In dit artikel lees je:
Wat is het prikkelbare darm syndroom (PDS)?
Het prikkelbare darm syndroom (PDS) is een chronische darmaandoening die zich kenmerkt door symptomen als terugkerende buikpijn, een opgezwollen buik, gasvorming, darmkrampen, maagpijn en/of een onregelmatige stoelgang. Het is een functionele darmaandoening, wat betekent dat de symptomen niet veroorzaakt worden door zichtbare afwijkingen of ziektes in de darm, zoals ontstekingen of tumoren. Deze aandoening heeft vaak te maken met een verstoorde darmbeweging of -sensatie. Hoewel de precieze oorzaak vaak onbekend is, kunnen er vervelende buikklachten optreden. Ongeveer 10% van de mensen in Nederland hebben een prikkelbare darm en hiervan is wel 75% vrouw!
Op deze pagina lees je meer over de symptomen, mogelijke oorzaken en praktische adviezen bij PDS. Je krijgt tips over wat je beter wel en niet kunt eten en doen, en ontdekt welke testen kunnen helpen om jouw klachten beter te begrijpen. Daarnaast kom je te weten hoe een arts de diagnose PDS stelt, meestal op basis van de Rome IV-criteria en zo nodig aanvullend onderzoek.
Merk je veranderingen in de kleur of structuur van je ontlasting en wil je weten wat er in je darmen speelt? Met de darmtest vertering krijg je eenvoudig en betrouwbaar inzicht in je spijsvertering en darmgezondheid. Deze test laat zien hoe goed je vetten, koolhydraten (zetmelen) en vezels verteert en geeft tegelijk een duidelijk beeld van de kleur en consistentie van je ontlasting. Zo ontdek je wat jouw darmen nodig hebben om beter in balans te komen.
De symptomen van het prikkelbare darm syndroom
Er zijn een aantal dingen waaraan je kunt merken dat je een prikkelbare darm hebt. Een goede eerste stap is om na te gaan welke PDS-symptomen je ervaart. De meest bekende symptomen die voorkomen bij het prikkelbare darm syndroom zijn:
- Buikpijn of krampen: drukkende, zeurende of stekende pijn in de maag, darmen of anus.
- Een afwijkende of veranderde stoelgang: dunne ontlasting (diarree of brijige ontlasting), harde ontlasting (constipatie) of een combinatie van beide. Soms kan er slijm of bloed* in de ontlasting voorkomen. Lees meer hierover op onze pagina over consistentie van ontlasting.
- Opgeblazen gevoel en gasvorming: een opgezwollen buik, rommelende darmen of veel winden moeten laten.
- PDS-aanvallen die vaak gepaard gaan met verschillende klachten, zoals buikkrampen, misselijkheid, directe aandrang en diarree.
- Overige symptomen die bij PDS kunnen voorkomen zijn: misselijkheid, vermoeidheid, een vol gevoel, (brandend) maagzuur en aambeien.
Let op: bovenstaande symptomen kunnen ook wijzen op andere aandoeningen of darmziektes. Laat daarom de diagnose stellen door de huisarts of specialist. Zit er bloed in de ontlasting, val je ongewenst af of heb je plotseling een verminderde eetlust zonder verklaring? Neem dan spoedig contact op met je huisarts!
De oorzaken van een prikkelbare darm
Er zijn verschillende lichamelijke oorzaken bij een prikkelbare darm. De bekendste zijn:
Een verhoogde darmgevoeligheid
Een verhoogde darmgevoeligheid kan ervoor zorgen dat samentrekkingen van de darmen pijnlijker zijn voor mensen met PDS. Deze samentrekkingen helpen bij het verplaatsen van voedsel door het spijsverteringsstelsel.
PDS klachten en stress
Stress, angst en depressie kunnen PDS-symptomen verergeren. Ze hebben namelijk een directe invloed op het maag-darmstelsel wegens de ‘hersen-darmas’, de verbinding tussen de hersenen en de darmen. Via deze verbinding zijn de darmen en de hersenen continu en tweezijdig met elkaar aan het communiceren. Belangrijk hierbij is dat de communicatie tussen deze twee goed zijn. Uit onderzoek blijkt dat PDS-klachten mogelijk veroorzaakt worden door een niet optimaal functionerende verbinding tussen de darmen en de hersenen. Zo ervaren sommige mensen met een prikkelbare darm een toename in de gevoeligheid voor pijn. Dit kan worden veroorzaakt door een verhoogde signaaloverdracht van de darmen naar de hersenen. Als de hersenen een signaal afgeven naar de darmen in een stressvolle situatie waarbij je negatief denkt, dan kan het zijn dat je er buikpijn van krijgt of er misselijk van wordt. Er kunnen ook verstoorde darmbewegingen ontstaan. Dit kan leiden tot een te snelle of te trage voedseldoorgang, wat diarree of constipatie tot gevolg kan hebben.

Wil je weten of jouw prikkelbare darmklachten veroorzaakt worden door stress? Doe dan de cortisol test!
Het microbioom en een prikkelbare darm
Er zijn aanwijzingen dat mensen met een prikkelbare darm een afwijkende samenstelling van darmmicrobiota kunnen hebben, wat mogelijk PDS-symptomen kan veroorzaken. Darmmicrobiotica betekent de gemeenschap van micro-organismen in de darm. Deze afwijkende microbiota kan de darmfunctie beïnvloeden en tot ontstekingsreacties leiden. Deze ontstekingen en verstoringen kunnen PDS-symptomen veroorzaken, zoals buikpijn, rommelende darmen, gasvorming, constipatie en/of diarree. Hoewel de exacte relatie tussen darmbacteriën en PDS-symptomen nog niet volledig begrepen is, wijzen veel studies op een verband. Het aanpassen van de darmmicrobiota kan een mogelijke behandeling voor PDS bieden.
Ben jij benieuwd naar de samenstelling van jouw microbioom? Overweeg dan de microbioom test!
PDS en een ontsteking in de darmen
Hoewel PDS geen inflammatoire darmziekte is zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, concluderen sommige studies dat er een laaggradige ontsteking en immuunactiviteit kan zijn in de darmwand van mensen met PDS.
Bij mensen met PDS komen voedselintoleranties veel vaker voor. Hierdoor wordt bepaald voedsel slecht verdragen en ontstaan klachten.
Een voedselintolerantie en PDS
Bij mensen met een prikkelbare darm komen voedselintoleranties vaker voor, doordat zij een gevoeliger spijsverteringssysteem hebben. Bij een voedselintolerantie wordt bepaald voedsel niet goed verdragen. Na het eten van deze voedingsmiddelen kan er een irritatie of abnormale reactie ontstaan in de maag of darm. Hierdoor kunnen er klachten ontstaan, zoals buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of constipatie. Het identificeren en vermijden van dit trigger-voedsel, kan helpen om de PDS-symptomen te beheersen. Voedselintoleranties kunnen heel uiteenlopend zijn: van een intolerantie voor gluten, tarwe, lactose (gewone melkproducten), soja, histamine en ei tot een intolerantie voor bepaalde groenten en fruit (fructose).








