Buikpijn

Herkennen

Hoe herken je buikpijn?

Buikpijn voelt bij de een als een zeurende of drukkende pijn en bij de ander als scherpe steken of krampen. De plaats verschilt ook: in de onderbuik, linksonder of rechtsonder, in de bovenbuik of rond de navel. Let daarom op twee dingen: waar de pijn zit en wanneer die opkomt. Dat is de snelste route naar de mogelijke oorzaak.

Bekijk de infographic op ware grootte

Buikpijn gaat vaak samen met andere klachten: misselijkheid, diarree, een opgeblazen gevoel, rommelende darmen, boeren of braken. Heb je regelmatig buikpijn, bijvoorbeeld elke dag of steeds na het eten, dan kan er een oorzaak onder liggen die te onderzoeken is, bijvoorbeeld obstipatie of maagklachten.

Gaat het bij jou vooral om een bol staande, gespannen buik in plaats van om pijn? Dan past de pagina over een opgeblazen buik beter bij je klacht.

Oorzaken

Oorzaken van buikpijn

Dit zijn de oorzaken die we het vaakst zien, bij mannen en vrouwen. Herken je de oorzaak, dan weet je ook beter welke aanpak de klachten kan verlichten.

Buikpijn kan ontstaan na het eten, vooral bij vetrijke, pittige of grote maaltijden. Veel koffie en alcohol is ook vaak een trigger, en te veel of juist te weinig eten kan het ook geven. De een merkt het al tijdens de maaltijd, de ander pas na een bepaald product. Naast bedorven voedsel kan ook een allergie of intolerantie meespelen: lactose-intolerantie, glutenintolerantie en fructose-intolerantie komen vaak voor. Ook een histamine-intolerantie kan klachten geven na histaminerijk eten zoals kaas, spinazie en tomaat.

Spanningsbuikpijn komt veel voor bij mensen die langdurig stress ervaren, of dat nu door werk, thuissituatie, ziekte, een trauma of zorgen komt. Stress kan leiden tot verkramping in de buik en tot een tragere of onrustige spijsvertering, en dat geeft pijn en ongemak.

PDS is een veelvoorkomende oorzaak van langdurige buikpijn. Een arts stelt PDS vast nadat andere medische oorzaken, zoals een darmontsteking of coeliakie, zijn uitgesloten. Mensen met PDS hebben vaak buikpijn na het eten of na de stoelgang. De pijn varieert van mild tot hevig en wordt vaak erger door bepaalde voedingsmiddelen of stress. Lees meer over wat PDS is en wat je eraan kunt doen.

Een maagzweer, ook ulcus genoemd, ontstaat door beschadiging van de maagwand of van het begin van de dunne darm. Dat geeft meestal pijn in de bovenbuik, die kan verergeren op een lege maag of na bepaalde voeding. Vermoed je een maagzweer, neem dan snel contact op met je huisarts.

Chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa geven vaak buikpijn, samen met diarree en gewichtsverlies. Acute ontstekingen, zoals gastro-enteritis of een blindedarmontsteking, kunnen hevige buikpijn geven, vaak met diarree en braken. Lees meer over de symptomen en oorzaken van een darmontsteking.

Je darmflora speelt een rol in de spijsvertering en in je afweer. Raakt de balans tussen gunstige en ongunstige bacteriën verstoord, dan kan dat buikpijn, gasvorming en een opgeblazen gevoel geven. De darmflora is een van de thema’s in de Darmtest XL Basis.

Buikpijn kan een symptoom zijn van een infectie, bijvoorbeeld een blaasontsteking of een schimmelinfectie, en ook virale infecties zoals griep kunnen buikpijn geven. Ook de gist Candida wordt met buikpijn in verband gebracht, al is dat verband bij verder gezonde mensen niet vastgesteld: gisten horen bij de normale darmflora. Gisten en schimmels zijn onderdeel van de darmflora die in de Darmtest XL Basis wordt onderzocht, dus daar is geen losse test voor nodig.

Bij galstenen komt vaak hevige buikpijn voor, vooral na vetrijke maaltijden. De pijn zit meestal in de bovenbuik en kan uitstralen naar rug of schouders. Herken je dit patroon, neem dan snel contact op met je huisarts.

Langdurige vermoeidheid kan samengaan met buikpijn, bijvoorbeeld bij Long Covid, de ziekte van Pfeiffer, chronisch vermoeidheidssyndroom, fibromyalgie of de ziekte van Lyme. Een aandoening kost veel energie, en daardoor kan je spijsvertering minder goed functioneren met buikpijn, obstipatie of diarree tot gevolg. Ook langdurig aanspannen van de buikspieren kan pijn geven. Lees meer over vermoeidheidsklachten en wat eraan te doen is.

Bij vrouwen

Naast de oorzaken hierboven kan buikpijn bij vrouwen samenhangen met hormonale schommelingen in de cyclus of met een levensfase zoals de overgang. Beweegt de pijn mee met je cyclus, dan is dat een aanwijzing dat hormonen meespelen.

Buikpijn tijdens de menstruatie

Tijdens de menstruatie trekt de baarmoeder samen om het baarmoederslijmvlies af te stoten, wat krampen in de onderbuik geeft. Die samentrekkingen komen door prostaglandinen, hormonen die de baarmoeder aanzetten tot samentrekken. Hoe hoger het prostaglandinegehalte, hoe heviger de krampen. Het kan samengaan met lage rugpijn, hoofdpijn en vermoeidheid, en varieert van mild tot hevig.

Buikpijn tijdens de eisprong

Pijn rond de eisprong, ook ovulatiepijn genoemd, ontstaat bij de rijping en het vrijkomen van een eicel. Dat proces wordt gestuurd door een piek in het luteiniserend hormoon (LH). Die hormonale verandering kan een kortdurende, scherpe pijn aan één kant van de onderbuik geven, afhankelijk van welke eierstok actief is.

Buikpijn tijdens de overgang

In de overgang neemt de productie van oestrogeen en progesteron af. Die wisselingen kunnen buikpijn geven, meestal in de onderbuik, door hun invloed op baarmoeder en darmen. Minder oestrogeen kan de spijsvertering vertragen, wat buikpijn en een opgeblazen gevoel geeft. Deze klachten komen vaak samen met opvliegers, nachtelijk zweten, stemmingswisselingen en vermoeidheid, en kunnen onvoorspelbaar opkomen.

Buikpijn als je zwanger bent

Tijdens de zwangerschap kunnen hormonale veranderingen en de groei van de baarmoeder buikpijn geven. Meer progesteron ontspant de baarmoederspieren en vertraagt de spijsvertering, wat milde krampen en een opgeblazen gevoel kan geven. Een groeiende baarmoeder oefent bovendien druk uit op omliggende organen. Houd scherpe of langdurige pijn goed in de gaten, want dat kan wijzen op een complicatie zoals een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Vertrouw je het niet, neem dan contact op met je huisarts of gynaecoloog.

PCOS

Bij PCOS, polycysteus ovariumsyndroom, kan een hormonale disbalans leiden tot meerdere kleine cysten in de eierstokken. Dat kan pijn in de onderbuik geven, vooral rond de menstruatie. Bij PCOS is er vaak een verhoogde productie van androgenen, wat kan bijdragen aan onregelmatige menstruaties, vruchtbaarheidsproblemen, overmatige haargroei en gewichtstoename.

Endometriose

Bij endometriose groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder, bijvoorbeeld op de eierstokken, eileiders of darmen. Dat weefsel reageert op hormonale veranderingen in de cyclus, vooral op oestrogeen, wat ontstekingen en verklevingen geeft. Dat veroorzaakt vaak hevige buikpijn, met name tijdens de menstruatie, en kan samengaan met lage rugpijn, pijn bij het vrijen en vruchtbaarheidsproblemen. Endometriose stelt een arts vast; bespreek dit vermoeden met je huisarts.