Opgeblazen buik

De betekenis

Wat is een opgeblazen buik?

Een opgeblazen buik is een tijdelijk opgezette, gespannen buik. Het maag-darmstelsel zet uit doordat er te veel gas in de darmen zit of doordat de vertering niet soepel verloopt. Meestal merk je het na een maaltijd en zie je je buik letterlijk bol staan. Soms voelt je buik vol en gespannen zonder dat er iets te zien is.

Bij een opgeblazen buik gaat het om volume en spanning. Gaat het vooral om het gas dat eruit komt en om geluid in je buik, dan past de pagina over winderigheid en rommelende darmen beter bij je klacht.

De klacht gaat vaak samen met andere darmklachten: buikpijn, gerommel in je buik, misselijkheid, obstipatie of diarree. Houdt het langer aan, dan kan het je dagelijks functioneren behoorlijk raken: je voelt je vol, hebt minder eetlust en soms staat je buik zo bol dat het lijkt alsof je zwanger bent. Dat is een goede reden om verder te kijken dan alleen de tips.

Oorzaken

De oorzaken van een opgeblazen buik op een rij

Je maag-darmstelsel kan om verschillende redenen opzwellen of te veel gas bevatten. Dit zijn de oorzaken die we het vaakst zien, van alledaags tot medisch.

Snel eten, grote porties en slecht kauwen maken dat je makkelijker lucht inslikt, en die lucht moet er weer uit. Goed kauwen helpt bovendien de vertering op gang: in je mond begint de afbraak van zetmeel al. Sommige mensen merken dat veel drinken tijdens de maaltijd hun opgeblazen gevoel verergert; dat komt niet doordat het maagzuur verdund raakt, maar per persoon kan het wel schelen. Kijk dus wat jij zelf prettig vindt. Verteer je vetten, koolhydraten of vezels minder goed, dan blijft er meer onverteerd achter en dat geeft gas.

De bacteriën in je darmen samen heten het microbioom. Krijgen ongunstige bacteriën, gisten of schimmels de overhand, dan wordt voedsel minder goed verteerd en blijft er meer onverteerd voedsel in de darm achter. Dat geeft veel meer gasvorming dan normaal, en dus een opgeblazen gevoel. Lees hieronder verder bij het microbioom en een opgeblazen buik.

Bij een intolerantie verdraag je bepaalde voeding minder goed, waardoor die slechter wordt verteerd en er extra gas vrijkomt. Bij een opgeblazen buik zien we vooral gluten, tarwe, lactose, fructose, histamine en soja. Vaak geeft het al verlichting om zulke producten te beperken, bijvoorbeeld maximaal één keer per dag brood of yoghurt. Een intolerantietest kan daarbij een startpunt zijn; welke test wat meet en wat een uitslag wel en niet zegt, staat op die pagina.

Blijft er te veel histamine in je darm achter, dan kan dat een opgeblazen buik na de maaltijd geven en past dat bij een histamine-intolerantie. Lees hieronder verder bij histamine en een opgeblazen buik.

Eet je te weinig vezels, of juist veel niet-oplosbare vezels zonder genoeg te drinken, dan kan er verstopping ontstaan. Darmgassen kunnen dan onvoldoende passeren en dat geeft een opgeblazen buik. Of jij meer of juist minder vezels nodig hebt hangt af van hoe je ze verteert; dat is te meten met een verteringsonderzoek.

Stress beïnvloedt de spijsvertering en daarmee de darmbeweging, wat gasvorming kan geven of een bestaande klacht kan verergeren. Denk aan een gehaast leven, onrust in je hoofd, angst, te weinig slaap, of stress over de klachten zelf.

Bij hypothyreoïdie, een traag werkende schildklier, verloopt de stofwisseling langzamer en daarmee ook de darmwerking. Dat kan obstipatie en een opgeblazen gevoel geven. Een opgezette buik komt ook vaak voor bij Hashimoto, een auto-immuunaandoening waarbij het immuunsysteem de schildklier aanvalt en er een chronische ontsteking ontstaat die op den duur tot een verminderde schildklierwerking kan leiden. Vermoed je dit, bespreek het dan met je huisarts; die kan bepalen welk onderzoek naar de schildklier passend is.

Aan een darmparasiet denk je bij een opgeblazen buik niet meteen, maar het is een oorzaak die we regelmatig zien. Je komt met parasieten in aanraking via besmet water, besmet voedsel of onvoldoende hygiëne na een toiletbezoek. Vaak merk je na een besmetting geen hevige klachten, maar eerder vervelende ongemakken zoals darmklachten of een opgeblazen buik. In de darm kunnen parasieten de darmwand beschadigen, waardoor kleine ontstekingen ontstaan en de darmen opzwellen. Lees meer over darmparasieten en hun symptomen.

Histamine

Histamine en een opgeblazen buik

Histamine is een stof die in je lichaam vrijkomt bij een allergische reactie: zo weet je afweersysteem dat het aan de slag moet. Sommige voedingsmiddelen bevatten zelf ook histamine, waardoor die stof in je maag-darmstelsel terechtkomt. Een kleine hoeveelheid is normaal, zeker na histaminerijk eten.

Normaal wordt een teveel aan histamine in de darm weer afgebroken. Lukt dat onvoldoende, dan blijft er meer histamine achter en kan dat klachten geven: een opgezette buik, een opgeblazen gevoel of winderigheid. Passen die klachten bij histaminerijk eten, dan wordt gesproken van histamine-intolerantie. Daarvoor bestaat geen test die het sluitend aantoont: de beoordeling steunt vooral op het klachtenpatroon en op wat er gebeurt als je histaminerijke producten tijdelijk beperkt. Sommige mensen merken dat een histaminearm dieet hun klachten vermindert.

Histaminerijke producten die veel gegeten worden zijn kaas, zuurkool, broccoli, aubergine, champignon, spinazie, tomaat, bier, wijn, gedroogde worst en schaal- en schelpdieren. Merk je dat je vooral na deze producten een opgeblazen buik krijgt, dan kan het zinvol zijn om te kijken hoeveel histamine er in je darm zit. De histamine intolerantie test meet de histaminewaarde in je ontlasting. Die waarde is aanvullende informatie en geen diagnose: er is geen afkapwaarde waarmee histamine-intolerantie kan worden vastgesteld of uitgesloten. Gebruik de uitslag dus naast je eigen klachtenpatroon, en bespreek aanhoudende klachten met je huisarts.

Bij vrouwen

Een opgeblazen buik komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit zijn de belangrijkste redenen:

1. Hormonale schommelingen tijdens de cyclus: niet alleen tijdens de menstruatie, maar ook rond de eisprong. Oestrogeen en progesteron schommelen om processen zoals de ovulatie en de voorbereiding op een mogelijke zwangerschap te regelen.
2. De anticonceptiepil: die bevat hormonen zoals oestrogeen en progesteron, die vocht in het lichaam vasthouden en zo een opgeblazen gevoel kunnen geven.
3. Prikkelbare darm syndroom: PDS komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, en een opgeblazen gevoel is daarbij een veelvoorkomend symptoom.
4. Zwangerschap: de groeiende baarmoeder kan druk uitoefenen op maag en darmen, wat een opgeblazen gevoel kan geven.
5. De overgang: rond de overgang komt een opgezette buik vaker voor, vaak samen met rommelende darmen en obstipatie of diarree. De afname van oestrogeen beïnvloedt de spijsvertering en de darmfunctie.