Intolerantie voor kaas

Als aparte aandoening bestaat die niet. Meestal gaat het niet om kaas zelf, maar om een reactie op lactose, op de melkeiwitten zoals caseïne, of op histamine (vooral bij gerijpte kazen). Zeldzamer is een echte allergie voor melkeiwit, waarbij het afweersysteem via IgE reageert. Welke van de vier bij jou speelt, verschilt per persoon en bepaalt wat je eraan kunt doen.

Vooral gerijpte kazen, en dat geldt voor harde zowel als voor zachte soorten: Goudse, Edammer, Maasdammer, Leidse, Friese nagelkaas, Parmezaanse kaas, en ook camembert, brie, gorgonzola en roquefort. Het Voedingscentrum noemt daarnaast feta en mascarpone. De reden is dat lactose grotendeels met de wei verdwijnt en tijdens het rijpen verder wordt afgebroken. Hoe langer de rijping, hoe minder lactose.

De verse, ongerijpte soorten en de samengestelde kazen: hüttenkäse, cottage cheese, ricotta, verse mozzarella, verse geitenkaas, roomkaas, smeerkaas en smeltkaas. Bij smeltkaas komt er vaak ook melkpoeder bij. Bij gevoeligheid helpt het om de porties klein te houden, ze bij een maaltijd te nemen, of te kiezen voor een lactosevrije variant.

Nee, en dat is een misverstand dat je vaak tegenkomt. Rijping is bepalend, niet de hardheid. Daarom bevatten gerijpte zachte kazen zoals camembert en brie nauwelijks lactose, terwijl verse mozzarella of hüttenkäse er meer in hebben. Wat wel klopt: harde kazen zijn bijna altijd ook gerijpt, dus in de praktijk vallen die groepen deels samen.

Dan is lactose een onwaarschijnlijke verklaring, want daar zit in oude kaas bijna niets meer van. Wel neemt histamine toe tijdens het rijpen, en gerijpte kaas is daarvan het bekendste voorbeeld. Krijg je van oude kaas hoofdpijn, blozen, jeuk of hartkloppingen, en ook van rode wijn of salami, dan past dat bij histamine. Lees meer over het histaminearm dieet. Bij lang gerijpte kaas wordt daarnaast tyramine genoemd als mogelijke migrainetrigger.

Dan is melkeiwit de meest waarschijnlijke verklaring. Dat is het enige van de drie dat in alle varianten aanwezig blijft: lactosevrije kaas bevat nog steeds caseïne, en rijping breekt melkeiwit niet af. Kaas is er zelfs juist rijk aan, want dat is het eiwit waar kaas van gemaakt wordt. Een intolerantietest kan je IgG-reactie op melkeiwitten en op acht kaassoorten in beeld brengen.

Laat kaas een aantal weken staan en let op je klachten. Verdwijnen ze, probeer dan één soort per keer opnieuw: begin met een kleine portie jonge kaas, dan verse kaas, dan oude kaas. Het patroon dat daaruit komt, zegt vaak al welke van de drie oorzaken speelt. Noteer wat je eet en wat je merkt, en vraag begeleiding van een diëtist als je meer wil weglaten dan kaas alleen.

Denk je aan melkeiwit, dan brengt de Voedsel intolerantie Test plus je IgG-reactie op acht kaassoorten en de drie melkeiwitten in kaart. Denk je aan histamine, dan meet de Histamine intolerantie test de histaminebelasting in je darm. Voor lactose hebben wij geen test: die vraag loopt via de lactose-ademtest van je huisarts, en de genetische aanleg staat op onze pagina over lactose-intolerantie. Denk je aan een koemelkallergie, dan hoort dat bij je huisarts of allergoloog en niet bij een thuistest. Kies dus één route op basis van je patroon.

Kaas is een goede calciumbron, maar het Voedingscentrum adviseert je calcium niet alleen uit kaas te halen, vanwege het hogere vet- en zoutgehalte in vergelijking met vloeibare zuivel. Vul dus aan met yoghurt of (plantaardige) melk. Moet je zuivel helemaal laten staan, bijvoorbeeld bij een melkeiwitreactie of een allergie, kies dan plantaardige alternatieven met toegevoegd calcium en vitamine B12, en laat een diëtist doorrekenen of je genoeg binnenkrijgt.