Seksuele gezondheid

Libido verhogen

Natuurlijke tips voor meer zin in seks

Je libido verhogen doe je vooral door je hormoonbalans te ondersteunen met voldoende ontspanning, gezonde voeding, beweging en het verminderen van stress. Ook inzicht in je hormoonwaarden kan helpen om beter te begrijpen welke factoren mogelijk invloed hebben op een laag libido.

Op deze pagina lees je hoe je je libido op een natuurlijke manier kunt verhogen, met specifieke aandacht voor mannen, vrouwen en veranderingen tijdens de overgang. Wil je eerst meer weten over wat libido precies is en welke hormonen het beïnvloeden? Bekijk dan onze pagina over libido.

Janna Koopman Door: Janna KoopmanDiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)
Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige

In dit artikel lees je:

  • ISO 15189-geaccrediteerd laboratorium
  • Geen verwijzing nodig
  • Thuis afnemen met een vingerprik
  • 8,9/10 klantenbeoordeling
Aan de slag

Natuurlijke manieren om je libido te verhogen

Avocado, walnoten, pompoenpitten, amandelen, zalm, eieren, kikkererwten, chiazaad en spinazie op tafel

Een gezond libido hangt vaak samen met ontspanning en balans. Dit zijn de vijf dingen waarmee je begint.

  • Zorg voor voldoende slaap, rust en ontspanning.
  • Eet gevarieerde voeding rijk aan gezonde vetten (omega 3), zink, magnesium en vitamine D.
  • Beweeg regelmatig, dit stimuleert je doorbloeding en hormoonaanmaak.
  • Kruiden zoals maca, ashwagandha en ginseng kunnen ondersteunend werken; het bewijs daarvoor is beperkt.
  • Beperk overmatig alcohol, cafeïne en stress en stop met roken.

Elk van deze punten staat helemaal uitgewerkt in de uitgebreide toelichting onderaan, met per punt wat het onderzoek erover zegt. Meer tips lees je op onze uitgebreide pagina over testosteron natuurlijk verhogen met voeding en leefstijl en over testosteron verhogen met supplementen en kruiden.

In het kort

  • Slaap is het meest concrete aangrijpingspunt. Zeven tot negen uur, vaste tijden, koele kamer.
  • Beweeg regelmatig. Krachttraining en intervaltraining ondersteunen doorbloeding, stemming en vitaliteit.
  • Kijk naar je medicijnen. SSRI-antidepressiva en hormonale anticonceptie zijn de vaakst gemiste oorzaken. Stop nooit zelf, maar bespreek het.
  • Minder alcohol en stoppen met roken werken vaak binnen enkele weken merkbaar door.
  • Voor kruiden en supplementen is het bewijs beperkt. Aanvullen helpt vooral bij een tekort dat je hebt laten meten.
Hoe het werkt

Hoe verlangen werkt, en waarom dat uitmaakt

Veel mensen wachten op zin die vanzelf opkomt. Dat patroon bestaat, maar er is een tweede, even normale variant waarin verlangen pas ontstaat nádat er prettig contact is: eerst aanraking en ontspanning, dan pas zin. Begin daarom niet bij ‘heb ik zin’, maar bij ‘sta ik ervoor open’. Dat is een veel lagere drempel.

  • Tijd zonder taken. Niet meer tijd voor seks, maar tijd samen waarin niets moet. Verbinding buiten de slaapkamer is voor veel mensen de ingang.
  • Zeg wat je fijn vindt. En wat niet. Een gesprek hierover doet vaak meer dan welk supplement ook.
  • Haal de prestatiedruk eruit. Afspreken dat penetratie niet het doel is, geeft bij veel mensen meteen lucht.
  • Neem meer tijd voor de opbouw. Voldoende en passende stimulatie is een voorwaarde voor opwinding en voor voldoende lubricatie.
  • Zoek hulp als het vastzit. Bij pijn, vaginisme of na een nare seksuele ervaring is een seksuoloog of bekkenfysiotherapeut vaak de kortste weg. Je huisarts kan verwijzen.
Bij vrouwen

Libido verhogen bij vrouwen

Lachende vrouw voor een betonnen muur

Het libido bij vrouwen verhogen, kan onder andere door:

  • Stress te verminderen, omdat langdurige spanning het vrouwelijke hormonale evenwicht verstoort.
  • Voldoende te slapen om schommelingen in oestrogeen en progesteron beter op te vangen tijdens je cyclus.
  • Open te communiceren met je partner over gevoelens en behoeften en bewust tijd te nemen voor intimiteit.
  • Regelmatig te bewegen om de doorbloeding en hormonale balans te ondersteunen.

Heb je last van vermoeidheid en stress, ervaar je vaginale droogheid, klachten tijdens je menstruatiecyclus, stemmingswisselingen of gebruik je anticonceptie? Dit zijn signalen die ook het libido bij vrouwen kunnen verlagen. Met de Hormoon test vrouw krijg je inzicht in je hormoonwaarden en kun je beter begrijpen of hormonen mogelijk een rol spelen bij je klachten. Voor de klacht zelf staat het gesprek met je huisarts vooraan; hormoononderzoek is daarbij niet standaard nodig.

Voor praktische tips, waaronder hoe je meer zin krijgt in seks, kun je terecht op onze uitgebreide pagina over libido verhogen bij vrouwen. Wil je specifiek onderzoeken hoe de verhouding tussen oestrogeen en progesteron eruitziet, dan lees je op oestrogeendominantie wat die term wel en niet betekent.

Bij mannen

Libido verhogen bij mannen

Man met baard houdt een kop koffie vast en kijkt opzij

Bij mannen speelt testosteron een grote rol bij het seksuele verlangen. Vanaf ongeveer het 30e levensjaar daalt de testosteronproductie geleidelijk, gemiddeld met ongeveer 1% per jaar. Deze afname zet zich door naarmate mannen ouder worden en kan versneld worden door factoren zoals stress, overgewicht, roken en slaaptekort. Lees meer over oorzaken op onze pagina testosterontekort mannen.

Om je libido als man te ondersteunen kun je:

  • Regelmatig bewegen, vooral krachttraining om de testosteronaanmaak te stimuleren.
  • Gezond en gevarieerd eten met voldoende eiwitten, gezonde vetten en zink.
  • Stress verminderen, omdat langdurige spanning de hormoonproductie verlaagt.
  • Voldoende slapen om het hormonale herstel te ondersteunen.

Ervaar je langdurig minder zin in seks, vermoeidheid, minder energie of stemmingswisselingen? Dit kan samenhangen met een verlaagde testosteronspiegel. Met de Hormoon test man krijg je inzicht in je belangrijkste hormoonwaarden. Liever eerst los je totaal testosteron testen? Dat kan ook: dat is vaak de eerste stap om te onderzoeken of een verlaagde testosteronspiegel invloed heeft op je libido, energie of stemming. Meer over het hormoon zelf staat op testosteron.

Levensfase

Libido verhogen tijdens de overgang

Vrouw ontspant met een mok op de bank bij het raam

Het libido tijdens de overgang verhogen, kan onder andere door:

  • Stress te verminderen en voldoende ontspanning te nemen, omdat hormonale schommelingen gevoelig zijn voor spanning.
  • Open te communiceren met je partner en bewust tijd te nemen voor intimiteit.
  • Regelmatig te vrijen om de doorbloeding en gevoeligheid van het vaginale weefsel te ondersteunen.
  • Glijmiddel te gebruiken bij vaginale droogheid om pijn en ongemak te verminderen.
  • Bekkenbodemoefeningen te doen om de doorbloeding van de bekkenbodemspieren te verbeteren.
  • Regelmatig te bewegen om energie, stemming en hormoonbalans te ondersteunen.

Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding sterk. De daling van oestrogeen en progesteron kan zorgen voor minder zin in seks, vermoeidheid, slaapproblemen, vaginale droogheid en stemmingswisselingen. Ook testosteron kan in deze fase afnemen, wat invloed heeft op energie en seksueel verlangen. Hier lees je meer over op de pagina testosterontekort vrouw en op overgangsklachten.

Houdt de droogheid aan of doet vrijen pijn, dan is dat goed te behandelen: een vochtinbrengend middel met regelmaat, glijmiddel bij het vrijen en zo nodig lokale oestrogenen via je huisarts. Zolang het ongemakkelijk is, komt de zin niet terug.

Aanbevolen testen

Aanbevolen testen bij een laag libido

Wil je weten waar je hormoonwaarden staan voordat je aan de slag gaat, of over een paar maanden zien wat je veranderingen hebben gedaan? Dan kun je een uitgangswaarde laten meten. Het volledige testaanbod staat in de uitgebreide toelichting.

Testosteron test
Onze aanbevolen test

Testosteron test

Meet je totale testosteronwaarde in bloed met een vingerprik. Voor mannen en vrouwen met verminderde zin in seks, weinig energie of verminderde spierkracht. Ook handig als nulmeting: je ziet dan later wat slaap, beweging of minder alcohol hebben gedaan.

  • Vingerprik
  • Uitslag binnen 4 werkdagen
  • Zonder afspraak of verwijzing
  • Neem af tussen 07:00 en 10:00 uur, want testosteron volgt een sterk dagritme
  • Nuchter zijn is niet nodig; vermijd wel een zware training in de 24 uur ervoor
  • ISO 15189 geaccrediteerd laboratorium, uitslag gevalideerd door arts of biochemicus
  • Rapport met uitleg per waarde en leefstijladvies
€ 37,00 Bekijk deze test

Of kies een andere route

Speelt er meer dan één waarde, dan geeft een profiel meer context.

Hormoon test vrouw

Hormoon test vrouw

Meet FSH, LH, oestrogeen (estradiol), progesteron en testosteron met een vingerprik. Inzicht bij cyclusklachten, vermoeidheid en stemmingswisselingen. Neem bij een regelmatige cyclus af op dag 3 tot 5. Uitslag binnen 4 werkdagen.

€ 99,00 Bekijk
Hormoon test man

Hormoon test man

Acht waarden met een vingerprik: testosteron, SHBG, LH, FSH, prolactine, cortisol, TSH en vitamine D. Geeft inzicht bij vermoeidheid, laag libido, stress of weinig energie. Uitslag binnen 4 werkdagen.

€ 150,00 Bekijk

Een testuitslag is informatief en geen diagnose. Een test kan niet vaststellen waarom jouw libido laag is, kan geen onderscheid maken tussen een hormonale en een psychische oorzaak, en zegt niet of een supplement bij jou gaat werken. Wat een uitslag wél doet, is laten zien waar je waarden staan.

Reviews

Ervaringen met de testen op deze pagina

8,9
★★★★★ Klantenbeoordeling, gebaseerd op meer dan duizend beoordelingen over Mijnlabtest

★★★★★

“Ik ben zeer tevreden over de instructies die ik moest uitvoeren voor testosteron bloedpriktest; erg duidelijk. De materialen die ik had ontvangen waren praktisch en van goede kwaliteit. Het resultaat was binnen 2 weken binnen en ook duidelijk omschreven! Ik vond het erg nuttig en zeker waar voor het geld.”

P. uit Dordrecht, maart 2025

★★★★★

“Voor mij de eerste keer om een dergelijke test via de post te doen. Maar, de uitleg in de test was perfect om het zelf uit te kunnen voeren. Het terugsturen wordt ook gefaciliteerd. De uitslag kwam binnen de gesteld tijd en was duidelijk en goed onderbouwd.”

J. uit Almere, augustus 2024

★★★★★

“De test was eenvoudig af te nemen en ik kreeg binnen de gestelde tijd de resultaten toegestuurd, inclusief bijlage met informatie zodat ik de uitslagen begreep.”

A. uit Utrecht, augustus 2024

Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag. Alle originele reviews bekijken ›

Test Coach

Twijfel je waar je moet beginnen?

Beantwoord een paar vragen over je klachten. Onze Test Coach helpt je bepalen welke waarde op dit moment het meeste oplevert, of dat eerst leefstijl aanpakken logischer is.

  • Ik wil een nulmeting voordat ik dingen ga veranderen
  • Ik ben vooral moe en wil weten waar dat vandaan komt
  • Ik twijfel tussen een losse waarde en een breder profiel
Bekijk de keuzehulp Test Coach

De Test Coach vervangt geen arts en stelt geen diagnose.

Test CoachMijnlabtest
Hallo, ik ben je persoonlijke Test Coach en sta altijd voor je klaar 🤩
Benieuwd welke test het beste bij je past? Ik ga je helpen ✅
Waar heb je op dit moment het meeste last van?
Stuur ons een bericht...
Belangrijk

Wanneer naar de dokter

Een mild of tijdelijk laag libido kun je vaak zelf verbeteren met aanpassingen in voeding, leefstijl en stressmanagement. Helpt dat niet genoeg, dan kan je huisarts je medicatie nalopen, onderzoek doen en zo nodig verwijzen naar een seksuoloog, bekkenfysiotherapeut, gynaecoloog of uroloog. Ga langs bij een van deze signalen.

  • Je klachten houden ondanks aanpassingen langer dan een half jaar aan
  • Je klachten begonnen na een nieuw medicijn of na het wisselen van anticonceptie
  • Seks doet pijn, of je hebt aanhoudende droogheid of irritatie
  • Je hebt erectieproblemen, zeker boven de veertig
  • Je bent somber, angstig of futloos, of je slaapt al weken slecht
  • Je hebt onverklaarde vermoeidheid, gewichtsverandering of haaruitval erbij
Vragen

Veelgestelde vragen over libido verhogen

Hoe kan ik mijn libido op natuurlijke wijze verhogen?⌄

Door voldoende slaap, gezonde voeding, beweging en stressvermindering. Ook kruiden zoals maca en ashwagandha kunnen ondersteunend werken, al is het bewijs daarvoor beperkt. Loop daarnaast na of er iets is veranderd: een nieuw medicijn, andere anticonceptie of een periode van overbelasting.

Helpt voeding echt bij een laag libido?⌄

Ja. Voedingsstoffen zoals zink, magnesium, vitamine D en gezonde vetten (omega 3) ondersteunen de hormoonaanmaak en je energieniveau. Het effect is het duidelijkst wanneer je daadwerkelijk een tekort hebt; extra aanvullen boven een normale waarde levert geen winst op.

Waarom daalt mijn libido bij stress?⌄

Stress verhoogt het cortisolniveau, wat de aanmaak van geslachtshormonen kan remmen en ontspanning bemoeilijkt. In de praktijk loopt het effect van stress vooral via slaap, energie en ruimte in je hoofd: alle drie nodig om opwinding op gang te laten komen.

Is een laag libido altijd hormonaal?⌄

Niet altijd, en meestal niet alleen. Ook mentale factoren, relatieproblemen, medicatie en vermoeidheid spelen een rol, en de huisartsenrichtlijn zet die factoren bij verminderde zin juist vooraan. Hormonen kunnen wel degelijk meespelen, maar zijn zelden het hele verhaal. Meer hierover op libido.

Kan een hormoontest helpen bij een laag libido?⌄

Ja, om inzicht te krijgen in je waarden. Met een betrouwbare thuistest zie je waar je hormoonwaarden staan, zodat je beter begrijpt of hormonen mogelijk meespelen. Vaststellen waarom je libido laag is, kan een test niet; dat blijft een gesprek met je arts.

Hoe snel merk je verschil?⌄

Dat verschilt sterk. Bij iets dat je kunt wegnemen, zoals fors alcoholgebruik of een slaaptekort van een paar weken, kun je binnen enkele weken verschil merken. Bij overbelasting, stemmingsklachten of iets dat in de relatie vastzit, gaat het eerder om maanden. Zin die terugkomt doet dat meestal geleidelijk.

Werken maca, ashwagandha of ginseng?⌄

Maca is het best onderzocht: een systematische review vond aanwijzingen voor een gunstig effect op seksueel functioneren, met kleine studies van beperkte kwaliteit. Bij ashwagandha is onderzoek gedaan bij vrouwen in de perimenopauze, waarbij overgangsklachten afnamen. Voor ginseng en tribulus is het bewijs zwakker. In de uitgebreide toelichting staat per kruid wat er bekend is.

Mijn antidepressivum lijkt mijn libido te verlagen, wat nu?⌄

Bespreek het met je arts en stop nooit zelf. Seksuele bijwerkingen zijn bij SSRI-antidepressiva goed beschreven en komen vaak voor. Er zijn opties: de dosering aanpassen, overstappen op een ander middel, of het effect afwachten als de behandeling nog kort loopt. Hoe het met je stemming gaat, weegt bij die afweging zwaar mee.

De informatie op deze pagina is algemeen van aard en vervangt geen medisch advies. Testuitslagen van Mijnlabtest zijn informatief; alleen een arts kan een diagnose stellen en een behandeling voorschrijven.

Het team van Mijnlabtest
Hulp nodig

Staat je vraag er niet bij?

Onze klantenservice helpt je met vragen over de test, de afname of je uitslag. We denken graag mee over welke test bij je vraag past.

Inzicht in je waarden

Een nulmeting voordat je aan de slag gaat

Ga je iets veranderen aan je slaap, beweging of alcohol? Dan is een meting vooraf handig: over een paar maanden zie je wat er is veranderd. Thuis afnemen, zonder verwijzing, uitslag binnen vier werkdagen.

Onderbouwing

Betrouwbare bronnen over libido verhogen

  1. NHG (2023). NHG-Standaard Seksuele klachten (M87). Nederlands Huisartsen Genootschap. Nederlandse huisartsenrichtlijn over diagnostiek en behandeling van seksuele klachten bij mannen en vrouwen. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  2. Leproult R, Van Cauter E (2011). Effect of 1 week of sleep restriction on testosterone levels in young healthy men. JAMA, 305(21), 2173–2174. Jaartal gecorrigeerd: stond eerder als 2015 vermeld. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  3. Sivaratnam L, Selimin DS, Abd Ghani SR, et al. (2021). Behavior-Related Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Journal of Sexual Medicine, 18(1), 121–143. Meta-analyse over roken, alcohol, beweging en gewicht in relatie tot erectieproblemen. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  4. Shin BC, Lee MS, Yang EJ, et al. (2010). Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine, 10, 44. Systematische review van gerandomiseerd onderzoek naar het best onderzochte kruid in dit veld. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer

De acht adviezen helemaal uitgewerkt, plus het volledige testaanbod.

Een gezond libido begint bij ontspanning, hormoonbalans en leefstijl. Door aandacht te geven aan herstel, voeding en stressvermindering, kun je je natuurlijke energie en seksueel verlangen op een duurzame manier versterken, door je zenuwstelsel tot rust te brengen.

1. Verminder stress en ontspan met yoga, mindfulness en meditatie

Langdurige stress verhoogt het hormoon cortisol, wat de aanmaak van testosteron, oestrogeen en progesteron remt. Daardoor neemt vaak de zin in seks af en kun je je gespannen of vermoeid voelen. Door bewust te ontspannen, geef je je lichaam de kans om te herstellen en je libido te ondersteunen. Yoga, mindfulness en meditatie kunnen helpen om je libido te verhogen.

Onderzoek toont aan dat yoga een natuurlijke manier is om stress, angst en depressieve klachten te verminderen, je energieniveau en hormonale evenwicht te ondersteunen en de seksuele functie te verbeteren. Bij mannen helpt het om klachten zoals erectiestoornissen en voortijdige zaadlozing te verminderen. Bij vrouwen bevordert het ontspanning, doorbloeding en lichaamsbewustzijn, vooral bij vrouwen van middelbare leeftijd. Dit zijn allemaal factoren die bijdragen aan een hoger seksueel verlangen en tevredenheid (Bhat et al., 2024).

Ook mindfulness en meditatie kunnen helpen om je libido te verhogen door beter te ontspannen en meer in contact te komen met je lichaam. Verschillende studies laten zien dat deze technieken zorgen voor meer seksuele tevredenheid, minder angst en een sterkere verbinding tussen lichamelijke en mentale opwinding (Jaderek & Lew-Starowicz, 2019). De onderliggende studies zijn klein, dus de omvang van het effect is nog niet goed vast te stellen.

Regelmatig ontspannen, bijvoorbeeld via yoga, meditatie of wandelen in de natuur, helpt je zenuwstelsel tot rust te brengen en ondersteunt de natuurlijke balans van je hormonen.

2. Zorg voor voldoende slaap om je libido te verhogen

Goede slaap is essentieel als jij je libido wilt verhogen. Tijdens de diepe slaap herstellen je hersenen en je lichaam en wordt het hormoon testosteron aangemaakt. Een slechte of korte nachtrust verstoort de natuurlijke hormoonproductie. Een studie toont aan dat jonge mannen die vijf nachten slechts vijf uur per nacht slapen, een daling van 10 tot 15% in testosteronspiegel ervaren (Leproult & Van Cauter, 2011). Dat effect vertaalt zich vaak in minder zin in seks, vermoeidheid en prikkelbaarheid. Bij vrouwen hangt een langere nachtrust samen met meer seksueel verlangen de volgende dag (Kalmbach et al., 2015).

Probeer 7 tot 9 uur te slapen per nacht, slaap in een koele, donkere kamer (16 tot 19 °C) en houd vaste slaap- en ontwaaktijden aan. Een goed slaapritme ondersteunt niet alleen je hormonen, maar ook je stemming en energie overdag. Lees meer over het verband tussen hormonen, slaap en libido op onze pagina over het slaapritme.

3. Eet voeding rijk aan gezonde vetten, vitamines en mineralen

Gezonde vetten en micronutriënten vormen de basis voor een gezonde hormoonbalans. Vetten en cholesterol zijn de bouwstenen van geslachtshormonen zoals testosteron, oestrogeen en progesteron. Wanneer je te weinig gezonde vetten eet, kan je lichaam minder hormonen aanmaken.

Goede bronnen zijn zalm, eieren, avocado, olijfolie, noten en zaden. Daarnaast spelen bepaalde vitamines en mineralen een directe rol in de aanmaak en regulatie van hormonen:

Let op het woordje ‘tekort’ in de eerste regel: het onderzoek laat effect zien bij mensen die daadwerkelijk te weinig binnenkrijgen. Aanvullen boven een normale waarde levert geen extra winst op. Wil je weten of dat bij jou speelt, dan is meten logischer dan slikken; de testen daarvoor staan verderop.

Een voedingspatroon met voldoende gezonde vetten, mineralen en vitamines ondersteunt niet alleen je libido, maar ook je energie, stemming en algehele hormonale balans. Lees meer over hoe jij je testosteron natuurlijk kunt verhogen met voeding en leefstijl, inclusief praktische tips en een voorbeelddagmenu.

4. Beweeg regelmatig: vooral krachttraining en HIIT-training helpen

Lichaamsbeweging is een van de meest effectieve manieren om je libido en hormoonbalans te verbeteren. Regelmatige training stimuleert de doorbloeding, verhoogt de aanmaak van testosteron en verlaagt stresshormonen zoals cortisol.

Vooral krachttraining en intervaltraining (HIIT) hebben een positief effect. Onderzoek toont aan dat weerstandstraining de testosteronproductie stimuleert, spierkracht vergroot en de algehele vitaliteit verhoogt (Izquierdo et al., 2001; Kraemer & Ratamess, 2010). Ook korte, intensieve workouts (HIIT) zorgen tijdelijk voor een toename van testosteron en een daling van cortisol, wat het libido indirect ondersteunt (Dote-Montero et al., 2021). Goed om te weten: die stijging is kortdurend en verandert je gemiddelde testosteronwaarde niet (Morton et al., 2016). Het effect van bewegen op je libido loopt dus vooral via doorbloeding, stemming en energie.

Daarnaast blijkt uit een grote studie dat zelfs regelmatig wandelen in stevig tempo de kans op erectiestoornissen verlaagt en de doorbloeding van de geslachtsorganen verbetert (Fang et al., 2025). Bij vrouwen verbetert regelmatige beweging het seksueel functioneren, waarschijnlijk via stemming, doorbloeding en lichaamsbeeld (Stanton et al., 2018).

Beweging heeft trouwens niet alleen lichamelijke voordelen, maar helpt ook mentaal: het vermindert spanning, verhoogt zelfvertrouwen en verbetert je stemming. Dit zijn allemaal factoren die bijdragen aan een gezond libido. Lees meer over beweging, testosteron en hormonen op onze pagina hoe natuurlijk testosteron verhogen met voeding en leefstijl.

5. Gebruik ondersteunende kruiden om je libido en testosteron te verhogen

Bepaalde kruiden kunnen het libido en energieniveau op natuurlijke wijze stimuleren, met name door hormonen zoals testosteron te ondersteunen. Het bewijs verschilt sterk per kruid, dus hieronder staat er per middel bij wat het onderzoek laat zien.

  • Ashwagandha: vermindert stress en kan het testosteronniveau bij mannen verbeteren (Smith et al., 2021). Bij vrouwen in de overgang werden na het gebruik van ashwagandha de overgangsklachten aanzienlijk minder en verbeterde de kwaliteit van leven (Gopal et al., 2021). Een effect op het verlangen zelf is in die studie niet gemeten.
  • Maca: kan de seksuele energie en stemming ondersteunen. Uit onderzoek van Gonzales et al. (2002) blijkt dat het seksueel verlangen bij mannen toenam na acht weken gebruik, terwijl de testosteron- en oestrogeenspiegels gelijk bleven. Dit suggereert dat maca het libido positief beïnvloedt zonder direct de hormoonspiegels te veranderen. Een systematische review van het beschikbare gerandomiseerde onderzoek noemt het bewijs veelbelovend maar beperkt, door de kleine aantallen deelnemers (Shin et al., 2010). Bij mensen met seksuele bijwerkingen van een SSRI werd in een kleine studie effect gezien bij de hoogste dosering (Dording et al., 2008).
  • Panax ginseng: kan het libido, de energie en de hormonale balans ondersteunen. De actieve stoffen, ginsenosides, stimuleren processen die betrokken zijn bij de aanmaak van geslachtshormonen zoals testosteron. Het onderzoek bestaat uit kleine studies met uiteenlopende preparaten en doseringen, waardoor de resultaten moeilijk te vergelijken zijn.

Wil je meer weten over welke kruiden kunnen helpen om je libido en hormonen zoals testosteron te verhogen? Lees dan ook onze pagina testosteron verhogen met kruiden en supplementen.

Belangrijk om te weten

De effecten van kruiden en supplementen op testosteron zijn niet bij iedereen hetzelfde. Ze hangen onder andere af van je basale testosteronwaarden, dat is het niveau van testosteron dat je lichaam standaard aanmaakt zonder extra invloeden, en van je algemene gezondheid en de kwaliteit van het supplement. Niet alle gezondheidsclaims over deze kruiden zijn bewezen of goedgekeurd.

Let op: de gezondheidsclaims die wel wetenschappelijk onderbouwd zijn, moeten nog worden goedgekeurd door de Europese Commissie. Supplementen met deze kruiden mogen daarom niet zomaar als ‘testosteronverhogend’ verkocht worden, tenzij er duidelijke disclaimers bij staan.

Gebruik je medicijnen, ben je zwanger of heb je een ziekte of aandoening? Overleg dan altijd met een arts of specialist. Ook bij langdurig gebruik of als je verschillende kruiden wilt combineren is het verstandig om eerst advies in te winnen.

6. Beperk alcohol

Onderzoek toont aan dat alcohol een directe invloed heeft op je hormonale systeem en je testosteronproductie kan onderdrukken (Rachdaoui & Sarkar, 2013). Het remt de productie van testosteron in de teelballen en verstoort de aanmaak van LH en FSH, hormonen die nodig zijn voor een gezonde geslachtshormoonbalans. Ook de spermakwaliteit kan afnemen. In een meta-analyse van gedragsfactoren hangt overmatig alcoholgebruik samen met een hoger risico op erectieproblemen (Sivaratnam et al., 2021). Drink dus alcohol met mate, zeker bij stress, vermoeidheid of een laag libido.

Wanneer wordt alcohol te veel?

  • Dagelijks drinken
  • Meer dan 1 tot 2 glazen per dag
  • Binge drinking (4 of meer glazen in korte tijd)

7. Verminder cafeïne (koffie, zwarte thee, energiedrank en cola)

Cafeïne (theïne in thee is hetzelfde molecuul) stimuleert tijdelijk het stresshormoon cortisol, waardoor de aanmaak van testosteron, oestrogeen en progesteron kan worden geremd. Te veel cafeïne verstoort daarnaast de slaap, en slaap is essentieel voor een gezonde hormoonproductie en een stabiel libido.

Onderzoek laat zien dat cafeïne gedurende de dag een duidelijke stijging in cortisol veroorzaakt, vooral bij mensen die regelmatig of in hogere hoeveelheden cafeïne gebruiken (Lovallo et al., 2005). Dat is gemeten aan cortisol; een direct effect van cafeïne op het libido is niet aangetoond. De route waarlangs cafeïne meespeelt, is dus vooral je slaap. Beperk cafeïne daarom vooral bij slaapproblemen, stress of een laag libido.

Wanneer wordt cafeïne te veel?

  • Koffie: vanaf ongeveer 2 tot 3 koppen per dag (ongeveer 80 tot 100 mg cafeïne per kop)
  • Zwarte thee: vanaf 4 tot 5 koppen per dag (ongeveer 40 tot 50 mg per kop)
  • Energiedranken: vanaf 1 blikje per dag (ongeveer 80 mg per blikje van 250 ml, vergelijkbaar met 1 kop koffie)
  • Cola: milder, maar meer dan 2 glazen per dag telt mee (ongeveer 20 tot 25 mg per glas van 200 ml)

De gevoeligheid voor cafeïne verschilt per persoon; bij stress, slaapproblemen of hormonale klachten kunnen lagere hoeveelheden al effect hebben.

8. Vermijd nicotine (roken en vapen)

Nicotine, zowel uit sigaretten, vapes, nicotinezakjes of e-sigaretten, verhoogt het stresshormoon cortisol, dat de aanmaak van testosteron, oestrogeen en progesteron kan onderdrukken. Het vernauwt bovendien de bloedvaten, waardoor de doorbloeding in het bekkengebied afneemt en erectie- of opwindingsproblemen kunnen ontstaan.

Zo laat onderzoek zien dat nicotine de cortisolspiegel verhoogt en het stress-systeem activeert (Steptoe et al., 2006). En in een meta-analyse van gedragsfactoren hangt roken samen met een verhoogd risico op erectieproblemen (Sivaratnam et al., 2021). Wil je je libido verbeteren? Beperk of stop dan met roken en vapen, zeker bij stress, vermoeidheid of hormonale klachten.

Libido verhogen bij vrouwen

Bij vrouwen hangt libido vaak samen met hormonale schommelingen en met de mate waarin het zenuwstelsel kan ontspannen. Oestrogeen en progesteron beïnvloeden doorbloeding, gevoeligheid en stemming, en veranderen gedurende de cyclus. Rond de eisprong stijgt het oestrogeen, wat bij veel vrouwen samengaat met meer energie en vaker ook meer seksueel verlangen. In de tweede helft van de cyclus neemt progesteron toe, wat juist meer behoefte aan rust en herstel kan geven (Stern & Casto, 2024). Ook androgene hormonen zoals testosteron en DHEA spelen bij vrouwen een rol in het libido, energie en algemeen welbevinden (Smith & Batur, 2021).

Daarnaast kan stress het verlangen remmen. Chronische stress verhoogt cortisol, wat de balans tussen stresshormonen en geslachtshormonen verstoort en de aanmaak van testosteron, oestrogeen en progesteron kan onderdrukken (Slavich & Sacher, 2019). Daarom is stressvermindering een van de belangrijkste pijlers bij het verhogen van het libido bij vrouwen. Hierdoor kun je je minder ontspannen voelen en minder ‘seksueel afgestemd’, zelfs als je in je hoofd wel zin zou willen hebben.

Wat kan helpen om je libido als vrouw te verhogen?

  • Stress en overbelasting verminderen: omdat verhoogde cortisolwaarden de hormonale balans en seksuele respons kunnen remmen (Slavich & Sacher, 2019).
  • Slaap en herstel prioriteren: omdat de hormonale regulering gevoelig is voor slaaptekort en uitputting, en omdat een langere nachtrust bij vrouwen samenhangt met meer verlangen (Kalmbach et al., 2015).
  • Communicatie en emotionele verbinding versterken: omdat verlangen bij veel vrouwen samenhangt met ontspanning, veiligheid en verbinding (NHG, 2023).
  • Beweging voor doorbloeding en energieniveau: omdat doorbloeding en stemming belangrijk zijn voor seksuele respons (Stanton et al., 2018).

Heb je klachten die passen bij hormonale schommelingen, zoals PMS, overgangsverschijnselen, cyclusklachten, vaginale droogheid of aanhoudende vermoeidheid? Dan kan het zinvol zijn om je hormonen te laten meten om te zien waar je waarden staan. Overweeg in dat geval bijvoorbeeld de Oestrogeen dominantie test of de Progesteron test. Goed om te weten: de NHG-Standaard Seksuele klachten gaat ervan uit dat aanvullend onderzoek bij seksuele klachten doorgaans niet nodig is, en beveelt bij gezonde vrouwen met zin- en opwindingsproblemen geen testosteronbepaling aan. Een uitslag geeft je dus inzicht in je waarden, en geen verklaring voor de klacht.

Libido verhogen bij mannen

Bij mannen is testosteron nauw verbonden met libido, seksuele motivatie en vitaliteit. Vanaf ongeveer het 30e levensjaar daalt de testosteronproductie geleidelijk, gemiddeld met ongeveer 1% per jaar. Dat is een normale verandering, maar leefstijl en stress kunnen die daling versnellen. Bij aanhoudende stress stijgt cortisol, wat de hormonale aansturing kan ontregelen en de aanmaak van geslachtshormonen kan verminderen (Slavich & Sacher, 2019). Het ondersteunen van testosteron via slaap, beweging en stressverlaging is daarom een goede manier om het libido bij mannen te verhogen.

Een medische review beschrijft dat een laag libido bij mannen regelmatig samengaat met testosterontekort, hormonale verstoringen of psychische factoren. Daarnaast wordt benadrukt dat lage testosteronwaarden een belangrijke rol kunnen spelen bij verminderd seksueel verlangen. Behandeling is met name zinvol als deze lage waarden ook daadwerkelijk worden bevestigd (Clark et al., 2025). Internationale richtlijnen vragen daarvoor om klachten plús herhaald gemeten lage ochtendwaarden (Bhasin et al., 2018). Ook blijkt uit onderzoek dat mannen met lage testosteronwaarden vaker last hebben van vermoeidheid, slaapproblemen en sombere gevoelens, wat het libido indirect verder kan beïnvloeden.

Wat kan helpen om je libido als man te verhogen?

  • Krachttraining en intervaltraining: ondersteunen spiermassa en kunnen de testosteronrespons (de natuurlijke aanmaak en stijging van testosteron door intensieve inspanning) en vitaliteit positief beïnvloeden.
  • Slaap verbeteren: omdat hormonale productie en herstel sterk afhankelijk zijn van slaapkwaliteit (Leproult & Van Cauter, 2011).
  • Stress verminderen: omdat langdurig verhoogd cortisol de hormonale balans kan verstoren (Slavich & Sacher, 2019).
  • Gezonde voeding met voldoende eiwitten, vetten en zink: als bouwstoffen voor hormoonbalans en energie.

Heb je langdurig minder zin in seks of klachten zoals minder energie, spierafname of erectieproblemen? Dan kan het zinvol zijn om je testosteron te meten. De Testosteron test is vaak een eerste stap. Heb je klachten en is de totaalwaarde normaal? Dan kan het zinvol zijn om ook vrij testosteron mee te meten, zoals op de pagina over testosterontekort bij mannen verder wordt uitgelegd. Zijn erectieproblemen je hoofdklacht, ga dan langs bij je huisarts: boven de veertig hoort daar een cardiovasculair risicoprofiel bij.

Libido verhogen tijdens de overgang

Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding sterk. Oestrogeen en progesteron nemen af, wat invloed heeft op stemming, slaap, doorbloeding en gevoeligheid. In deze fase kunnen klachten zoals vermoeidheid, slaapproblemen, stemmingswisselingen en vaginale droogheid ontstaan, die allemaal het seksuele verlangen kunnen verlagen. Vaginale droogheid of gevoeligheid kan bovendien leiden tot pijn of spanning tijdens seks, waardoor het lichaam minder makkelijk kan ontspannen en opgewonden raakt (NHG, 2023). Veel natuurlijke strategieën om libido tijdens de overgang te verhogen, richten zich daarom op herstel, ontspanning en het ondersteunen van de hormoonbalans.

Ook testosteron kan bij vrouwen in de (peri)menopauze dalen. Onderzoek laat zien dat testosterontherapie (toediening van lage doses testosteron onder medische begeleiding) bij (post)menopauzale vrouwen het seksuele verlangen, opwinding en orgasmevermogen kan verbeteren wanneer andere oorzaken zijn nagelopen. De internationale richtlijn beschrijft dat als optie bij een specifieke diagnose ná de menopauze (Parish et al., 2021). Dat betekent niet dat dit voor iedereen nodig is, maar het onderstreept wel dat testosteron ook bij vrouwen relevant kan zijn voor libido en seksuele respons. Er is wél geen bloedwaarde die voorspelt wie er baat bij heeft (Davis et al., 2019), en in Nederland is er geen voor vrouwen geregistreerd preparaat; het hoort dus bij een arts. Lees meer op testosterontherapie.

Wat kan helpen om libido tijdens de overgang te verhogen?

  • Glijmiddel gebruiken bij droogheid: om pijn en vermijding te voorkomen, wat ontspanning en opwinding ondersteunt (NHG, 2023). Bij aanhoudende droogheid helpt een vochtinbrengend middel met regelmaat, en kan de huisarts lokale oestrogenen overwegen.
  • Regelmatige seksuele prikkeling of vrijen: om doorbloeding en conditie van het vaginale weefsel te ondersteunen.
  • Bekkenbodemoefeningen: kunnen de doorbloeding in het bekkengebied ondersteunen en helpen bij lichaamsgevoel.
  • Stress verminderen en slaap ondersteunen: omdat hormonale schommelingen en klachten vaak gevoeliger worden bij overbelasting (Slavich & Sacher, 2019).
  • Open communicatie en tijd voor intimiteit: omdat ontspanning, verbinding en veiligheid een belangrijke rol spelen in seksuele respons (NHG, 2023).

Heb je naast libidoverlies ook klachten zoals langdurige vermoeidheid, somberheid of een duidelijk lager energieniveau? Dan kan het waardevol zijn om je hormonen te meten. Lees ook overgangsklachten voor de hormonen die in deze fase een rol spelen.

Wanneer is testen zinvol?

Leefstijl en stress spelen bij libido bijna altijd mee. Maar als je klachten langdurig aanhouden (meer dan 6 maanden) of als je het gevoel hebt dat je lichaam ‘niet meer meewerkt’, kan testen helpen om gerichter te begrijpen wat er speelt. Denk aan:

  • libidoverlies in combinatie met vermoeidheid of sombere stemming;
  • klachten rond cyclus of overgang;
  • signalen die passen bij schildklierproblemen;
  • langdurige stressklachten;
  • vermoeden van lage testosteronwaarden, vooral wanneer er ook extreme moeheid, spierzwakte of stemmingsveranderingen zijn.

Hieronder vind je de aanbevolen testen.

Aanbevolen testen bij een laag libido

Een verlaagd libido kan samenhangen met je hormonen, met tekorten aan vitamines of mineralen, of met je schildklierfunctie. Met deze testen krijg je inzicht in die waarden, zodat je gerichter kunt kijken wat er speelt en dat met je huisarts kunt bespreken. Een test wijst de oorzaak van je klachten niet aan.

Test je hormonen

  • Testosteron test, € 37,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. Voor mannen en vrouwen met verminderde zin in seks, weinig energie of verminderde spierkracht. Meet totaal testosteron. Een normale totaalwaarde betekent niet automatisch dat er geen tekort is, want het vrije deel kan alsnog laag zijn. Bekijk
  • Vrij testosteron test, € 45,00Speeksel, uitslag binnen 3 weken. Bij vermoeidheid, lusteloosheid of verminderde motivatie terwijl je totaalwaarde normaal is. Speekselwaarden zijn niet gestandaardiseerd voor diagnostiek; artsen gebruiken bloedonderzoek. Bekijk
  • Hormoon test vrouw, € 99,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. FSH, LH, oestrogeen (estradiol), progesteron en testosteron. Bij een onregelmatige cyclus of vragen over de overgangsfase. Afname bij voorkeur op dag 3 tot 5. Bekijk
  • Hormoon test man, € 150,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. Acht waarden: testosteron, SHBG, LH, FSH, prolactine, cortisol, TSH en vitamine D. Meer context dan een losse meting. Bekijk
  • Oestrogeen dominantie test, € 79,00Speeksel. Meet oestrogeen en progesteron en de verhouding daartussen. Bij PMS-klachten, overgangsverschijnselen of een onregelmatige cyclus. Die verhouding is een aanvullende, niet-gestandaardiseerde markeerder. Bekijk
  • Progesteron test vrouw, € 45,00Speeksel. Meet progesteron in de tweede cyclushelft. Bij cyclusklachten, slaapproblemen of prikkelbaarheid voor de menstruatie. Bekijk
  • DHEA hormoon test, € 45,00Speeksel. Voorloperhormoon van testosteron en oestrogeen. Bij aanhoudende stress, vermoeidheid of afgenomen vitaliteit. Bekijk
  • Cortisol test, € 29,00Speeksel, uitslag binnen ongeveer 10 werkdagen. Meet vrij cortisol op een gekozen moment. Voor wie langdurige spanning ervaart of het verloop wil volgen; meet dan steeds op hetzelfde tijdstip. Bekijk
  • Schildklier bloedonderzoek, € 65,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. TSH, FT3 en FT4. Bij vermoeidheid, koude handen of voeten, gewichtstoename of een tragere stofwisseling. Bekijk

Test op vitaminetekorten

Ook tekorten aan vitamines en mineralen kunnen zorgen voor vermoeidheid, prikkelbaarheid of een lager libido. Deze testen sporen een tekort op, en dat is precies de situatie waarin aanvullen zin heeft.

  • Vitamine D test, € 35,00Bloed, vingerprik. Bij vermoeidheid, somberheid of weinig zonlicht. Extra risico op een tekort bij weinig blootstelling aan zonlicht, een donkere huid, bedekkende kleding of weinig buitentijd. Bekijk
  • Zink bloedtest, € 39,00Bloed, vingerprik. Bij verminderde vruchtbaarheid, lage weerstand of een trage stofwisseling. Extra risico bij een eenzijdig voedingspatroon, vegetarische of veganistische voeding of darmproblemen. Bekijk
  • Magnesium tekort test, € 35,00Bloed, vingerprik. Bij spanning in je lichaam, slaapproblemen of vermoeidheid. Extra risico bij chronische stress, veel cafeïnegebruik, intensief sporten of weinig groene bladgroenten en noten. Bekijk
  • IJzertekort test, € 45,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. Meet ijzer, ferritine en transferrine. Bij vermoeidheid, kortademigheid of concentratieproblemen. Extra risico bij hevige menstruatie, vegetarische of veganistische voeding of zwangerschap. Bekijk

Liever een compleet beeld?

  • Bloedtest totaal profiel XL, € 145,00Bloed, vingerprik. Zestien bloedwaarden, onder andere vitamine D, B12, ijzer, foliumzuur, schildklierwaarden, cholesterol en ontstekingswaarden. Ideaal bij vermoeidheid of onduidelijke klachten. Bekijk
  • Vermoeidheid test, € 119,00Bloed, vingerprik, uitslag binnen 4 werkdagen. Zes waarden die bij aanhoudende vermoeidheid vaak meespelen: ferritine, ijzer, vitamine D, actief vitamine B12, cortisol en TSH. Bekijk

Zelf je test samenstellen?

Met de Pick & Mix bloedtest (basiskit vanaf € 19,00) stel je zelf een test samen die aansluit bij jouw klachten. Zo kun je bijvoorbeeld vitamine D, ijzer, omega 3 en testosteron combineren. Reken de bijprijs per waarde wel na: bij één losse waarde is de losse test soms even duur.

Wanneer naar de huisarts

Een mild of tijdelijk laag libido kun je vaak zelf verbeteren met aanpassingen in voeding, leefstijl, stressmanagement en eventueel natuurlijke supplementen. Maar als de klachten langere tijd aanhouden, bijvoorbeeld vermoeidheid, lage energie, somberheid of blijvend minder zin in seks, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Bij een vermoeden van een hormonale aandoening, overgangsklachten, schildklierproblemen of een te laag testosteron kan aanvullend onderzoek nodig zijn. De huisarts kan lichamelijk onderzoek doen of bloedonderzoek aanvragen. Soms volgt een doorverwijzing naar een endocrinoloog (hormoonspecialist), gynaecoloog, uroloog of seksuoloog voor verder onderzoek en behandeling. Gebruik je medicatie waarvan je vermoedt dat die meespeelt, bespreek dat dan ook; stop nooit zelf.

Wordt er geen duidelijke medische oorzaak gevonden, maar blijven je klachten bestaan? Dan kun je met een thuistest inzicht krijgen in je hormoonwaarden. Testen zoals de Testosteron test, de Vrij testosteron test, de Cortisol test of de DHEA test laten zien waar je waarden staan. Ze verklaren je klachten niet, maar geven je wel iets concreets om mee terug te gaan naar je arts.

Betrouwbare bronnen over libido verhogen (volledige lijst)

  1. NHG (2023). NHG-Standaard Seksuele klachten (M87). Nederlands Huisartsen Genootschap. Nederlandse huisartsenrichtlijn over diagnostiek en behandeling van seksuele klachten bij mannen en vrouwen. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  2. The Endocrine Society. Reproductive Hormones. Uitleg over de werking van oestrogeen, progesteron en testosteron en hun rol in libido, vruchtbaarheid en hormonale balans. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  3. Shin BC, Lee MS, Yang EJ, et al. (2010). Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine, 10, 44. Systematische review van gerandomiseerd onderzoek naar het best onderzochte kruid in dit veld. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  4. Kudesia R, Alexander M, Gulati M, et al. (2021). Dietary Approaches to Women's Sexual and Reproductive Health. American Journal of Lifestyle Medicine, 15(4), 414–424. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  5. Bhat S, Pandey MK, et al. (2024). A Scoping Review: Is Yoga an Effective Intervention for Erectile Dysfunction and Premature Ejaculation? Cureus, 16(1), e53265. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  6. Jaderek I, Lew-Starowicz M (2019). A Systematic Review on Mindfulness Meditation-Based Interventions for Sexual Dysfunctions. The Journal of Sexual Medicine, 16(10), 1581–1596. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  7. Leproult R, Van Cauter E (2011). Effect of 1 week of sleep restriction on testosterone levels in young healthy men. JAMA, 305(21), 2173–2174. Jaartal gecorrigeerd: stond eerder als 2015 vermeld. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  8. Kalmbach DA, Arnedt JT, Pillai V, et al. (2015). The impact of sleep on female sexual response and behavior: a pilot study. The Journal of Sexual Medicine, 12(5), 1221–1232. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  9. Pilz S, Frisch S, Koertke H, et al. (2011). Effect of vitamin D supplementation on testosterone levels in men. Hormone and Metabolic Research, 43(3), 223–225. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  10. Książek A, Mędraś M, Zagrodna A, et al. (2021). Correlative studies on vitamin D and total, free bioavailable testosterone levels in young, healthy men. Scientific Reports, 11, 20198. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  11. Wong WY, Merkus HMWM, Thomas CMG, et al. (2002). Effects of folic acid and zinc sulfate on male factor subfertility: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Fertility and Sterility, 77(3), 491–498. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  12. Cinar V, Mogulkoc R, Baltaci AK, Polat Y (2011). Effects of magnesium supplementation on testosterone levels of athletes and sedentary subjects at rest and after exhaustion. Biological Trace Element Research, 140(1), 18–23. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  13. Izquierdo M, Häkkinen K, Ibañez J, et al. (2001). Effects of strength training on muscle power and serum hormones in middle-aged and older men. Journal of Applied Physiology, 90(4), 1497–1507. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  14. Kraemer WJ, Ratamess NA (2010). Testosterone physiology in resistance exercise and training. Sports Medicine, 40(12), 1037–1053. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  15. Morton RW, Oikawa SY, Wavell CG, et al. (2016). Neither load nor systemic hormones determine resistance training-mediated hypertrophy or strength gains in resistance-trained young men. Journal of Applied Physiology, 121(1), 129–138. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  16. Dote-Montero M, Carneiro-Barrera A, Martinez-Vizcaino V, et al. (2021). Acute effect of HIIT on testosterone and cortisol levels in healthy individuals: A systematic review and meta-analysis. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 31(9), 1722–1744. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  17. Fang Y, et al. (2025). Increased walking pace reduces the rate of erectile dysfunction: results from a multivariable Mendelian randomization study. The Journal of Sexual Medicine, 22(2), 298–306. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  18. Stanton AM, Handy AB, Meston CM (2018). The Effects of Exercise on Sexual Function in Women. Sexual Medicine Reviews, 6(4), 548–557. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  19. Smith SJ, et al. (2021). Examining the Effects of Herbs on Testosterone Concentrations in Men: A Systematic Review. Advances in Nutrition, 12(3), 744–765. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  20. Gopal S, Ajgaonkar A, Kanchi P, et al. (2021). Effect of an ashwagandha (Withania somnifera) root extract on climacteric symptoms in women during perimenopause: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research, 47(12), 4414–4425. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  21. Gonzales GF, et al. (2002). Effect of Lepidium meyenii (Maca) on sexual desire and its absent relationship with serum testosterone levels in adult healthy men. Andrologia, 34(6), 367–372. Vindplaats gecorrigeerd: deze bron stond eerder vermeld als Journal of Endocrinology 176(1), 163–168. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  22. Dording CM, Fisher L, Papakostas G, et al. (2008). A double-blind, randomized, pilot dose-finding study of maca root (L. meyenii) for the management of SSRI-induced sexual dysfunction. CNS Neuroscience & Therapeutics, 14(3), 182–191. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  23. Rachdaoui N, Sarkar DK (2013). Effects of alcohol on the endocrine system. Endocrinology and Metabolism Clinics of North America, 42(3), 593–615. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  24. Sivaratnam L, Selimin DS, Abd Ghani SR, et al. (2021). Behavior-Related Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Journal of Sexual Medicine, 18(1), 121–143. Meta-analyse over roken, alcohol, beweging en gewicht in relatie tot erectieproblemen. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  25. Lovallo WR, et al. (2005). Caffeine stimulation of cortisol secretion across the waking hours in relation to caffeine intake levels. Psychosomatic Medicine, 67(5), 734–739. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  26. Steptoe A, Ussher M (2006). Smoking, cortisol and nicotine. International Journal of Psychophysiology, 59(3), 228–235. Vindplaats gecorrigeerd: stond eerder als 60(2), 129–131. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  27. Clark R, Newman R, Silverberg B, Partin M (2025). Male Sexual Disorders: Infertility and Low Libido. FP Essentials, 552, 7–12. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  28. Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. (2018). Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 103(5), 1715–1744. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  29. Smith T, Batur P (2021). Prescribing testosterone and DHEA: The role of androgens in women. Cleveland Clinic Journal of Medicine, 88(1), 35–43. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  30. Stern J, Casto K (2024). Salivary testosterone across the menstrual cycle. Hormones and Behavior, 164, 105608. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  31. Slavich GM, Sacher J (2019). Stress, sex hormones, inflammation, and major depressive disorder. Psychopharmacology, 236(10), 3063–3079. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  32. Davis SR, Baber R, Panay N, et al. (2019). Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 104(10), 4660–4666. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  33. Parish SJ, Simon JA, Davis SR, et al. (2021). ISSWSH Clinical Practice Guideline for the Use of Systemic Testosterone for Hypoactive Sexual Desire Disorder in Women. The Journal of Sexual Medicine, 18(5), 849–867. Vervangt de NAMS-positiebepaling uit 2005 die hier eerder stond. Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer
  34. Dagostin Ferraz S, Kuyunga L, Rech P, et al. (2026). Sexual dysfunction associated with selective serotonin reuptake inhibitors in adults with depression: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Clinical Pharmacology, 82(3). Laatst geraadpleegd op: 8 september 2026. Lees meer

Alle bronnen zijn op 8 september 2026 gecontroleerd op auteur, titel, tijdschrift, jaargang, pagina's en DOI via de NCBI-eutils API. Twee vindplaatsen zijn daarbij gecorrigeerd (Leproult en Gonzales) en één aangevuld (Steptoe). Bronnen die eerder zonder titel werden vermeld, of waarvan de vindplaats niet te controleren was, zijn hier niet overgenomen.