Wat zijn de symptomen van een darmontsteking?
De symptomen van een maag-darmontsteking verschillen van persoon tot persoon. Ook de hevigheid van de symptomen kan variëren. Hoe komt dit? De aard van de darmontsteking kan anders zijn net als de plaats van de ontsteking in de darm. Symptomen van een acute darmontsteking kunnen plotseling optreden en zijn vaak heftig. Ze kunnen bestaan uit waterige diarree, buikkrampen, misselijkheid en overgeven. Daarbij kun je ook last krijgen van koorts, spierpijn en hoofdpijn.
Bij de meeste mensen met een chronische darmontsteking wisselen perioden met veel en hevige klachten (exacerbatie) zich af met momenten waarin er relatief weinig tot geen klachten zijn (remissie). Hoe lang duurt een darmontsteking? Dat is per persoon verschillend. Aanvullend op de symptomen die voorkomen bij een acute darmontsteking, kunnen de volgende klachten ook voorkomen bij een chronische darmontsteking (IBD):
De vrouw heeft over het algemeen meer symptomen van een darmontsteking tijdens menstruatie en zwangerschap.
Sommige vrouwen met een inflammatoire darmziekte (IBD) ervaren meer symptomen vanwege hormonale schommelingen tijdens de menstruatiecyclus en zwangerschap. Zo is in een Amerikaanse studie van Rolston VS et al. aangetoond dat meer dan de helft van de vrouwen met IBD aangaf meer klachten (vooral buikpijn en diarree) te ervaren tijdens de menstruatie. Tijdens de zwangerschap werd vaker een toename van klachten gezien bij colitis ulcerosa dan bij de ziekte van Crohn. Lees ook waarom een opgeblazen buik vaker voorkomt bij vrouwen en wat de redenen hiervoor zijn.
Hoe weet je of je een chronische darmontsteking hebt?
Herken je je de symptomen? Dan is de kans aanwezig dat je een darmontsteking hebt. De belangrijkste biomarkers die in IBD gebruikt worden zijn calprotectine in de ontlasting en het C-reactive protein (CRP) in het bloed. Om erachter te komen of je een chronische darmontsteking hebt, kun je dus de volgende twee testen doen:
- Calprotectine waarde test: met deze test wordt de concentratie calprotectine in de ontlasting gemeten. Calprotectine is een eiwit dat betrokken is bij ontstekingsprocessen in het lichaam. Is de calprotectinewaarde verhoogd, dan is de kans groot dat je te maken hebt met een chronische darmontsteking.
- CRP test: CRP wordt ook wel C-reactief proteïne genoemd. Het is een eiwit dat door de lever wordt aangemaakt en waarvan de concentratie in het bloed stijgt in reactie op ontstekingen. Met deze test kun je de ontstekingsactiviteit in het lichaam meten.
Aanvullende testen bij een chronische darmontsteking
Heb je te maken met een chronische darmontsteking zoals bij IBD, dan is de kans groot dat je tekorten hebt in bepaalde vitamines en mineralen. Dit kan komen door een verminderde opname van de darmen en/of versnelde passage (diarree). Daarom raden wij aan om te checken hoe de volgende waarden zijn:
Overige vitamines en mineralen waar je een tekort aan kunt hebben bij IBD zijn: calcium, selenium, zink, natrium, kalium, magnesium en vitamine B1 en C.
Wat te doen bij ontstekingen in de darmen?
Als je last hebt van heftige ontstekingen en diarree, kun je kiezen voor kleine, frequente maaltijden. In plaats van drie grote maaltijden per dag, kan het nuttig zijn om vijf tot zes kleinere maaltijden te eten. Zo krijg je gemakkelijker voldoende voedingsstoffen binnen. Als de ontsteking is gaan liggen, de diarree is verminderd en eetlust weer goed is, kun je echter beter weer teruggaan naar drie maaltijden per dag zonder tussendoortjes.
Wat kun je eten bij een darmontsteking?
Wat je kunt eten tijdens de ontstekingsfase hangt af van de ernst en de oorzaak van de ontsteking en de soort symptomen. Hieronder vind je algemene dieetadviezen voor mensen met een darmontsteking:
- Zachte voeding: kies voor licht verteerbaar voedsel zoals peren, bananen, perzik, abrikoos, rijst, pasta, zelfgemaakte aardappelpuree, gekookte wortelen, bloemkool, broccoli, courgette, kip of kalkoen zonder huid en toast.
- Gekookte groenten: deze zijn vaak beter verteerbaar dan rauwe groenten.
- Minder vet: vermijd vetrijk voedsel zoals gefrituurd voedsel en room, omdat deze diarree en buikpijn kunnen verergeren.
- Beperk vezels: bij acute ontsteking kunnen vezelrijke producten, zoals pinda’s, noten, zaden en draderige groenten, de symptomen verergeren. Bruinbrood en volkorenproducten zonder noten en zaden gaan meestal wel goed als die één keer daags wordt genomen.
- Wees voorzichtig met zuivel: tijdelijke lactose-intolerantie kan optreden. Beperk daarom de hoeveelheid zuivel tot maximaal één keer per dag of overweeg lactosevrije alternatieven.
- Vermijd pittig voedsel: dit kan de darmen irriteren.
- Beperk cafeïne en alcohol: beide kunnen het spijsverteringsstelsel prikkelen. Drink liever (lauw)warm water of kruidenthee.
- Hydratatie: vooral bij diarree is het belangrijk om gehydrateerd te blijven met water, bouillon of rehydratie-oplossingen.
- Bij ziekte van Crohn komt ook vaak ondervoeding voor en is er een verhoogde behoefte aan eiwit tijdens de ontstekingsperiode (1,2-1,5 g eiwit per kg lichaamsgewicht). Neem daarom altijd contact op met een diëtist die een darmontsteking dieet kan voorschrijven afgestemd op jouw specifieke behoeften en situatie om tekorten en ongewenst gewichtsverlies te helpen voorkomen.
- Is de darmontsteking onder controle en zit je in de remissie of stabiele fase? Bekijk dan de voedingsadviezen bij een prikkelbare darm.
Beperk stress om ontstekingen in de darmen te verminderen
Om de invloed van stress op darmontstekingen te verminderen, kun je meditatie, diepe ademhalingsoefeningen, lichaamsbeweging en cognitieve gedragstherapie doen. Lukt het je niet zelf om stress te verminderen? Schakel dan professionele hulp in van bijvoorbeeld een psycholoog, psycho- of hypnotherapeut.
Kruiden bij een chronische darmontsteking
Er zijn bepaalde kruiden die mogelijk een gunstig effect hebben bij een chronische darmziekte (IBD) vanwege hun ontstekingsremmende werking. Om die reden kan kruidentherapie een goede aanvulling zijn op de medische behandeling. De bekendste ontstekingsremmende kruiden die mogelijk effectief zijn bij IBD zijn:
- Kurkuma (Curcuma longa): de actieve component, curcumine, heeft ontstekingsremmende eigenschappen.
- Aloë vera gel: het sap van de aloë vera-plant heeft kalmerende eigenschappen en kan helpen bij de verlichting van milde symptomen van een darmontsteking als colitis ulcerosa.
- Boswellia serrata: dit boomhars wordt gebruikt in de traditionele Ayurvedische geneeskunde en kan effectief zijn bij de behandeling van de ziekte van Crohn.
- Andrographis paniculata: dit is een kruid dat traditioneel wordt gebruikt in Aziatische geneesmiddelen en mogelijk ontstekingsremmende eigenschappen heeft die nuttig kunnen zijn voor IBD.
Let op: kruiden zijn lastig te doseren, terwijl het juist belangrijk is om te achterhalen wat de juiste hoeveelheid is voor jou. Een te lage dosering heeft vaak geen effect en een te hoge dosering kan weer tegen je werken. Laat je daarom adviseren door een gekwalificeerde kruidenspecialist en houdt je huisarts of internist op de hoogte van deze behandeling.
Wanneer moet je naar de dokter bij darmontsteking?
Een darmontsteking kan variëren van mild en tijdelijk tot ernstig en chronisch. Het is belangrijk om tijdig medische hulp in te schakelen om complicaties te voorkomen en de juiste behandeling te krijgen. Neem direct contact op met je huisarts als de darmontsteking langer dan drie dagen aanhoudt, bij bloed in de ontlasting, koorts, hevige of aanhoudende buikpijn, hevig braken, waterdunne diarree die langer dan een paar dagen aanhoudt, uitdrogingsverschijnselen, plotseling gewichtsverlies, verminderde eetlust of als je calprotectinewaarde verhoogd is. Dit kun je meten met de calprotectine waarde test. Ook bij vermoeden van een chronische darmontsteking (zoals ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, ook wel IBD genoemd) is het essentieel om medisch onderzoek te laten doen.
Een arts kan met lichamelijk onderzoek en aanvullende diagnostiek, zoals bloedonderzoek (CRP), calprotectine in de ontlasting, beeldvorming of endoscopie, vaststellen of er sprake is van een ontsteking en welke behandeling nodig is. Door dit tijdig te laten onderzoeken, kun je verergering van klachten en schade aan de darmen voorkomen.
Afhankelijk van de oorzaak kan de behandeling van een acute darmontsteking bestaan uit rehydratie (om vochtverlies door diarree te compenseren) en soms antibiotica bij bacteriële infecties. Bij een blindedarmontsteking wordt de blinde darm ook vaak chirurgisch weggehaald. Is de diagnose ziekte van Crohn of colitis ulcerosa gesteld (een chronische darmontsteking), dan bespreek je met de huisarts of maag-darm-leverarts welke behandeling je zult krijgen. De behandeling kan bestaan uit ontstekingsremmende medicijnen, antibiotica (bij infecties), immunosuppressiva (onderdrukken het immuunsysteem), biologische geneesmiddelen (zijn gemaakt uit levende cellen), paracetamol (geen ibuprofen) een dieet en soms een operatie.
Wanneer ernstige oorzaken door een arts of specialist zijn vastgesteld of uitgesloten, kunnen onderstaande testen helpen om aanvullende factoren in kaart te brengen die invloed hebben op je klachten en herstel: de CRP test, parasieten test XL, microbioom test, cortisol test bij stressgerelateerde verergering en eventueel de bloedtest mineralen om tekorten op te sporen. Deze inzichten geven richting aan een gerichte behandeling en ondersteuning van je darmgezondheid.
Veelgestelde vragen over een darmontsteking
1. Wat is een darmontsteking en wat is het verschil tussen acuut en chronisch?
Acute darmontsteking: plots, kortdurend (dagen tot weken), vaak door een infectie (bacterie, virus of parasiet). Chronische darmontsteking: langdurig/terugkerend (IBD, zoals colitis ulcerosa of ziekte van Crohn) door een ontregelde immuunreactie.
2. Welke klachten passen bij een darmontsteking?
Waterdunne diarree, buikkrampen, misselijkheid of braken en soms koorts. Bij chronisch ook vermoeidheid, bloed of slijm bij ontlasting, gewichtsverlies, vaker aandrang en een opgeblazen gevoel.
3. Hoe weet ik of ik een darmontsteking heb?
Dit wordt meestal onderzocht met ontlasting- en bloedonderzoek. De calprotectinewaarde in de ontlasting geeft inzicht in ontsteking in de darm, terwijl CRP in het bloed iets zegt over algemene ontstekingsactiviteit in het lichaam.
4. Wanneer moet ik naar de huisarts?
Bij bloed of slijm in de ontlasting, koorts, aanhoudende buikpijn, >3 dagen waterdunne diarree, uitdrogingsverschijnselen, onverklaard gewichtsverlies, verminderde eetlust of een verhoogde calprotectine-uitslag.
5. Wat kan een acute darmontsteking veroorzaken?
Een acute darmontsteking is meestal infectieus, bijvoorbeeld door voedselvergiftiging, buikgriep of parasieten. Bij aanhoudende diarree of na reizen kan een parasitaire infectie meespelen.
6. Waardoor ontstaat een chronische darmontsteking (IBD)?
Een combinatie van aanleg, een ontregelde immuunreactie en omgevingsfactoren (o.a. roken). Ook de samenstelling van de darmflora kan een rol spelen, vooral tussen opvlammingen door.
7. Verergert stress de klachten?
Ja. Stress beïnvloedt het immuunsysteem, de darmdoorlaatbaarheid en de darmbeweging. Hierdoor kunnen klachten verergeren of langer aanhouden. Regelmaat in het dagelijks leven helpt het lichaam te herstellen. Denk aan vaste tijden voor maaltijden, voldoende beweging, een regelmatig slaapritme en een gebalanceerde leefstijl, met voldoende ruimte voor ontspanning.
8. Wat kan ik eten tijdens een opvlamming?
Kies voor kleine, lichte maaltijden zoals gekookte groenten (wortel, courgette, pompoen), witte rijst, pasta of puree, kip, vis of tofu en rijp fruit zoals banaan of perzik. Beperk vet, pittig eten en zeer vezelrijke producten. Zorg daarnaast voor voldoende vocht (water, bouillon of ORS).
9. Komen tekorten vaak voor bij IBD? Welke waarden zijn belangrijk?
Ja. In verschillende studies blijkt dat bij meer dan de helft van de mensen met IBD één of meerdere tekorten voorkomen, door verminderde opname en snellere passage van voeding. Een vitamine D-tekort wordt bijvoorbeeld gezien bij ongeveer 30–40%. Vaak gaat het om vitamine B (B6, B12 en folaat), vitamine D en ijzer. Ook zink, selenium, magnesium en elektrolyten verdienen soms extra aandacht.
De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.
Betrouwbare bronnen over darmontsteking
1. Appiah, J. K., et al. (2025). Emerging therapies in inflammatory bowel disease: A comprehensive review. Journal of Clinical Medicine, 14(17), 6119. Lees meer
2. Clough, J., et al. (2024). Biomarkers in inflammatory bowel disease: a practical guide. Therapeutic Advances in Gastroenterology, 17, 17562848241251600. Lees meer
3. Goetgebuer, R. (2024). Inflammatoire darmziekten: van klachten naar diagnose. Lezing IBD Patiëntendag, 15 juni 2024. Crohn & Colitis NL. Lees meer
4. Bouma, M., et al. (2024). NHG-Standaard Rectaal bloedverlies (M89). Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Gepubliceerd februari 2017, herzien mei 2024. Lees meer
5. Shen, B. (2023). Evolving treatment strategies in Crohn's disease. Gastroenterology Report, 11, goad020. Lees meer
6. Ge, L., et al. (2022). Psychological stress in inflammatory bowel disease: Psychoneuroimmunological insights into bidirectional gut–brain communications. Frontiers in Immunology, 13, 1016578. Lees meer
7. Iqbal, T., & DuPont, H. L. (2021). Approach to the patient with infectious colitis: Clinical features, work-up and treatment. Current Opinion in Gastroenterology, 37(1), 66–75. Lees meer
8. Nishida, A., et al. (2018). Gut microbiota in the pathogenesis of inflammatory bowel disease. Clinical Journal of Gastroenterology, 11(1), 1–10. Lees meer
9. Knight-Sepulveda, K., et al. (2015). Diet and inflammatory bowel disease. Gastroenterology & Hepatology (N Y), 11(8), 511–520. Lees meer
10. Belo, J. N., Bos, M. L., Brühl, Ph. C., Lemmen, W. H., Pijpers, M. A. M., Van den Donk, M., Burgers, J. S., Bouma, M., & Loogman, M. C. M. (2014). NHG-Standaard Diarree. NHG-Werkgroep. KNR nummer M34. April 2014. Lees meer
11. Nielsen, O. H. (2014). New strategies for treatment of inflammatory bowel disease. Frontiers in Medicine (Lausanne), 1, 3. Lees meer
12. Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen (2008). Richtlijn diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekten bij volwassenen. In samenwerking met o.a. NHG, NVD, NVvH en CBO. Evidence Based Richtlijn Ontwikkeling (EBRO). Lees meer
13. De Wit, N., & Witteman, B. (2002). Diarree. Huisarts & Wetenschap, gepubliceerd op 10 augustus 2002. Lees meer
Inzicht bij de symptomen van een darmonsteking
Darmontsteking test
- Kom te weten of jouw darmklachten door een ontsteking veroorzaakt worden
- Een hoog calprotectine wordt in verband gebracht met een ontsteking in het darmstelsel
- Met deze test wordt in het laboratorium bepaald wat de hoeveelheid calprotectine in de ontlasting is
39,00
Calprotectine waarde test€ 39,00
