Histamine-intolerantie

Bij een histamine-intolerantie krijg je klachten van histamine in eten en drinken, doordat je lichaam de aangeboden hoeveelheid niet snel genoeg kan verwerken. Dat wordt in verband gebracht met het enzym DAO, dat histamine in de darm afbreekt. Bij een allergie reageert je afweersysteem via IgE op een specifieke stof, en juist dan komt er histamine vrij uit je eigen mestcellen. Een intolerantie gaat dus over de hoeveelheid histamine, een allergie over een afweerreactie op iets anders.

Hoofdpijn en migraine, blozen of rode wangen, jeuk en huidreacties, een verstopte neus, hartkloppingen, maagzuur en darmklachten zoals krampen, een opgeblazen gevoel, winderigheid en diarree. Ook slecht in slaap komen en vermoeidheid worden gemeld. Niet iedereen heeft dezelfde klachten en de ernst verschilt sterk per persoon.

Vooral gerijpte, gefermenteerde en lang bewaarde producten: oude kaas, wijn en bier, sojasaus, miso, kefir, zuurkool, salami en andere bewerkte vleeswaren, en vis die niet snel is gekoeld. Ook tomaat, spinazie, aubergine, aardbei en citrusvruchten worden vaak genoemd, maar dan als ‘histaminevrijmaker’ en dat begrip is zwakker onderbouwd. De volledige lijsten en de nuances staan op onze pagina over het histaminearm dieet.

Er bestaat geen gevalideerde test die de diagnose stelt, ook niet in het ziekenhuis. De meest gebruikte aanpak is een eliminatie-provocatie onder begeleiding: enkele weken histaminearm eten en daarna gericht herintroduceren. De Histamine intolerantie test meet de hoeveelheid histamine in je darm en kan daar een nuttig puzzelstuk bij zijn, maar vervangt die beoordeling niet. Bij aanhoudende klachten overleg je eerst met je huisarts.

Minder dan je zou hopen. Dat DAO histamine in de darm afbreekt staat niet ter discussie, maar de DAO-activiteit in het bloed hangt maar zwak samen met klachten, en er is geen afkapwaarde die als diagnostisch geldt. Een lage waarde bij iemand zonder klachten komt voor, en het omgekeerde ook. Daarom noemen wij op deze pagina geen grenswaarden.

Dat er op dat moment een hogere histaminebelasting in je darm was. Dat kan komen door histaminevormende bacteriën, door veel histaminerijke voeding in de dagen ervoor, of door een minder efficiente afbraak. Het is op zichzelf geen diagnose: de uitslag krijgt betekenis in combinatie met je klachten en je voedingspatroon, en dat bespreek je het beste met je huisarts of diëtist.

Veel mensen merken dat hun tolerantie daalt bij slaaptekort, stress, alcohol, hormonale schommelingen en tijdens het hooikoortsseizoen. Ook een verstoorde balans in de darmen, zoals bij SIBO, kan meespelen omdat sommige bacteriën zelf histamine vormen. En let op medicijnen: van sommige NSAID's, antibiotica en antidepressiva is bekend dat ze DAO kunnen remmen. Stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie, maar bespreek het met je arts of apotheker.

Ja, en dit is de aanpak met de meeste steun. Door tijdelijk histaminearm te eten en daarna stap voor stap producten te herintroduceren, ontdek je waar jouw persoonlijke drempel ligt. Houd de eerste fase kort, bijvoorbeeld twee tot vier weken, en herintroduceer daarna één product per keer in kleine porties met 24 tot 48 uur observatie. Langdurig streng elimineren zonder begeleiding is niet wenselijk; vraag een diëtist mee te kijken.

Sommige mensen merken er verschil van, maar de onderbouwing is beperkt: de studies zijn klein en de resultaten wisselen. Ze pakken ook niet de onderliggende oorzaak aan. Wil je het proberen, volg dan de dosering op de bijsluiter en overleg met je arts, apotheker of diëtist, zeker als je andere medicatie gebruikt.

Dat hangt ervan af. Bij veel mensen zijn de klachten goed te beheersen met voeding, bewaargewoontes en aandacht voor slaap en alcohol, ook als de gevoeligheid blijft. Is er een onderliggende oorzaak, bijvoorbeeld een beschadigde of ontstoken darm, dan kan de tolerantie verbeteren als die oorzaak wordt aangepakt. Dat er nooit iets kan verbeteren, is te absoluut gesteld voor een beeld waarvoor geen gevalideerde diagnostiek bestaat.