PCOS symptomen

Wat zijn de oorzaken van PCOS?

De precieze oorzaak bij PCOS is niet volledig bekend. Hieronder vind je factoren die mogelijk invloed hebben op het ontstaan en de voortgang van PCOS:

• Insulineresistentie: wel 70% van de vrouwen met PCOS heeft te maken met een insulineresistentie, waardoor hun lichaam niet efficiënt reageert op insuline. Een verhoogd insulineniveau kan de eierstokken stimuleren om meer androgenen (mannelijke hormonen) te produceren en verhoogt het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 en een verhoogde bloeddruk.
• Hormonale onevenwichtigheden: verhoogde niveaus van androgenen kunnen leiden tot problemen met de ovulatie en acne en overmatige haargroei veroorzaken.
• Ontsteking: vrouwen met PCOS kunnen een verhoogd niveau van ontsteking in hun lichaam hebben, wat kan bijdragen aan insulineresistentie en verhoogde androgeenproductie.
• Genetica (erfelijkheid): vrouwen met familieleden met PCOS hebben een grotere kans om het zelf te ontwikkelen.
• Omgevingsfactoren zoals voeding, levensstijl en chemische blootstelling: een dieet vol geraffineerde koolhydraten en suikers verhoogt het risico op insulineresistentie, terwijl een vooral zittende of liggende levensstijl bijdraagt aan overgewicht, wat ook een PCOS-risicofactor is. Chemische stoffen zoals BPA (bisfenol A - een chemische stof die in sommige kunststoffen en harsen zit) kunnen het hormoonstelsel ontregelen. Daarnaast kan chronische stress de hormoonbalans verstoren en bepaalde medicijnen, zoals antipsychotica, het risico op PCOS vergroten. Antipsychotica kunnen direct invloed hebben op hormoonspiegels. Ze kunnen prolactinespiegels verhogen, wat de ovulatie kan onderdrukken en daarmee menstruele onregelmatigheden kan veroorzaken die lijken op PCOS.
• Verhoogd LH (luteïniserend hormoon): een verhoogd niveau van LH ten opzichte van FSH (follikelstimulerend hormoon) kan de androgeenproductie in de eierstokken stimuleren.

PCOS en hormonen

Bij PCOS heb je vaak te maken met een verstoorde hormoonbalans. Hieronder worden de hormonen LH, FSH, AMH, oestrogeen, progesteron en testosteron in relatie gebracht met PCOS.

LH-hormoon en PCOS

Het LH-hormoon wordt geproduceerd door de hypofyse in de hersenen en reguleert reproductieve functies. Bij vrouwen stimuleert het de ovulatie en bij mannen de productie van testosteron en sperma. Een verstoord LH-niveau kan menstruatieproblemen en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken.

Het FSH-hormoon in relatie tot PCOS

FSH wordt geproduceerd door de hypofyse en stimuleert de groei van eierstokfollikels. Bij PCOS kunnen FSH-niveaus abnormaal zijn, wat ovulatie en menstruatie verstoort. Een verhoogd FSH duidt op verminderde vruchtbaarheid en mogelijk vroegtijdige menopauze. Een verlaagd niveau kan leiden tot PCOS-symptomen zoals overmatige haargroei en acné.

Het AMH-hormoon en PCOS

AMH, geproduceerd door follikelcellen in de eierstokken, geeft inzicht in de vrouwelijke vruchtbaarheid en het aantal resterende eicellen. Het niveau blijft constant vanaf de puberteit tot de vroege volwassenheid, maar daalt met de leeftijd. Bij een AMH-bloedtest wordt de hoeveelheid AMH gemeten. Hoge niveaus wijzen op grotere eicelvoorraden en hogere vruchtbaarheid, terwijl lage niveaus duiden op verminderde vruchtbaarheid en mogelijk vroegtijdige menopauze. Let op: het AMH biedt niet een volledig beeld van de vruchtbaarheid.

Prolactine en PCOS

Prolactine wordt geproduceerd in de hypofyse en speelt bij vrouwen een rol in borstklierontwikkeling en moedermelkproductie, met verhoogde niveaus tijdens zwangerschap en borstvoeding. Naast borstvoeding kunnen stress, medicatie, verdovende middelen en een prolactinoom de prolactinespiegel verhogen, wat kan leiden tot menstruatieproblemen, acne, overmatige beharing en verminderd libido. Symptomen van verhoogde prolactine lijken op die van PCOS, dus bij vermoeden van PCOS wordt aanbevolen prolactine te meten.

Oestrogeen en progesteron in relatie tot PCOS

Oestrogeen wordt geproduceerd door de eierstokken en bijnieren. Het reguleert de menstruatiecyclus en reproductieve gezondheid. Een onevenwicht in oestrogeen kan leiden tot PCOS-symptomen zoals onregelmatige menstruatie, overmatige haargroei en acne. Normaal gesproken overheerst progesteron oestrogeen, maar factoren zoals stress en blootstelling aan chemische stoffen kunnen deze balans verstoren. Oestrogeendominantie kan bijdragen aan aandoeningen zoals PCOS en PMS. Behandelingen die zich richten op het reguleren van de oestrogeenbalans kunnen helpen de symptomen van PCOS te verlichten.

De relatie tussen testosteron en PCOS

Testosteron wordt voornamelijk geproduceerd door de eierstokken en bijnieren bij vrouwen en is essentieel voor geslachtsontwikkeling en lichamelijke gezondheid. Het beïnvloedt lichaamsbeharing, stemverdieping, botdichtheid en spiermassa. Echter, verhoogde testosteronniveaus kunnen leiden tot overmatige beharing, acne, haaruitval en ovulatieproblemen. Bij PCOS zijn deze symptomen van hoge testosteronwaarden vaak zichtbaar. Een evenwichtige testosteronspiegel is cruciaal voor de gezondheid en vruchtbaarheid van een vrouw.

Hoe wordt de diagnose PCOS gesteld?

De diagnose van PCOS wordt gesteld op basis van lichamelijk onderzoek, anamnese en verschillende medische tests. Er kan sprake zijn van PCOS als je te maken hebt met minstens twee van de volgende drie kenmerken:

• Verhoogde niveaus van androgenen: dit kan worden aangetoond door te hoge mannelijke hormonen (testosteron) en/of symptomen als acné, hoofdhaarverlies of overmatig haargroei (op gezicht, borst, rug en/of billen).
• Oligo- of anovulatie: een onregelmatige of wegblijvende menstruatie.
• Polycysteuze eierstokken: bij een inwendige echoscopie worden er meer dan 20 cystes (follikels) in één of beide eierstokken gezien en/of een eierstokvolume van ≥10 ml of een verhoogd AMH-level.

PCOS is lastig te diagnosticeren en wordt daarom bij veel vrouwen met gerelateerde klachten over het hoofd gezien.

Testen bij de symptomen van PCOS

Naast een lichamelijk onderzoek kan een bloedonderzoek gedaan worden bij PCOS symptomen. PCOS gaat vaak samen met een verstoring van een aantal hormoonwaarden. Deze hormoontesten geven inzicht in deze waarden.

• PCOS-test basis: deze bloedtest brengt hormonen in beeld die gerelateerd zijn aan het Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS). De test bestaat uit: FSH, LH, oestrogeen, progesteron, testosteron.
• PCOS-test uitgebreid: door deze uitgebreide PCOS-test te doen, kom je er achter of er een mogelijke verstoring is van je hormoonbalans. Een verhoogde prolactine kan wijzen op schildklierproblemen, wat vaker voor kan komen bij PCOS. De test bestaat uit: AMH, FSH, LH, oestrogeen, progesteron, testosteron en prolactine.
• AMH-waarde-test: het risico op vruchtbaarheidsproblemen bij PCOS is vergroot. Het AMH-hormoon geeft inzicht in vruchtbaarheid bij vrouwen. AMH zegt iets over de hoeveelheid en kwaliteit van eicellen.

Verder kun je aanvullend de onderstaande testen doen:

• Bloedsuikertest (HbA1c): kom er achter of je lange termijn bloedsuiker verhoogd is, wat kan wijzen op diabetes type 2.
• C-peptide-test: met deze test kan er aangetoond worden of je te maken hebt met insulineresistentie.

Let op: er bestaat geen test die de diagnose PCOS kan vaststellen. Onze testuitslagen zijn informatief en stellen geen diagnose. Mochten je bloedwaarden afwijken dan is het belangrijk dat er verder gekeken wordt door een medisch zorgprofessional. Een mogelijke vervolgstap is bijvoorbeeld het maken van een echo van de eierstokken en/of andere aanvullende onderzoeken.

Wat kun je doen om PCOS-symptomen te verbeteren

Er zijn verschillende adviezen die kunnen helpen om de klachten van PCOS te verminderen. Hier zijn enkele van de belangrijkste:

Dieet om PCOS-symptomen te verminderen

Een vezelrijk mediterraans dieet helpt vaak goed bij PCOS, omdat deze verzadiging geeft. Probeer daarom om voldoende vezels (veel groenten, fruit en volle granen) gezonde eiwitten (vis, noten en zaden), complexe koolhydraten en gezonde vetten (visvetzuren en olijfolie) te eten, en vermijd suikerrijke voedingsmiddelen, bewerkte voedingsmiddelen en voeding met veel verzadigde vetten. Gezonde voeding kan helpen om PCOS-symptomen te verminderen, de hormoonbalans te reguleren, gewichtstoename te voorkomen en om de kans op andere aandoeningen te verlagen. Volg geen crashdieet, want dit werkt op lange termijn averechts. Een diëtist kan je helpen bij het optimaliseren van je voeding bij PCOS.

Beweeg regelmatig

Regelmatige lichaamsbeweging kan helpen om de bloedsuikerspiegel te reguleren en om gewicht te verliezen. Dit kan je helpen om de PCOS-klachten te verminderen. Probeer om minstens 30 minuten per dag matig intensief te bewegen, zoals lopen, fietsen of zwemmen.

Probeer om stress te verminderen

Stress kan een negatief effect hebben op de hormoonbalans en kan PCOS-gerelateerde klachten verergeren. Probeer om stress te verminderen door ontspanningstechnieken te leren, zoals ademhalingsoefeningen of meditatie, en probeer om voldoende slaap te krijgen.

Medicijnen en behandeling bij PCOS

Overleg met je huisarts als je symptomen ervaart. Een arts kan je onder andere helpen met een plan om je hormoonbalans te herstellen en daar eventueel medicijnen (zoals hormonale anticonceptie) bij voorschrijven. Het is belangrijk om regelmatig naar de arts te gaan voor controles, zodat eventuele veranderingen in de hormoonbalans of andere gezondheidsproblemen op tijd kunnen worden opgemerkt en behandeld. Daarbij kan de huisarts de diagnose stellen.

Supplementen bij PCOS

Supplementen kunnen een gezond eetpatroon ondersteunen en dit kan gezondheidsvoordelen opleveren. Het is dus een goede aanvulling op een gezonde voeding en leefstijl. Aanbevolen supplementen bij PCOS en hoe je kunt testen of je een tekort hebt:

• Inositol in combinatie met foliumzuur: sommige studies tonen aan dat myo-inositol en foliumzuur kunnen helpen bij PCOS. Indien deze twee gecombineerd worden, kunnen ze helpen om de bloedtriglyceridewaarden te verlagen, de insulinefunctie te verbeteren, de bloeddruk te verlagen en de ovulatie bij vrouwen met polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) te bevorderen. Onderzoek eerst hoe het met je vitamine B11 staat.
• Omega-3 (visvetzuren): deze visvetzuren hebben anti-inflammatoire eigenschappen. Bij PCOS kan omega-3-suppletie helpen om ontstekingen te verminderen door de productie van stoffen die ontstekingsreacties bevorderen te verminderen en de productie van ontstekingsremmende stoffen te stimuleren. Omega 3 kun je ook verkrijgen uit vette vis, maar het is lastig om alleen op deze manier hier voldoende van binnen te krijgen. Doe de omega-3-test.
• Vitamine D en calcium: vitamine D is een prohormoon die wordt omgezet naar een actief hormoon genaamd calcitriol. Vitamine D is essentieel in het endocriene systeem (hormoonsysteem). Het speelt een belangrijke rol in het botmetabolisme en helpt het lichaam calcium uit de voeding te absorberen. Een vitamine D-tekort komt vaak voor bij vrouwen met PCOS. Vitamine D en calcium kunnen onregelmatige menstruaties verbeteren en helpen bij de ovulatie. Test hoe jouw vitamine-D waarde is.
• Zink: dit is een spoorelement dat een rol speelt bij de hormoonbalans die de vruchtbaarheid en het immuunsysteem kan versterken. Bij vrouwen met PCOS kunnen zinksupplementen helpen om de symptomen van verhoogde androgenen, zoals hirsutisme (overmatige haargroei) en alopecia (haaruitval), te verminderen. Je kunt ook meer zink in je dieet krijgen door het eten van rood vlees, bonen, noten en zeevruchten.

Vraag altijd advies van een arts of diëtist voor de juiste dosering supplementen voor jou. Bij zwangerschap en borstvoeding zijn sommige van de bovenstaande supplementen af te raden.

Welke hormoontest heb je nodig bij PCOS klachten?

Herken je de klachten die in verband gebracht worden met PCOS? Dan zijn er verschillende testen die je kunt doen om meer te weten te komen over de aanleiding van je klachten. De uitgebreide PCOS test geeft inzicht. Overweeg je een uitgebreidere hormoontest, dan kunnen we je helpen met persoonlijk advies. De uitgebreide keuzehulp helpt je met kiezen! Aan de hand van ongeveer 15 vragen krijg je testadvies op maat.

Wanneer naar de dokter bij PCOS symptomen?

PCOS (polycysteus ovarium syndroom) kan gepaard gaan met uiteenlopende klachten, zoals onregelmatige menstruaties, acne, overmatige haargroei, haarverlies, gewichtstoename en vruchtbaarheidsproblemen. Hoewel PCOS-symptomen op zichzelf meestal niet ernstig zijn, is het belangrijk om medische hulp in te schakelen wanneer klachten je dagelijks leven beïnvloeden of wanneer je symptomen herkent zoals langdurig uitblijven van de menstruatie, plotselinge gewichtstoename, sterke haargroei op ongebruikelijke plekken, acne die niet reageert op reguliere huidverzorging of als je moeite hebt om zwanger te worden.

Een arts kan met lichamelijk onderzoek en aanvullende diagnostiek, zoals bloedonderzoek naar hormoonwaarden en eventueel een inwendige echo, vaststellen of er sprake is van PCOS of een andere hormonale aandoening. Vroege diagnose is belangrijk om complicaties, zoals vruchtbaarheidsproblemen of het ontwikkelen van diabetes type 2 door insulineresistentie, te helpen voorkomen.

Wanneer ernstige oorzaken door een arts of specialist zijn vastgesteld of uitgesloten, kunnen onderstaande testen helpen om je hormoonhuishouding en gerelateerde factoren verder in kaart te brengen: de PCOS test uitgebreid voor inzicht in je hormoonspiegels, de bloedsuikertest (HbA1c) of de C-peptide test bij vermoeden van insulineresistentie. De omega-3 test of vitamine D test kun je ook inzetten om eventuele tekorten op te sporen die invloed kunnen hebben op je hormoonbalans. Zo ga je gericht te werk om je PCOS-symptomen te verhelpen.

Veelgestelde vragen over PCOS

1. Wat is PCOS precies?
PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom) is een hormonale aandoening waarbij de eierstokken meerdere onrijpe follikels bevatten en de hormoonbalans verstoord is. Vaak met een onregelmatige of uitblijvende menstruatie, verhoogde mannelijke hormonen en soms een verstoorde ovulatie.

2. Hoe vaak komt PCOS voor?
Ongeveer 1 op 7 vrouwen in de vruchtbare leeftijd heeft PCOS.

3. Wat zijn de meest voorkomende symptomen van PCOS?
Onregelmatige of geen menstruatie, acne, overmatige haargroei op gezicht of lichaam, haaruitval op het hoofd, vermoeidheid, gewichtstoename (vooral rond de buik) en vruchtbaarheidsproblemen.

4. Kun je PCOS hebben zonder overgewicht?
Ja. Ook vrouwen met een normaal gewicht kunnen PCOS hebben. Overgewicht is geen vereiste, maar insulineresistentie komt bij beide groepen vaak voor.

5. Waardoor ontstaat PCOS?
De oorzaak is een combinatie van genetische aanleg, insulineresistentie, verhoogde androgenen, lichte ontstekingsactiviteit en leefstijlfactoren zoals voeding, beweging, slaap en stress.

6. Welke hormonen zijn vaak uit balans bij PCOS?
Vaak zijn het LH en testosteron verhoogd en is de verhouding tussen LH en FSH verstoord. Ook AMH, oestrogeen, progesteron en prolactine kunnen uit balans zijn.

7. Hoe wordt PCOS vastgesteld?
Artsen gebruiken de Rotterdam-criteria. Er is sprake van PCOS als je twee van de drie kenmerken hebt: een onregelmatige ovulatie, verhoogde androgenen (in bloed of klachten) en/of meerdere follikels op de eierstokken (bij echo of verhoogd AMH).

8. Wat is de rol van insulineresistentie?
Bij ongeveer 70% van de vrouwen met PCOS reageert het lichaam minder goed op insuline. Hierdoor stijgen insuline- en testosteronwaarden, wat ovulatieproblemen en gewichtstoename kan versterken.

9. Wat kun je doen om PCOS-klachten te verminderen?
Een overwegend mediterraan voedingspatroon met veel groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten en gezonde vetten en weinig suiker kan PCOS-klachten verminderen. Daarbij kan dagelijks minimaal 30 minuten matig intensief bewegen, stressvermindering, voldoende slaap en 5–10% gewichtsverlies bij overgewicht ook helpen.

10. Welke test kan helpen bij PCOS-klachten?
De PCOS test is een goede eerste stap bij PCOS-klachten. Deze test meet hormonen die vaak verstoord zijn bij PCOS, zoals LH, FSH, oestrogeen, progesteron en testosteron. Bij aanvullende vragen over vruchtbaarheid, insulineresistentie of de menstruatiecyclus kan een uitgebreidere hormoontest passend zijn.

De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.

Betrouwbare bronnen over PCOS

1. Teede, H. J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 108(10), 2447–2469. Lees meer

2. Williams, T., et al. (2023). Polycystic Ovary Syndrome: Common Questions and Answers. American Family Physician, 107(3), 264–272. Lees meer

3. Wartena, R., et al. (2023). Polycystic ovary syndrome and recurrent pregnancy loss, a review of literature. Frontiers in Endocrinology, 14, 1183060. Lees meer

4. Kotlyar, A. M., et al. (2023). Women with PCOS who undergo IVF: a comprehensive review of therapeutic strategies for successful outcomes. Reproductive Biology and Endocrinology, 21(1), 70. Lees meer

5. NVOG. (2023). PCOS (adaptatietraject internationale richtlijn). Richtlijnendatabase. Beoordeeld op 3 juli 2023. Lees meer

6. Zehravi, M., et al. (2022). Healthy lifestyle and dietary approaches to treating polycystic ovary syndrome: A review. Open Health, 3, 60–65. Lees meer

7. Vyrides, A. A., et al. (2022). Ovulation induction techniques in women with polycystic ovary syndrome. Frontiers in Medicine, 9, 982230. Lees meer

8. Barrea, L., et al. (2021). PCOS and nutritional approaches: Differences between lean and obese phenotype. Metabolism Open, 12, 100123. Lees meer

9. Teede, H. J., et al. (2018). Recommendations from the international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Fertility and Sterility, 110(3), 364–379. Lees meer

10. Barrea, L., et al. (2018). Source and amount of carbohydrate in the diet and inflammation in women with polycystic ovary syndrome. Nutrition Research Reviews. Lees meer

11. NHG-werkgroep Amenorroe. (2018). NHG-Standaard Amenorroe (M58). Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Gepubliceerd en voor het laatst aangepast in maart 2018. Lees meer

12. Azadi-Yazdi, M., et al. (2017). Effects of Dietary Approach to Stop Hypertension diet on androgens, antioxidant status and body composition in overweight and obese women with polycystic ovary syndrome: a randomised controlled trial. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 30(3), 275–283. Lees meer

13. Legro, R. S., et al. (2013). Diagnosis and treatment of polycystic ovary syndrome: an Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 98(12), 4565–4592. Lees meer

14. Michalakis, K., et al. (2013). The complex interaction between obesity, metabolic syndrome and reproductive axis: a narrative review. Metabolism, 62(4), 457–478. Lees meer

15. Raps, M., et al. (2012). Sex hormone-binding globulin as a marker for the thrombotic risk of hormonal contraceptives. Journal of Thrombosis and Haemostasis, 10(6), 992–997. Lees meer

16. Moran, L. J., et al. (2010). Impaired glucose tolerance, type 2 diabetes and metabolic syndrome in polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update, 16(4), 347–363. Lees meer

17. Van Asselt, K. M., Hinloopen, R. J., Silvius, A. M., Van der Linden, P. J. Q., Van Oppen, C. C. A. N., & Van Balen, J. A. M. (2010). NHG-Standaard Subfertiliteit (M25). Nederlands Huisartsen Genootschap. Gepubliceerd april 2010, in herziening. Lees meer

18. Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group. (2004). Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to polycystic ovary syndrome (PCOS). Human Reproduction, 19(1), 41–47. Lees meer

Inzicht bij de symptomen van PCOS

Bekijk Bestel

PCOS test uitgebreid

• Kom meer te weten over jouw hormoonhuishouding bij PCOS symptomen.
• Inhoud test: AMH, FSH, LH, oestrogeen, progesteron, testosteron en prolactine.

139,00