Obstipatie
Wat het is, de symptomen, de oorzaken en welk onderzoek past
Obstipatie, ook constipatie of verstopping genoemd, betekent dat je minder vaak ontlasting hebt dan normaal, dat de ontlasting moeilijker passeert, of dat het gepaard gaat met ongemak en pijn. Tussen 10 en 30% van de mensen heeft er op een bepaald moment last van, en bij vrouwen komt het ongeveer twee keer zo vaak voor als bij mannen. Op deze pagina lees je hoe je obstipatie herkent, welke oorzaken er zijn, wat de gevolgen kunnen zijn als je er niets aan doet en welk onderzoek erbij past. Wil je meteen weten wat je eraan kunt doen, ga dan naar obstipatie verhelpen.
Door: Janna Koopmandiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
- 8,9/10 klantenbeoordeling
Wat is obstipatie?
Obstipatie en constipatie betekenen hetzelfde: een verstopping van de darmen of problemen met de stoelgang. Een normale stoelgang verschilt per persoon; de meeste mensen hebben tussen drie keer per dag en drie keer per week ontlasting. De NHG-standaard spreekt van obstipatie bij minder dan twee keer per week ontlasting, meestal met harde ontlasting, persen of het gevoel dat je darmen niet leeg zijn.
Ga je vaker dan twee keer per week naar het toilet en voel je je toch verstopt? Dan kan obstipatie alsnog meespelen en is deze pagina voor jou relevant.
Is je ontlasting vooral hard en keutelachtig, dan valt dat onder type 1 en 2 van de Bristol Stool Chart. Wat de verschillende types betekenen staat op de pagina over de consistentie van ontlasting. Wisselt je stoelgang tussen verstopping en diarree, dan past dat vaker bij prikkelbare darm syndroom.
Onderzoek de oorzaken van verstopping
Bij een trage stoelgang gaat het vaak over de snelheid waarmee je darmen werken, en die snelheid kan samenhangen met de samenstelling van je darmflora. Hieronder staat het logische startpunt, met daaronder twee gerichte routes voor als je klachtenpatroon een andere kant op wijst. De Microbioom test laat zien hoeveel en hoe veel verschillende bacteriesoorten er in je darmen leven, en geeft leefstijl- en voedingsadvies op basis van jouw uitslag.
Microbioom test
Dit onderzoek brengt je darmflora in kaart: of er voldoende gunstige bacteriën zijn en of er genoeg verschillende soorten voorkomen. Een vezelarm eetpatroon, stress en antibiotica kunnen die balans verstoren. De uitslag geeft aanvullende informatie over de samenstelling en de diversiteit van je darmflora; of die samenstelling bij jou de verstopping verklaart, kun je er niet mee vaststellen.
- Inzicht in de hoeveelheid en de variatie van je darmbacteriën
- Laat zien of ongunstige bacteriën de overhand hebben
- Thuis af te nemen, nuchter zijn hoeft niet
- Leefstijl- en voedingsadvies op basis van jouw uitslag
Twee gerichte routes bij een specifiek patroon
Deze twee zijn geen darmonderzoek en horen niet standaard bij obstipatie. Ze passen alleen als je klachtenpatroon die kant op wijst, en je kiest er hooguit één. De meeste obstipatie heeft niets met de schildklier of met hormonen te maken.
Schildklier bloedonderzoek
Alleen als de obstipatie samengaat met vermoeidheid, kouwelijkheid of gewichtstoename. Meet de schildklierhormonen TSH, FT3 en FT4. Dit is een bloedtest met een vingerprik en dus iets heel anders dan een ontlastingsonderzoek. Uitslag binnen vier werkdagen. Vermoed je hypothyreoïdie, bespreek dat dan ook met je huisarts; die kan bepalen welk onderzoek nodig is.
Speeksel test hormonen vrouw
Alleen als de verstopping duidelijk terugkomt rond je menstruatie of in de overgang. Geeft inzicht in cortisol, progesteron en DHEA en in de verhouding daartussen. Speekselmonster, uitslag binnen drie weken. Niet bedoeld voor obstipatie tijdens de zwangerschap: overleg daarvoor met je verloskundige of huisarts.
* Onze testen zijn informatief bedoeld en vervangen geen medisch advies. Neem bij bloed in de ontlasting of hevige buikpijn contact op met een arts.
Ervaringen met de Microbioom test
★★★★★
“De uitslag van mijn microbioomtest …. een zeer uitgebreide test, is zeer goed ontvangen. Alles overduidelijk en prettig om te lezen, ook de adviezen erbij. Een echte aanrader. Dankjewel.”
O. Breskens, augustus 2024
★★★★★
“Ik dacht al dat ik gek vermoeid was en bepaalde klachten had die onverklaarbaar waren.. mijn microbioom laat duidelijk zien wat er verbeterd moet worden.. en dat terwijl mijn bloedtestjes altijd aangeven dat alles goed is. Ik zou het zeker aanraden!”
L. Den Haag, augustus 2025
★★★★★
“Heel fijn om te lezen dat mijn andere manier van eten en leven ervoor heeft gezorgd dat mijn darm-microbioom gezond is. Het bevestigt wat ik al voelde en ook waar ik nog aan kan werken! Het stimuleert me om verder te gaan op de ingeslagen weg!”
A. Raalte, augustus 2024
Ervaringen van klanten van Mijnlabtest. Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag. Alle originele reviews bekijken
Symptomen van obstipatie
Obstipatie geeft uiteenlopende klachten, die soms flink doorwerken in je dagelijks leven. Dit zijn de meest voorkomende.
- Harde, droge ontlasting: die moeilijk passeert en vaak pijn geeft.
- Pijn bij het ontlasten: van lichte irritatie tot scherpe pijn.
- Buikpijn of een opgeblazen gevoel: meestal door opgehoopte ontlasting of gasvorming. Zie ook buikpijn en opgeblazen buik.
- Afwisselend obstipatie en diarree: komt regelmatig voor bij prikkelbare darm syndroom (PDS), een chronische darmaandoening met buikpijn en een verstoorde stoelgang.
Klachten die er vaak bij komen:
- Bloed in de ontlasting: vaak door een scheurtje in de anus door harde ontlasting. Twijfel je, raadpleeg dan een arts.
- Rugpijn: door druk van opgehoopte ontlasting op omliggende structuren.
- Slijm in de ontlasting: mogelijk een teken van irritatie of ontsteking in de darmen.
- Neerslachtigheid: de hersen-darm-as is de communicatie tussen brein en darmen via zenuwbanen en chemische signalen. Verstoringen daarin kunnen de aanmaak van serotonine verminderen en bijdragen aan sombere gevoelens.
- Langdurige vermoeidheid: obstipatie kost het lichaam energie. Het werkt ook andersom: energieklachten zoals een burn-out of een chronische aandoening kunnen de darmwerking verstoren. Lees meer over vermoeidheidsklachten.
Oorzaken van obstipatie
Obstipatie kan uit verschillende hoeken komen. Dit zijn de belangrijkste groepen, van voeding tot medicatie.
1. Voeding en intoleranties
- Te weinig vezels: weinig groente, fruit, peulvruchten of volkorenproducten maakt de ontlasting harder en moeilijker te passeren. Wat je wel kunt eten staat, met een voorbeelddagmenu, bij wat je wel kunt eten bij obstipatie.
- Te weinig vocht: daardoor wordt de ontlasting harder en vertraagt de passage.
- Veel vetrijke voeding: fastfood en vergelijkbare producten vertragen de vertering en belemmeren de darmwerking.
- Een voedselintolerantie: die kan de vertering verstoren en obstipatie geven door irritatie in de darm. Merk je klachten na bepaalde producten, dan kan een intolerantietest een startpunt zijn.
2. Leefstijl
- Weinig beweging: door een zittend leven of bedrust. Dat vermindert de darmactiviteit en vertraagt de stoelgang.
- Stress: kan de darmwerking beïnvloeden door meer spierspanning of hormonale veranderingen.
- Toiletbezoek uitstellen: daardoor blijft de ontlasting langer in de darm en wordt hij harder.
3. Medische oorzaken
- Bepaalde medicatie: bijvoorbeeld ijzersupplementen of antidepressiva kunnen de darmbeweging vertragen.
- Darmpassageproblemen: een vertraagde darmwerking of een obstructie maakt de stoelgang pijnlijk en moeizaam.
- Na een operatie: door minder bewegen, pijn of bijwerkingen van anesthesie die de darmwerking vertragen.
- Schildklierproblemen: een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) vertraagt de spijsvertering en de darmbeweging. Lees meer over de schildklier.
Vermoed je dat een van deze medische oorzaken bij jou meespeelt, neem dan contact op met je huisarts. Die kan bepalen welk onderzoek passend is.
Obstipatie door hormonale schommelingen
Dat obstipatie bij vrouwen ongeveer twee keer zo vaak voorkomt, heeft deels met hormonen te maken. Deze momenten vallen op:
- Menstruatie: schommelingen in oestrogeen en progesteron kunnen de darmbeweging vertragen.
- Zwangerschap: hormonale veranderingen en druk van de groeiende baarmoeder op de darmen kunnen de stoelgang vertragen.
- Na een bevalling: door lichamelijke veranderingen, pijn of angst om te persen.
- De overgang: schommelingen in oestrogeen en progesteron kunnen de vertering verstoren. Lees meer over overgangsklachten.
Weet je niet welke test bij je klachten past?
Bij obstipatie kan het aan je voeding liggen, aan je darmflora of aan hormonen. Beantwoord een paar vragen over je situatie, dan helpt onze Test Coach bepalen welke test het meeste oplevert.
- Stelt gerichte vragen over je klachten
- Adviseert de test die daarbij past
- Dag en nacht bereikbaar
Gevolgen van obstipatie waar je niets aan doet
Blijft obstipatie lang bestaan, dan kan dat complicaties geven. Dit zijn de bekendste.
- Aambeien: langdurig persen bij harde ontlasting kan de bloedvaten rond de anus doen opzwellen.
- Anale fissuren: scheurtjes in het slijmvlies van de anus door harde of grote ontlasting.
- Darmproblemen: langdurige obstipatie vergroot de kans op problemen zoals een darmobstructie.
- Bloed bij de ontlasting: een teken van irritatie of beschadiging in de darm of anus.
- Langdurige vermoeidheid: een langdurige opstopping kan je gevoel van welzijn aantasten en bijdragen aan vermoeidheidsklachten.
- Somberheid: door verstoring van de hersen-darm-as kan de aanmaak van stemmingsregulerende stoffen zoals serotonine afnemen.
Wat je aan obstipatie kunt doen
Voldoende drinken, vezelrijk eten, regelmatig bewegen en toiletbezoek niet uitstellen helpen vaak snel. Het volledige verhaal, met wat je wel en niet eet, een voorbeelddagmenu, leefstijltips en de middelen die je kunt gebruiken, staat op een eigen pagina.
Wanneer moet ik met obstipatie naar de dokter?
Obstipatie die niet verbetert met aanpassingen in voeding en leefstijl is een reden om je huisarts te bellen. Houden de klachten langer dan twee tot drie weken aan ondanks die aanpassingen, laat het dan bekijken. Bloed in de ontlasting kan wijzen op een scheurtje in darm of anus of op een darmontsteking; hevige buikpijn of een extreem opgeblazen gevoel kan wijzen op een ernstige verstopping of obstructie.
Neem contact op met je huisarts bij:
- Bloed in de ontlasting
- Hevige buikpijn
- Een extreem opgeblazen gevoel
- Langer dan drie weken nauwelijks ontlasting
- Onverklaard gewichtsverlies
- Klachten die je dagelijks leven beïnvloeden
Meer over je stoelgang en je darmen
Wil je verder lezen over wat je eraan kunt doen, of over een klacht die erbij speelt?
Veelgestelde vragen over obstipatie
1. Wanneer is obstipatie een reden om naar de dokter te gaan?⌄
Ga naar de huisarts bij bloed in de ontlasting, hevige buikpijn, een extreem opgeblazen gevoel of als je langer dan drie weken nauwelijks ontlasting hebt. Een arts kan ernstige oorzaken uitsluiten. Daarna kun je met laagdrempelig onderzoek gerichter kijken wat de klacht in stand houdt.
2. Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van obstipatie?⌄
Te weinig vezels, te weinig vocht, stress, weinig beweging en hormonale schommelingen. Ook intoleranties en bepaalde medicatie kunnen meespelen. Een intolerantie test kan een startpunt zijn om te kijken of voeding een rol speelt; die uitslag is een aanwijzing en geen diagnose.
3. Wat kan ik zelf doen bij obstipatie?⌄
Voldoende drinken, vezelrijk eten, regelmatig bewegen en toiletbezoek niet uitstellen helpen vaak snel. Beperk vetrijke en sterk bewerkte voeding. Het uitgebreide verhaal over voeding, leefstijl en middelen staat op de pagina over obstipatie aanpakken, inclusief dagmenu.
4. Welk onderzoek kan helpen bij obstipatie?⌄
De microbioom test brengt je darmflora in kaart en is hier het logische startpunt. Gaat de verstopping samen met vermoeidheid, kouwelijkheid of gewichtstoename, dan kan het schildklier bloedonderzoek passen. Bewegen de klachten mee met je cyclus of de overgang, dan is de speeksel test hormonen vrouw een gerichte route. Je kiest er een; een uitslag is een aanwijzing, geen diagnose.
5. Hoe weet ik of mijn obstipatie door voeding, hormonen of stress komt?⌄
Obstipatie door voeding geeft vaak klachten na het eten of na bepaalde producten. Hormonale schommelingen spelen bij vrouwen vooral rond de menstruatie, in de zwangerschap en in de overgang. Stress verlaagt de darmactiviteit. Je klachtenpatroon plus eventueel onderzoek helpt bepalen welke factor bij jou meespeelt.
6. Hoe vaak is normaal om naar het toilet te gaan?⌄
Dat verschilt sterk per persoon: van drie keer per dag tot drie keer per week valt binnen normaal. De NHG-standaard spreekt van obstipatie bij minder dan twee keer per week ontlasting. Belangrijker dan het aantal is of het gemakkelijk gaat en of je patroon verandert.
7. Kan een traag werkende schildklier obstipatie geven?⌄
Ja. Bij hypothyreoïdie verloopt de stofwisseling langzamer en daarmee ook de darmbeweging, wat obstipatie kan geven. Vermoed je dit, bespreek het dan met je huisarts; die kan bepalen welk onderzoek naar de schildklier passend is. Wil je zelf alvast kijken, dan meet het schildklier bloedonderzoek TSH, FT3 en FT4 via een vingerprik. Een afwijkende waarde is een aanwijzing om naar de huisarts te gaan, geen diagnose.
De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.
Staat je vraag er niet bij?
Onze klantenservice helpt je met vragen over de test, de afname of je uitslag. We denken graag mee over welke test bij je klachten past.
Kijk wat je darmflora laat zien
De Microbioom test brengt in kaart hoeveel en hoe veel verschillende soorten bacteriën er in je darmen leven, en geeft leefstijl- en voedingsadvies op basis van jouw uitslag.
Betrouwbare bronnen over obstipatie
- Diemel, J. M., et al. (2010). NHG-Standaard Obstipatie. Nederlands Huisartsen Genootschap. Lees meer
- Lacy, B. E., Levenick, J. M., & Crowell, M. (2012). Chronic constipation: new diagnostic and treatment approaches. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 5(4), 233–247. Lees meer
- Markland, A. D., et al. (2013). Association of low dietary intake of fiber and liquids with constipation: evidence from the National Health and Nutrition Examination Survey. The American Journal of Gastroenterology, 108(5), 796–803. Lees meer
- Drossman, D. A., & Hasler, W. L. (2016). Rome IV, functional GI disorders: disorders of gut-brain interaction. Gastroenterology, 150(6), 1257–1261. Lees meer
Bekijk alle bronnen ↓Verberg overige bronnen ↑
- Nelson, A. D., & Camilleri, M. (2015). Chronic opioid-induced constipation in patients with nonmalignant pain: challenges and opportunities. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 8(4), 206–220. Lees meer
- Cronin, P., et al. (2021). Dietary fibre modulates the gut microbiota. Nutrients, 13(5), 1655. Lees meer
- Graham, D. B., & Xavier, R. J. (2023). Conditioning of the immune system by the microbiome. Trends in Immunology, 44(7), 499–511. Lees meer
- Geng, S., et al. (2020). Gut microbiota are associated with psychological stress-induced defections in intestinal and blood-brain barriers. Frontiers in Microbiology, 10, Article 3067. Lees meer
- Holland & Barrett onderzoekt: zo ziet de poep van jouw buurman eruit. Holland & Barrett. 2024. Lees meer