de urine weg te krijgen. Soms blijft er ook wat urine achter in de blaas (resturine), wat kan zorgen voor klachten zoals vaker plassen, nachtelijk plassen of het gevoel dat de blaas niet leeg raakt (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Niet iedere man met een vergrote prostaat krijgt klachten. Andersom kunnen sommige mannen juist veel klachten ervaren terwijl de prostaat maar beperkt vergroot is. Ook de werking van de blaas en gevoeligheid van de urinewegen spelen hierbij een rol (Gravas et al., 2023).

Ontsteking of infectie

Een prostaatontsteking (prostatitis) of urineweginfectie kan klachten geven zoals pijn, vaker moeten plassen of een branderig gevoel bij het plassen. Soms is er sprake van een bacteriële infectie, maar dat is niet altijd het geval. Vooral bij chronische prostaatontsteking wordt in ongeveer 90 tot 95% van de gevallen geen bacteriële infectie aangetoond (EAU Guidelines, 2026; Pendegast H.J. et al. 2024).

Bij een acute prostaatontsteking ontstaan klachten vaak plotseling. Hierbij kunnen ook koorts, koude rillingen of een ziek gevoel optreden. Bij chronische prostatitis zijn klachten meestal langduriger aanwezig en kunnen deze wisselend verlopen. Sommige mannen ervaren vooral pijn of een drukkend gevoel in het bekkengebied (EAU Guidelines, 2026).

Door irritatie of ontsteking van het prostaatweefsel kan de prostaat gevoeliger reageren en kunnen plasklachten ontstaan of verergeren. Ook kan de PSA-waarde tijdelijk stijgen door irritatie of ontsteking van de prostaat (NHG-Standaard Prostaatkanker; Sundaresan et al., 2026).

Blaas- en bekkenbodemfactoren

Prostaatklachten kunnen ook samenhangen met de blaas, bijvoorbeeld bij een overactieve blaas, of met spanning in de bekkenbodemspieren. Dit kan invloed hebben op het plassen en het gevoel van aandrang (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Wanneer de blaas gevoeliger reageert of minder goed ontspant, kan sneller aandrang ontstaan. Ook spanning van de bekkenbodemspieren kan invloed hebben op het plassen. Sommige mannen ervaren hierdoor een gespannen gevoel in het bekkengebied of hebben moeite om goed uit te plassen.

Stress of langdurige spanning kan prostaat- of plasklachten soms versterken. De relatie tussen stress, bekkenbodem en prostaatklachten verschilt per persoon en wordt vaak beïnvloed door meerdere factoren, zoals spierspanning, leefstijl en andere gezondheidsklachten (Gravas et al., 2023).

Prostaatkanker

In zeldzame gevallen kunnen prostaatklachten samenhangen met prostaatkanker. Dit komt minder vaak voor dan andere oorzaken, zoals goedaardige prostaatvergroting, maar het risico neemt wel toe met het ouder worden (EAU Guidelines on Prostate Cancer; NHG-Standaard Prostaatkanker).

Prostaatkanker geeft in een vroeg stadium vaak geen duidelijke klachten. Daardoor zeggen prostaatklachten op zichzelf niet direct iets over de mogelijke aanwezigheid van prostaatkanker. Wanneer er wel klachten ontstaan, kunnen deze soms lijken op andere prostaatproblemen, zoals vaker plassen of een zwakkere urinestraal.

Daarom wordt bij aanhoudende klachten of afwijkende PSA-waarden soms verder onderzoek overwogen, bijvoorbeeld aanvullend bloedonderzoek, een MRI-scan of beoordeling door een uroloog (EAU Guidelines on Prostate Cancer; NHG-Standaard Prostaatkanker).

Andere factoren

Ook leeftijd, hormonen en leefstijl kunnen invloed hebben op prostaatklachten. De prostaat groeit onder invloed van hormonen, waaronder testosteron. Daarnaast kunnen factoren zoals overgewicht, weinig beweging of langdurig zitten mogelijk invloed hebben op klachten, al verschilt dit per persoon (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Bij sommige mannen kunnen klachten tijdelijk toenemen door langdurige druk op het prostaat- of bekkengebied, bijvoorbeeld bij intensief fietsen. Niet iedereen reageert hier hetzelfde op.

Belangrijk om te weten: de klachten zelf maken niet direct duidelijk wat de oorzaak is. Daarom is het vaak niet goed mogelijk om op basis van klachten alleen te bepalen wat er precies speelt. Prostaatonderzoek kan nodig zijn om meer inzicht te krijgen in de mogelijke oorzaak van de klachten (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Prostaatklachten bij verschillende leeftijden

Prostaatklachten komen vaker voor naarmate mannen ouder worden. Dit heeft onder andere te maken met veranderingen in de prostaat. De relatie tussen prostaatklachten en leeftijd verschilt per persoon, maar de kans op klachten neemt meestal toe vanaf middelbare leeftijd.

Onderzoeken laten zien dat veranderingen passend bij goedaardige prostaatvergroting duidelijk toenemen met de leeftijd. Rond het 60e levensjaar worden deze veranderingen gezien bij ongeveer de helft van de mannen, al krijgt niet iedereen klachten (Awedew et al., 2022).

Jongere mannen (tot ongeveer 40–45 jaar)

Bij jongere mannen (onder de 40–45 jaar) komen prostaatklachten minder vaak voor. Als er klachten zijn, hangen deze vaker samen met een ontsteking van de prostaat (prostatitis), irritatie van het bekkengebied of spanning van de bekkenbodem (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Klachten kunnen bijvoorbeeld bestaan uit pijn in het bekkengebied, pijn bij het plassen, vaker moeten plassen of een drukkend gevoel rond de prostaat. Bij jongere mannen is goedaardige prostaatvergroting meestal minder vaak de oorzaak van klachten.

Mannen van middelbare leeftijd (45–60 jaar)

Vanaf middelbare leeftijd (ongeveer 45–60 jaar) begint de prostaat bij veel mannen geleidelijk groter te worden. Dit wordt ook wel benigne prostaathyperplasie (BPH) genoemd. Hierdoor kunnen plasklachten ontstaan, zoals vaker plassen, een zwakkere urinestraal of moeite met beginnen met plassen (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Niet iedere man krijgt klachten, ook niet wanneer de prostaat groter wordt. De ernst van klachten hangt namelijk niet alleen samen met de grootte van de prostaat, maar ook met factoren zoals de blaasfunctie en gevoeligheid van de urinewegen (Gravas et al., 2023).

Het risico op prostaatkanker neemt met de leeftijd toe, maar onder de 60 jaar komt prostaatkanker relatief minder vaak voor (NHG-Standaard Prostaatkanker; EAU Guidelines on Prostate Cancer).

Oudere mannen (vanaf 60 jaar)

Op oudere leeftijd (vanaf ongeveer 60 jaar) komen prostaatklachten vaker voor. Een vergrote prostaat is dan een veelvoorkomende oorzaak van klachten. Vooral plasklachten zoals nachtelijk plassen, een zwakkere urinestraal, nadruppelen en het gevoel dat de blaas niet leeg raakt, worden vaker gezien (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

De meeste diagnoses van prostaatkanker worden gesteld bij mannen tussen de 60 en 80 jaar. Prostaatkanker geeft in een vroeg stadium echter vaak geen duidelijke klachten (NHG-Standaard Prostaatkanker; EAU Guidelines on Prostate Cancer).

Milde veranderingen, zoals iets vaker plassen, kunnen bij het ouder worden voorkomen. Toch is het verstandig om klachten serieus te nemen wanneer deze aanhouden, verergeren of invloed hebben op het dagelijks leven.

Prostaatonderzoek en diagnose bij prostaatklachten

Bij aanhoudende prostaatklachten kan prostaatonderzoek zinvol zijn. Dit kan helpen om de mogelijke oorzaak van de klachten beter in kaart te brengen. Omdat plasklachten verschillende oorzaken kunnen hebben, wordt meestal gekeken naar het totaalbeeld van klachten, leeftijd, medische voorgeschiedenis en eventuele onderzoeksuitslagen (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Bij prostaatklachten begint het onderzoek meestal met een gesprek met de huisarts. Daarbij wordt vaak gevraagd naar:

• Welke klachten er zijn.
• Hoe lang de klachten bestaan.
• Hoe ernstig de klachten zijn.
• Of er pijnklachten, koorts of bloed bij de urine aanwezig zijn.
• Hoe vaak iemand moet plassen, ook ’s nachts.

Daarna kan lichamelijk onderzoek worden gedaan. Soms voelt de huisarts via de endeldarm aan de prostaat (rectaal toucher). Hiermee kan globaal worden beoordeeld of de prostaat vergroot, gevoelig of afwijkend aanvoelt (NHG-Standaard Prostaatkanker; EAU Guidelines on Prostate Cancer).

Daarnaast kan bloedonderzoek worden gedaan, zoals een PSA-test. PSA is een stof die door de prostaat wordt aangemaakt. Een verhoogde PSA-waarde kan verschillende oorzaken hebben, zoals goedaardige prostaatvergroting, ontsteking of prostaatkanker. Daarom moet een PSA-waarde altijd in samenhang met andere factoren worden beoordeeld (NHG-Standaard Prostaatkanker; Sundaresan et al., 2026).

Soms wordt aanvullend onderzoek gedaan, bijvoorbeeld urineonderzoek, een echo, MRI-scan of verwijzing naar een uroloog. Ook kan worden gekeken of het zinvol is om een test later te herhalen, omdat PSA-waarden tijdelijk kunnen schommelen (EAU Guidelines on Prostate Cancer; Sundaresan et al., 2026).

Op basis van de klachten en uitslagen kan de huisarts meestal inschatten of er waarschijnlijk sprake is van een onschuldige oorzaak of dat verder onderzoek nodig is om een diagnose te stellen.

PSA zelftest bij prostaatklachten

Een veelgebruikte test bij prostaatklachten is de PSA-test. Dit is een bloedtest waarbij de PSA-waarde wordt gemeten. PSA staat voor prostaat-specifiek antigeen, een eiwit dat door de prostaat wordt aangemaakt. De PSA-waarde kan informatie geven over de prostaat, maar moet altijd samen met andere factoren worden beoordeeld. Een PSA-test alleen kan geen diagnose stellen (NHG-Standaard Prostaatkanker; EAU Guidelines on Prostate Cancer).

Een verhoogde PSA-waarde betekent namelijk niet automatisch dat er sprake is van prostaatkanker. Ook goedaardige prostaatvergroting, leeftijd, ontsteking, infectie of prikkeling van de prostaat kunnen invloed hebben op de PSA-waarde (Sundaresan et al., 2026; David et al., 2024).

Lees meer over de betekenis van PSA en welke waarde als normaal, verhoogd of afwijkend wordt gezien op onze pagina over PSA-waarde.

Een PSA-test kan bijvoorbeeld worden gebruikt:

• Als eerste stap bij prostaatklachten.
• Om een PSA-waarde te controleren.
• Om veranderingen van de PSA-waarde in de tijd te volgen.

Wie laagdrempelig inzicht wil krijgen, kan kiezen voor een Prostaat zelftest - PSA als eerste stap.

Een test kan helpen om meer inzicht te krijgen in mogelijke prostaatklachten, maar vervangt geen beoordeling door een arts en stelt geen diagnose (NHG-Standaard Prostaatkanker; EAU Guidelines on Prostate Cancer).

Wat kun je doen bij prostaatklachten?

Bij milde prostaatklachten kunnen leefstijlaanpassingen soms helpen om klachten te verminderen. Welke aanpak het beste werkt, verschilt per persoon en hangt ook af van de mogelijke oorzaak van de klachten. Bij aanhoudende of verergerende klachten is het verstandig om een huisarts te raadplegen voor verder onderzoek en behandeling (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Enkele algemene leefstijladviezen die kunnen helpen bij prostaatklachten zijn:

• Verminder de vochtinname in de avond, maar drink overdag wel voldoende: dit kan helpen om nachtelijk plassen te verminderen. Voor de meeste volwassenen is ongeveer 1,5 tot 2 liter vocht per dag een goede richtlijn.
• Beperk alcohol en cafeïne als klachten toenemen: deze kunnen de blaas prikkelen en de aandrang om te plassen versterken.
• Neem de tijd bij het plassen: rustig uitplassen kan helpen om de blaas beter leeg te maken.
• Plas bij voorkeur zittend: sommige mannen ervaren hierdoor minder spanning tijdens het plassen en kunnen beter uitplassen.
• Stel plassen niet te lang uit: langdurig ophouden van urine kan de blaas extra belasten.
• Blijf in beweging: regelmatige beweging kan helpen om langdurig zitten te beperken en de algemene gezondheid te ondersteunen.
• Let op met langdurig of intensief fietsen bij klachten: dit kan extra druk geven op het prostaat- en bekkengebied, waardoor klachten tijdelijk kunnen toenemen. Een speciaal fietszadel dat de druk op het gebied tussen de anus en de balzak vermindert, kan soms helpen. Wandelen of andere vormen van beweging kunnen een alternatief zijn.

Deze adviezen kunnen helpen om klachten zoals vaak plassen, nachtelijk plassen of een zwakkere urinestraal te verminderen, al verschilt het effect per persoon.

Bij milde klachten kan soms gekozen worden voor afwachtend beleid, waarbij klachten in de gaten worden gehouden zonder directe behandeling. Bij sommige mannen blijven klachten stabiel of nemen deze in de loop van de tijd weer af (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Bij aanhoudende klachten is het verstandig om de klachten te bespreken met de huisarts. Die kan samen met jou kijken naar de mogelijke oorzaak en welke behandeling bij prostaatklachten passend is. Prostaatklachten behandelen begint meestal met het achterhalen van de oorzaak, omdat de juiste aanpak per situatie kan verschillen.

Soms kunnen, afhankelijk van de oorzaak, medicijnen worden voorgeschreven om klachten te verminderen. Bij goedaardige prostaatvergroting kunnen bijvoorbeeld medicijnen worden gebruikt die de spieren rond de prostaat ontspannen of de prostaat geleidelijk kleiner helpen maken (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

In andere gevallen kan verder prostaatonderzoek nodig zijn of kan verwijzing naar een uroloog worden overwogen. Soms kan een medische ingreep worden besproken wanneer klachten ernstig zijn, urine moeilijk weg kan stromen of er veel urine achterblijft in de blaas (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Wanneer naar de dokter bij prostaatklachten?

Neem contact op met je huisarts bij prostaatklachten die aanhouden, verergeren of invloed hebben op het dagelijks leven. Denk bijvoorbeeld aan klachten zoals moeite met plassen, vaker moeten plassen (vooral ’s nachts), een zwakke(re) urinestraal, nadruppelen of het gevoel dat de blaas niet goed leeg raakt (EAU Guidelines; Gravas et al., 2023).

Ook pijnklachten in de onderbuik, het bekkengebied of de onderrug kunnen een reden zijn om medisch advies te vragen. Bij een ontsteking van de prostaat kunnen daarnaast klachten zoals een branderig gevoel bij het plassen, koorts of een ziek gevoel voorkomen (EAU Guidelines, 2026).

Neem ook contact op met de huisarts bij:

• Bloed in de urine of het sperma.
• Plotselinge ernstige plasklachten.
• Koorts of koude rillingen in combinatie met prostaatklachten.
• Problemen met het ophouden van urine of juist niet kunnen plassen.
• Een verhoogde PSA-waarde of zorgen over een uitslag.
• Aanhoudende zorgen of ongerustheid over de klachten.

De huisarts kan beoordelen of aanvullend onderzoek zinvol is, zoals bloedonderzoek, urineonderzoek of onderzoek van de prostaat. Soms kan herhaling van een PSA-test passend zijn, omdat PSA-waarden tijdelijk kunnen schommelen (NHG-Standaard Prostaatkanker; Sundaresan et al., 2026).

Bij duidelijke afwijkingen, ernstige klachten of aanhoudende prostaatproblemen kan doorverwijzing naar een uroloog nodig zijn. In sommige gevallen kan de huisarts medicatie voorschrijven om klachten te verminderen, afhankelijk van de mogelijke oorzaak van de prostaatklachten (EAU Guidelines; Elterman et al., 2022).

Betrouwbare bronnen over prostaatklachten (volledige lijst)

1. European Association of Urology (EAU). EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms (LUTS). Europese richtlijn over diagnostiek en behandeling van niet-neurogene plasklachten bij mannen vanaf 40 jaar. Laatst geraadpleegd op: 22 mei 2026. Lees meer

2. Gravas S., et al. (2023). Summary Paper on the 2023 European Association of Urology Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms. European Urology, 84(2), 207–222. Samenvatting van de Europese richtlijn over plasklachten (LUTS) bij mannen, waaronder klachten die kunnen samenhangen met de prostaat. Lees meer

3. Awedew A.F., et al. (2022). The global, regional, and national burden of benign prostatic hyperplasia in 204 countries and territories from 2000 to 2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet Healthy Longevity, 3(11), e754–e776. Wereldwijde analyse van goedaardige prostaatvergroting (BPH) en de impact op gezondheid en kwaliteit van leven in 204 landen tussen 2000 en 2019. Lees meer

4. Ye Z., et al. (2024). Global burden of benign prostatic hyperplasia in males aged 60–90 years from 1990 to 2019: results from the global burden of disease study 2019. BMC Urology, 24, 193. Wereldwijde analyse van goedaardige prostaatvergroting (BPH) bij mannen van 60 jaar en ouder, gebaseerd op gegevens uit 204 landen. Lees meer

5. NHG (2024). NHG-Standaard Prostaatkanker. Nederlands Huisartsen Genootschap. Nederlandse huisartsenrichtlijn over diagnostiek, interpretatie van PSA-waarden en vervolgstappen bij verdenking op prostaatkanker. Opgesteld door de NHG-werkgroep. Lees meer

6. European Association of Urology (2024). EAU Guidelines on Prostate Cancer. Europese richtlijn met wetenschappelijke aanbevelingen over PSA, diagnostiek, risicobeoordeling en vervolgonderzoek bij prostaatkanker. Lees meer

7. Sundaresan et al. (2026). Prostate-specific antigen screening for prostate cancer: Diagnostic performance, clinical thresholds, and strategies for refinement. Urologic Oncology: Seminars and Original Investigations, 43(1), 41–48. Wetenschappelijke review over PSA-screening, interpretatie van PSA-waarden, leeftijdsafhankelijke verschillen, PSA-velocity en strategieën om PSA nauwkeuriger te beoordelen. Lees meer

8. Elterman et al. (2022). UPDATE – 2022 Canadian Urological Association guideline on male lower urinary tract symptoms/benign prostatic hyperplasia (MLUTS/BPH). Canadian Urological Association Journal, 16(8), 245–256. Richtlijn over plasklachten bij goedaardige prostaatvergroting, diagnostiek, PSA, prostaatvolume en behandelopties. Lees meer

9. Pendegast H.J. et al. (2024). Chronic Prostatitis and Chronic Pelvic Pain Syndrome in Men. StatPearls Publishing. Wetenschappelijk overzichtsartikel over chronische prostatitis en chronisch bekkenpijnsyndroom bij mannen. Het artikel beschrijft dat ongeveer 5–10% van de gevallen van chronische prostatitis bacterieel is en circa 90–95% niet-bacterieel van aard. Lees meer