Libido
Betekenis, hormonen en oorzaken van een laag libido

diëtist darmgezondheid
Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
Herken je dit? Je libido is lager dan normaal, je hebt minder zin in seks of merkt dat je energie afneemt. Volgens Nederlandse bronnen (o.a. RIVM en de NHG-Standaard Seksuele klachten) komt een verlaagd seksueel verlangen regelmatig voor bij zowel mannen als vrouwen, met duidelijk hogere kans in periodes van stress, hormonale veranderingen of vermoeidheid. Hormonen zoals testosteron, oestrogeen en cortisol spelen allemaal een rol in je seksuele verlangen. Zowel bij mannen als vrouwen kan de oorzaak liggen in de hormonen en/of leefstijl. Inzicht in je hormonen en leefstijl kan helpen om beter te begrijpen waar veranderingen in je libido vandaan komen en welke stappen mogelijk zinvol zijn.
In dit artikel lees je:
Libido betekenis
Je libido is je seksuele verlangen of zin in seks. Het wordt beïnvloed door je lichamelijke gezondheid, hormonen, emoties en mentale gesteldheid. Een laag libido hoeft niet direct een probleem te zijn, maar kan wel iets zeggen over je hormonale balans of stressniveau.
Wat beïnvloedt je libido
Je libido wordt bepaald door de samenwerking van hormonen, hersenen en het zenuwstelsel. Factoren zoals chronische stress, slechte slaap, voedingstekorten, medicatie of relatieproblemen kunnen je libido verlagen. Belangrijke hormonen die invloed hebben zijn testosteron en cortisol, maar ook oestrogenen, progesteron en schildklierhormonen spelen een rol.
Een gezonde leefstijl, met ontspanning, beweging en voedzame voeding, ondersteunt een evenwichtige hormoonhuishouding. Lees meer over natuurlijk je testosteron verhogen met voeding en leefstijl.
Libido en de rol van je hormonen

Je libido wordt sterk beïnvloed door je hormonale balans. Hormonen zoals testosteron, cortisol, oestrogeen, progesteron en schildklierhormonen spelen een belangrijke rol bij energie, stemming, doorbloeding en opwinding. Hieronder lees je hoe deze hormonen invloed hebben op je libido.
Testosteron: de drijvende kracht achter seksueel verlangen
Testosteron speelt een belangrijke rol in je energie, stemming en zin in seks. Zowel mannen als vrouwen hebben dit hormoon nodig. Stress, leeftijd (zoals de overgang) en weinig slaap kunnen het testosterongehalte verlagen. Test je waarden met de testosteron totaal test en kies bij lichamelijke klachten aanvullend voor de vrij testosteron speekseltest.
Cortisol: het stresshormoon dat libido onderdrukt
Langdurige stress verhoogt het cortisolgehalte. Hierdoor wordt de aanmaak van geslachtshormonen zoals oestrogeen, progesteron en testosteron afgeremd met mogelijk minder zin in seks tot gevolg. Een hoog cortisolniveau houdt je lichaam bovendien in een staat van alertheid, waardoor opwinding en ontspanning moeilijker worden. Ook beïnvloedt cortisol de doorbloeding en je zenuwstelsel, waardoor gevoel, fantasieën en seksuele prikkels minder sterk doorkomen.
Ben je benieuwd naar je stressniveau? Overweeg dan de cortisol test.
Oestrogeen en progesteron: vrouwelijke hormonen en libido
Oestrogeen en progesteron bepalen voor een groot deel hoe je je voelt in je cyclus: schommelingen kunnen je stemming, energie, doorbloeding en gevoeligheid beïnvloeden, terwijl dalingen, zoals tijdens de overgang of na een zwangerschap, vaak zorgen voor minder zin in seks en meer droogheid of vermoeidheid. Wil je meer inzichten krijgen in je hormonen? Meet dan je waarden met de oestrogeendominantie test en de progesteron test.
Schildklier en libido
De schildklier regelt je energie, stofwisseling en hormoonbalans. Wanneer deze traag werkt (hypothyreoïdie), vertraagt het hele systeem, wat kan leiden tot vermoeidheid, somberheid, droge slijmvliezen en minder seksueel verlangen. Libidverlies is een veelvoorkomende maar vaak onderschatte oorzaak bij schildklierklachten.
Test je schildklierfunctie met het Schildklierprofiel, waarbij TSH (stimulatiehormoon van de schildklier), FT3 (actief schildklierhormoon) en FT4 (omzethormoon) worden gemeten.
Laag libido bij vrouwen

Bij vrouwen spelen oestrogeen, progesteron en testosteron samen een rol. Schommelingen door menstruatie, zwangerschap of menopauze kunnen het libido beïnvloeden. Andere mogelijke oorzaken zijn het gebruik van anticonceptie, schildklierklachten, stress, vermoeidheid, pijn bij het vrijen, onzekerheid of hormonale disbalans.
Symptomen:
- Minder zin in seks;
- Vaginale droogheid;
- Stemmingswisselingen;
- Slechte slaap of vermoeidheid.
Heb je last van vermoeidheid en stress, ervaar je vaginale droogheid, klachten tijdens je menstruatiecyclus, stemmingswisselingen of gebruik je anticonceptie? Dit zijn signalen die kunnen wijzen op een hormonale disbalans en die ook het libido bij vrouwen kunnen verlagen. Met de Hormoon test vrouw krijg je inzicht in je hormoonwaarden, zodat je gerichter aan de oorzaak van je klachten kunt werken.
Wil je specifiek onderzoeken of er sprake is van oestrogeendominantie, een veelvoorkomende hormonale disbalans waarbij oestrogeen en progesteron niet goed in verhouding zijn? Dan kun je kiezen voor de gerichte oestrogeen dominantie test.
Wil je je hormonen breder en uitgebreider laten onderzoeken? Met de hormoon test vrouw krijg je inzicht in je belangrijkste vrouwelijke hormonen en hun onderlinge samenhang. Dit is een uitgebreide hormoontest voor vrouwen die inzicht geeft in de belangrijkste vrouwelijke hormonen en hun onderlinge balans.
Wil je weten hoe jij je libido als vrouw kunt verhogen? Lees dan ook onze pagina libido verhogen vrouw. Hier vind je ook praktische tips om meer zin te krijgen in seks.
Laag libido bij mannen

Bij mannen daalt het totaal testosteron geleidelijk met de leeftijd (vanaf het 30e-40e levensjaar). Stress, overgewicht, weinig beweging, alcoholgebruik, roken of slaaptekort kunnen de aanmaak verminderen.
Symptomen:
- Minder zin in seks;
- Erectieproblemen;
- Weinig energie of motivatie;
- Verminderde spierkracht.
Ervaar je langdurig minder zin in seks, vermoeidheid, minder energie of stemmingswisselingen? Dit kan samenhangen met een verlaagde testosteronspiegel of hormonale disbalans. Met de Hormoon test man krijg je inzicht in je belangrijkste hormoonwaarden en kun je beter begrijpen of hormonen mogelijk een rol spelen bij je klachten.
Lees meer over een testosterontekort bij mannen inclusief een uitgebreide lijst van de symptomen.
Liever eerst los je totaal testosteron testen? Dat kan ook. Dit is vaak de eerste stap om te onderzoeken of een verlaagde testosteronspiegel invloed heeft op je libido, energie of stemming. Wil je een breder inzicht in je hormoonbalans en andere mogelijke oorzaken van je klachten, dan kun je kiezen voor de uitgebreide hormoon test man.
Aanbevolen testen bij een laag libido
Deze testen kunnen inzicht geven in je hormonale balans en mogelijke vitaminetekorten en helpen om beter te begrijpen welke factoren een rol kunnen spelen bij een laag libido.
Test je hormonen
- Testosteron totaal test: voor mannen en vrouwen met verminderde zin in seks, weinig energie of verminderde spierkracht.
- Vrij testosteron speekseltest: meet het actieve, niet-gebonden testosteron in het lichaam. Geschikt bij vermoeidheid, lusteloosheid of verminderde motivatie.
- Oestrogeen dominantie test: voor vrouwen met PMS-klachten (premenstrueel syndroom), overgangsverschijnselen of een onregelmatige cyclus.
- Progesteron test vrouw: geeft inzicht in de balans tussen oestrogeen en progesteron, belangrijk bij vermoeidheid, slaapproblemen of prikkelbaarheid.
- DHEA hormoontest: voor mannen en vrouwen met aanhoudende stress, vermoeidheid of verminderde vitaliteit.
- Cortisol test: geeft inzicht in het stressniveau. Geschikt voor wie langdurige spanning ervaart of moeite heeft met ontspannen.
- Schildklier bloedonderzoek (TSH, FT3, FT4): voor klachten als vermoeidheid, gewichtstoename, koude handen of voeten en een trager metabolisme.
Test op vitaminetekorten
- Vitamine D test: belangrijk voor energie, stemming en hormoonaanmaak.
- Zink test: geeft inzicht in de mineraalstatus. Zink is essentieel voor de productie van testosteron en een gezonde immuunfunctie.
- Magnesium test: voor wie regelmatig gespannen is, slecht slaapt of last heeft van vermoeidheid. Magnesium ondersteunt ontspanning en hormonale balans.
- IJzer test: vooral als je vaak last hebt van vermoeidheid of een laag energieniveau.
Compleet beeld of zelf je test samenstellen?
Wil je een compleet overzicht van je gezondheid? Met de Bloedtest totaal profiel XL meet je onder andere vitamine D, B12, ijzer, foliumzuur, schildklierwaarden, cholesterol en ontstekingswaarden. Dit is ideaal bij vermoeidheid of hormonale disbalans.
Liever zelf je test samenstellen? Met onze Pick & Mix-optie stel je zelf een test samen die helemaal aansluit bij jouw klachten en behoeften. Zo kun je bijvoorbeeld diverse markers toevoegen die jij graag wilt testen, bijvoorbeeld vitamine D, ijzer, magnesium en het vrije testosteron.
Wanneer naar de dokter
Ga naar de huisarts bij aanhoudend libidverlies, hormonale klachten of afwijkende testresultaten. Ook bij pijn, vaginale droogheid, erectieproblemen of depressieve gevoelens is medisch advies verstandig.
De arts kan lichamelijk onderzoek doen of aanvullend bloedonderzoek aanvragen om een hormonale disbalans uit te sluiten. Bij duidelijke afwijkingen kan doorverwijzing naar een endocrinoloog (hormoonspecialist) of gynaecoloog nodig zijn.
Veelgestelde vragen over libido en oorzaken
1. Wat veroorzaakt een laag libido?
Een laag libido kan komen door hormonale disbalans, stress, slaaptekort, medicatie of relatieproblemen.
2. Welke hormonen spelen de grootste rol?
Testosteron, oestrogeen, progesteron, cortisol en schildklierhormonen zijn bepalend voor je seksuele verlangen.
3. Wat is een laag of normaal libido?
Een ‘normaal’ libido verschilt per persoon. Als je merkt dat je minder zin hebt dan je gewend bent, of dat het invloed heeft op je relatie of welzijn, kan dat wijzen op een disbalans.
4. Kan voeding invloed hebben op je libido?
Ja. Kies voor een gevarieerd voedingspatroon met gezonde vetten, zink, magnesium en vitamine D. Deze voedingsstoffen ondersteunen je hormonen en energieniveau.
5. Kan een hormoontest inzicht geven bij een laag libido?
Ja. Een betrouwbare thuistest kan inzicht geven in je hormoonwaarden en helpen om mogelijke oorzaken van je klachten beter te begrijpen. Op basis van de uitslag kun je gerichter kijken naar mogelijke oorzaken van een laag libido en welke stappen daarbij kunnen passen.
Lees ook
- Testosterontekort bij vrouwen: symptomen, oorzaken en wat je eraan kunt doen
- Testosterontekort bij mannen: symptomen, oorzaken en wat je eraan kunt doen
- Libido verhogen: natuurlijke tips voor meer zin in seks
- Natuurlijk je testosteron verhogen met voeding en leefstijl
Betrouwbare bronnen over libido
1. NHG (2023). NHG-Standaard Seksuele klachten. Nederlands Huisartsen Genootschap. Nederlandse huisartsenrichtlijn over diagnostiek en behandeling van seksuele klachten bij mannen en vrouwen. Lees meer
2. The Endocrine Society (2022). Reproductive Hormones. Uitleg over de werking van de belangrijkste geslachtshormonen — oestrogeen, progesteron en testosteron — en hun rol in libido, vruchtbaarheid en hormonale balans. Lees meer
3. Nguyen V., Leonard A., Hsieh T.C. (2022). Testosterone and Sexual Desire: A Review of the Evidence. Androgens: Clinical Research and Therapeutics. Wetenschappelijke review over de relatie tussen testosteron, libido en seksuele functie bij mannen en vrouwen. Lees meer
4. Kudesia R., Cherney M., et al. (2021). Dietary Approaches to Women’s Sexual and Reproductive Health: A Review of the Literature. Review van voedingsfactoren die invloed hebben op hormonale balans en seksueel welzijn bij vrouwen. Lees meer
Meer bronnen vind je in de uitgebreide versie van dit artikel.
Uitgebreide toelichting: libido +
Libido betekenis
Het woord libido verwijst naar je seksuele verlangens, de zin in of behoefte aan seks. Dit verlangen ontstaat in de hersenen en wordt beïnvloed door hormonen, emoties, stress, gezondheid en leefstijl. Een tijdelijk lager libido is normaal, bijvoorbeeld door stress of vermoeidheid. Maar als het langere tijd aanhoudt, kan er sprake zijn van een hormonale disbalans of lichamelijke oorzaak.
Hoe vaak komt een laag libido voor?
Volgens de NHG-Standaard Seksuele klachten (2023) komt een verlaagd libido regelmatig voor bij zowel mannen als vrouwen, vaak in periodes van vermoeidheid, stress of hormonale veranderingen. Uit cijfers van het RIVM (Aanvullende cijfers seksuele gezondheid, 2023) blijkt dat ongeveer één op de drie volwassenen weleens een seksueel probleem ervaart, zoals weinig of geen zin in seks. Ook de Rutgers Monitor Seksuele Gezondheid (2023) laat zien dat veranderingen in seksueel verlangen veel voorkomen en samenhangen met mentale belasting en leefstijl.
Wat beïnvloedt je libido?
Je libido wordt aangestuurd door een samenspel van lichamelijke, hormonale en psychische factoren. Een verminderd seksueel verlangen kan tijdelijk zijn, maar als het langere tijd aanhoudt (ongeveer 6 maanden), speelt er vaak een combinatie van oorzaken mee.
Veelvoorkomende oorzaken zijn stress, slaaptekort, slechte voeding, medicatie, fysieke en emotionele klachten. Deze factoren kunnen je hormoonbalans verstoren, waaronder testosteron, oestrogeen, progesteron en cortisol. Dit zijn stoffen die je energie, stemming en seksuele verlangens beïnvloeden.
Hieronder lees je de belangrijkste lichamelijke, hormonale en leefstijlgerelateerde factoren die invloed hebben op je libido.
Slechte slaap of uitputting
Tijdens de diepe slaap worden hormonen zoals testosteron en groeihormoon gereguleerd. Bij te weinig of onrustige slaap raakt die balans verstoord, wat kan leiden tot een lager libido en minder energie. Korte nachten en onregelmatige slaapritmes verstoren bovendien de aanmaak van melatonine en zorgen ervoor dat stresshormonen, zoals cortisol, verhoogd of langduriger worden afgegeven. Bekijk onze pagina over slaapritme als je meer wilt weten over de invloed van slaap op stress en hormonen.
Vetarm dieet en verminderde aanmaak van hormonen
Een langdurig vetarm dieet kan de aanmaak van geslachtshormonen verlagen. Vetten en cholesterol zijn namelijk de bouwstenen waaruit hormonen zoals testosteron, oestrogeen en progesteron worden gemaakt. Wanneer je te weinig gezonde vetten binnenkrijgt, heeft je lichaam minder voedingsstoffen om deze hormonen te produceren.
Daarnaast zijn vetten belangrijk voor de opname van vetoplosbare vitamines (A, D, E en K), die allemaal een rol spelen in de hormonale regulatie en energiestofwisseling. Een tekort aan deze voedingsstoffen kan leiden tot vermoeidheid, stemmingswisselingen en een verminderd libido.
Goede bronnen van gezonde vetten zijn onder andere vette vis, olijfolie, noten, avocado en lijnzaad, omdat ze de hormonale aanmaak en energiebalans kunnen ondersteunen. Het lichaam krijgt bij een vetarm of crashdieet te weinig vetten en micronutriënten binnen om de productie van geslachtshormonen op peil te houden.
Wil je weten hoe je met voeding en leefstijl je hormonen op een natuurlijke manier kunt ondersteunen? Lees meer op de pagina natuurlijk je testosteron verhogen met voeding en leefstijl.
Tekort aan vitamines en mineralen en de invloed op je hormonen
Een tekort aan bepaalde vitamines en mineralen kan de aanmaak van geslachtshormonen verstoren. Deze voedingsstoffen zijn essentieel voor de productie van testosteron, oestrogeen en dopamine, stoffen die allemaal bijdragen aan energie, stemming en seksueel verlangen.
Bij tekorten gebeurt het volgende in je lichaam:
- Vitamine D: ondersteunt de aanmaak van testosteron en beïnvloedt de gevoeligheid van receptoren in de hersenen.
- Zink: is nodig voor de productie van testosteron en spermakwaliteit en speelt een rol bij het evenwicht tussen oestrogeen en progesteron.
- Magnesium: kan je helpen om te ontspannen en ondersteunt de omzetting van cholesterol naar geslachtshormonen.
- Omega 3-vetzuren: deze visvetzuren verbeteren de doorbloeding en celcommunicatie, wat een positief effect kan hebben op de hormoonbalans en het libido.
Wil je weten of jouw waarden in balans zijn? Overweeg dan de onderstaande testen.
Medicatie of hormonale anticonceptie
Sommige medicijnen, zoals antidepressiva, bloeddrukverlagers en hormonale anticonceptie kunnen de natuurlijke hormoonaanmaak beïnvloeden of de hersenaansturing van het libido verstoren. Je seksuele verlangens ontstaan namelijk niet alleen in je hormonen, maar ook in de hersenen, waar neurotransmitters zoals dopamine (beloning en verlangen) en serotonine (stemming en remming) het evenwicht bepalen.
Hormonale anticonceptie met oestrogeen verlaagt vaak de hoeveelheid vrij testosteron doordat de lever meer SHBG (Sex Hormone-Binding Globulin) aanmaakt. SHBG bindt testosteron, waardoor er minder actief hormoon beschikbaar is. Dit kan bij sommige vrouwen zorgen voor minder zin in seks, vermoeidheid of stemmingswisselingen.
Ook antidepressiva, vooral SSRI’s, kunnen het libido verlagen doordat ze de serotoninehuishouding verhogen. Meer serotonine kan de rem op opwinding vergroten, omdat dit het evenwicht verandert met dopamine, een neurotransmitter die juist verlangen stimuleert.
Gebruik je medicatie en merk je veranderingen in je libido? Bespreek dit dan altijd met je arts. Soms zijn er aanpassingen of alternatieven mogelijk.
Relatie- en emotionele factoren
Emotionele en relationele factoren spelen een grote rol in het libido. Onzekerheid, prestatiedruk, spanningen in de relatie of een negatief zelfbeeld kunnen het verlangen verminderen. Wanneer je continu onder spanning staat of weinig verbinding voelt met je partner, reageert het lichaam met een verhoogde aanmaak van cortisol en een lagere productie van geslachtshormonen zoals testosteron en oestrogeen.
Daarnaast kunnen onverwerkte emoties of langdurige stress de werking van neurotransmitters zoals dopamine en serotonine verstoren. Deze stoffen zijn nauw betrokken bij stemming, motivatie en seksuele verlangens.
Ook hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens periodes van stress, na de bevalling of in de overgang, kunnen je stemming en energie beïnvloeden, waardoor seksuele interesse tijdelijk minder aanwezig is.
Een open gesprek met je partner, meer ontspanning en aandacht voor emotionele verbinding kunnen helpen om het libido weer in balans te brengen.
Hormonale disbalans
Veel factoren die je libido beïnvloeden, zoals stress, voeding, slaap en emoties, werken uiteindelijk via je hormonen. Een verstoring in de aanmaak of balans van hormonen kan daarom direct invloed hebben op je energie, stemming en seksueel verlangen.
De belangrijkste hormonen die hierbij een rol spelen, zijn testosteron, oestrogeen, progesteron, cortisol en schildklierhormonen (TSH, FT3 en FT4).
In de volgende sectie gaan we hier dieper op in. Je leest over de werking van deze hormonen, hoe ze samenwerken en wat er gebeurt wanneer de balans verstoord raakt.
Libido en de rol van je hormonen
Je hormonen spelen een centrale rol in je seksuele verlangen. Vooral testosteron, oestrogeen, progesteron, cortisol en schildklierhormonen bepalen samen hoe energiek, ontspannen en seksueel afgestemd je je voelt. Wanneer een van deze hormonen uit balans raakt, heeft dat direct effect op je libido. Hieronder lees je hoe elk hormoon bijdraagt aan een gezonde seksuele energie en wat er gebeurt als die balans verstoord raakt.
Bij aanhoudende stress gebeurt het volgende in je lichaam:
- Testosteron: dit geslachtshormoon daalt, wat kan leiden tot minder energie, spierkracht en zin in seks.
- Cortisol: deze stijgt langdurig, wat de afgifte van LH en FSH verlaagt. Daardoor vermindert de aanmaak van geslachtshormonen.
- Oestrogeen: dit geslachtshormoon neemt af, wat invloed heeft op stemming, doorbloeding en gevoeligheid.
- Progesteron: dit geslachtshormoon daalt, waardoor je onrustiger kunt slapen en minder ontspanning ervaart.
- Schildklier (TSH, FT3, FT4): deze raakt ontregeld, wat kan zorgen voor vermoeidheid, somberheid, een trage metabolisme en daardoor een lager seksueel verlangen. Een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) komt regelmatig voor bij mensen met langdurige stress en kan je libido merkbaar verlagen.
Ben je benieuwd of jouw cortisol te hoog is en of je hormonen in balans zijn? Kies dan voor de onderstaande testen.
Testosteron: de drijvende kracht achter seksueel verlangen
Testosteron speelt een belangrijke rol in seksueel verlangen, energie, stemming en lichamelijke vitaliteit bij zowel mannen als vrouwen.
Bij mannen is testosteron nauw verbonden met libido, seksuele motivatie en algehele vitaliteit. Een recente medische review beschrijft dat een laag libido vaak samenhangt met testosterontekort, hormonale verstoringen of psychische factoren. Er wordt benadrukt dat een tekort aan testosteron een belangrijke oorzaak kan zijn van verminderd seksueel verlangen, erectieproblemen kan veroorzaken en dat behandeling zinvol kan zijn wanneer lage testosteronwaarden worden bevestigd (Clark et al., 2025).
Bij vrouwen beïnvloeden de hormonen testosteron en DHEA niet alleen het libido, maar ook stemming, spierkracht en algemeen welbevinden. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat androgenen (mannelijke) hormonen bij vrouwen een belangrijke rol spelen in de gezondheid van de geslachtsorganen, het brein en het seksuele verlangen (Smith & Batur, 2021). Daarnaast blijkt testosteron rond de eisprong kort te pieken, wat bij veel vrouwen samenhangt met meer verlangen en energie (Stern & Casto, 2024).
Tot slot kan bij vrouwen in (post)menopauze een daling van testosteron bijdragen aan minder verlangen in seks. Onderzoek laat zien dat aanvullende testosterontherapie het seksuele verlangen, de opwinding en het orgasmevermogen kan verbeteren wanneer andere oorzaken zijn uitgesloten (North American Menopause Society, 2005).
Wil je weten of je testosteron in balans is? Kies de Testosteron totaal test of de vrij testosteron speekseltest.
Cortisol: het stresshormoon dat libido onderdrukt
Langdurige stress zorgt voor continu verhoogde cortisolwaarden, waardoor de productie van geslachtshormonen zoals testosteron, oestrogeen en progesteron wordt geremd. Dit komt doordat cortisol de hypothalamus-hypofyse-as (HPA-as) ontregelt. Dit is het systeem dat de afgifte van LH en FSH aanstuurt, twee hormonen die essentieel zijn voor de aanmaak van geslachtshormonen. Uit onderzoek blijkt dat chronische stress deze hormonale signalen verstoort en de balans tussen stresshormonen en sekshormonen beïnvloedt, wat gevolgen kan hebben op je stemming, energie en seksueel verlangen (Slavich & Sacher, 2019).
Ben je benieuwd naar jouw stressniveau? Kies dan voor de cortisol test.
Oestrogeen en progesteron: vrouwelijke hormonen en libido
Oestrogeen en progesteron spelen een belangrijke rol in stemming, energie, gevoeligheid en seksueel verlangen. Tijdens de menstruatiecyclus schommelen deze hormonen sterk: rond de eisprong stijgt het oestrogeen, wat vaak samengaat met meer energie, verhoogde gevoeligheid en meer seksueel verlangen bij vrouwen. In de tweede helft van de cyclus (luteale fase) neemt het progesteron toe, wat juist zorgt voor meer behoefte aan rust en herstel. Tijdens overgangsjaren, zwangerschap of periodes van stress kunnen oestrogeen en progesteron dalen, wat klachten kan geven zoals vermoeidheid, minder zin in seks en stemmingsschommelingen (Stern & Casto, 2024).
Meet je waarden met de oestrogeendominantie test en de progesteron test.
Schildklier en libido
De schildklier speelt een belangrijke rol in je energie, stofwisseling en stemming. Wanneer de schildklier te traag werkt (hypothyreoïdie), kunnen vermoeidheid, gewichtstoename, koude handen en voeten en een verminderd libido ontstaan.
Onderzoek laat zien dat mensen met een schildklieraandoening, zowel hypo- als hyperthyreoïdie (snel werkende schildklier), aanzienlijk vaker last hebben van seksuele problemen, waaronder minder zin in seks, minder opwinding en pijnklachten. Dit maakt duidelijk dat een ontregelde schildklier een belangrijke factor kan zijn bij libidverlies en seksualiteit (Gabrielson et al., 2019).
Wil je weten of je schildklier goed werkt? Overweeg het schildklierprofiel (TSH, FT3 en FT4).
Laag libido bij vrouwen
Bij vrouwen spelen oestrogeen, progesteron en testosteron samen een belangrijke rol in zin in seks, doorbloeding en gevoeligheid. Schommelingen tijdens de menstruatiecyclus, zwangerschap, na de bevalling of in de overgang kunnen daarom direct invloed hebben op het libido. Ook factoren zoals stress, overprikkeling, vermoeidheidsklachten, pijn bij het vrijen, onzekerheid over je lichaam of een hormonale disbalans (bijvoorbeeld bij PCOS of schildklierklachten) kunnen het verlangen verminderen.
Veelvoorkomende symptomen van een laag libido bij vrouwen:
- Minder zin in seks of moeite om opgewonden te raken;
- Vaginale droogheid of gevoeligheid;
- Stemmingswisselingen of prikkelbaarheid;
- Slechte slaap of aanhoudende vermoeidheid.
Wil je meer weten over de invloed van je hormonen op je libido en hoe jij als vrouw om kunt gaan met een laag libido? Lees dan onze uitgebreide pagina libido verhogen vrouw. Daar vind je natuurlijke manieren, voeding, supplementen en praktische tips die kunnen helpen bij een verlaagd seksueel verlangen.
Daarbij geeft de NHG-Standaard Seksuele klachten (2023) aan dat het meten van hormonen zoals oestrogeen en progesteron zinvol is bij aanhoudende klachten. Meet je hormonen met de onderstaande hormoontesten voor vrouwen.
Laag libido bij mannen
Bij mannen daalt het testosterongehalte geleidelijk vanaf het 30e levensjaar. Deze natuurlijke afname is op zich normaal, maar bij sommige mannen daalt het sneller of sterker, vooral onder invloed van stress, overgewicht, slaapgebrek, alcoholgebruik, roken of weinig beweging. Hier kun je meer over lezen op onze pagina testosterontekort bij mannen.
Omdat testosteron een sleutelrol speelt in energie, stemming en seksueel verlangen, kan een tekort leiden tot een merkbare vermindering van libido en vitaliteit. Een verlaagd libido bij mannen heeft vaak meerdere oorzaken tegelijk: hormonale veranderingen, psychische factoren (zoals stress of prestatiedruk) en leefstijl spelen allemaal mee.
Symptomen van een laag libido bij mannen
Veelvoorkomende signalen zijn:
- Minder zin in seks of minder spontane erecties: vaak door een daling van vrij testosteron of een verstoorde aanmaak van dopamine, het ‘motivatiehormoon’.
- Erectieproblemen of verminderde gevoeligheid: een teken van lagere doorbloeding of hormonale disbalans.
- Weinig energie of motivatie: langdurig lage testosteronwaarden kunnen leiden tot vermoeidheid en minder focus.
- Verminderde spierkracht en meer vetopslag: testosteron ondersteunt spieropbouw en vetverbranding. Bij lage waarden verandert de lichaamssamenstelling.
- Somberheid of prikkelbaarheid: testosteron beïnvloedt ook serotonine en dopamine, die betrokken zijn bij stemming en veerkracht.
Onderzoek laat zien dat mannen met lage testosteronwaarden vaker last hebben van slaapproblemen, vermoeidheid en sombere gevoelens (Androgens: Clinical Research & Therapeutics, 2022).
Een bloedtest kan helpen onderscheid te maken tussen een hormonale oorzaak (zoals een tekort aan testosteron) en een psychologische oorzaak (zoals stress of relatieproblemen). Check je waarde met de Testosteron totaal test, de eerste stap die wordt aangeraden bij libido problemen als man.
Aanbevolen testen bij een laag libido
Een verlaagd libido kan veroorzaakt worden door een verstoring in je hormonen, tekorten aan vitamines of mineralen, of een disbalans in je schildklierfunctie. Met onze testen kun je achterhalen waar de oorzaak ligt en beter begrijpen waar klachten vandaan komen.
Test je hormonen
Je hormonen beïnvloeden direct je libido, energie en algehele welzijn. Wanneer één hormoon uit balans raakt, heeft dat vaak invloed op de rest. Deze hormoontesten helpen je te ontdekken waar jouw hormonale evenwicht verstoord is en hoe je dit kunt herstellen.
Testosteron totaal test
- Aanbevolen bij: mannen en vrouwen met verminderde zin in seks, weinig energie, gewichtstoename of spierafname.
- Meet: de totale hoeveelheid testosteron in je bloed, inclusief het gebonden deel dat nog niet actief is. Een normale totaalwaarde sluit een tekort niet uit, want het vrije (actieve) deel kan alsnog te laag zijn. Daarom wordt aangeraden ook het vrije testosteron te meten.
Vrij testosteron speekseltest
- Aanbevolen bij: vermoeidheid, lusteloosheid, verminderde motivatie of een laag libido terwijl je totaalwaarde normaal is.
- Meet: het biologisch actieve testosteron dat direct invloed heeft op energie, spierkracht en seksueel verlangen.
Oestrogeendominantie test
- Aanbevolen bij: vrouwen met PMS (premenstrueel syndroom), overgangsklachten of een onregelmatige cyclus.
- Meet: de verhouding tussen oestrogeen en progesteron, wat invloed kan hebben op stemming, energie en seksueel verlangen.
Progesteron test
- Aanbevolen bij: vermoeidheid, slaapproblemen en prikkelbaarheid.
- Meet: de hoeveelheid progesteron en helpt bepalen of er sprake is van een disbalans met oestrogeen.
DHEA test
- Aanbevolen bij: aanhoudende stress, burn-out, vermoeidheid of afgenomen vitaliteit.
- Meet: een voorloperhormoon van testosteron en oestrogeen dat samenhangt met energie en stressbestendigheid.
Cortisol test
- Aanbevolen bij: stress, slaapproblemen of moeite om te ontspannen.
- Meet: je cortisolniveau, het belangrijkste stresshormoon dat de aanmaak van geslachtshormonen zoals testosteron en oestrogeen kan onderdrukken.
Schildklierprofiel (TSH, FT3, FT4)
- Aanbevolen bij: vermoeidheid, koude handen of voeten, gewichtstoename of een tragere stofwisseling.
- Meet: de werking van de schildklier, die belangrijk is voor je energie, stofwisseling en hormonale balans.
Test op vitaminetekorten
Ook tekorten aan vitamines en mineralen kunnen zorgen voor vermoeidheid, prikkelbaarheid of een lager libido. Deze testen helpen om tekorten vroegtijdig op te sporen.
Vitamine D test
- Aanbevolen bij: vermoeidheid, somberheid of weinig zonlicht.
- Meet: de hoeveelheid vitamine D, essentieel voor een goede energie, je stemming en de aanmaak van geslachtshormonen.
Zink test
- Aanbevolen bij: verminderde vruchtbaarheid, lage weerstand of een trage stofwisseling.
- Meet: je zinkniveau, belangrijk voor testosteronproductie en immuunfunctie.
Magnesiumtekort test
- Aanbevolen bij: spanning in je lichaam, slaapproblemen of vermoeidheid.
- Meet: het magnesiumgehalte dat nodig is voor ontspanning, slaap en hormonale balans.
IJzertekort test
- Aanbevolen bij: vermoeidheid, kortademigheid of concentratieproblemen.
- Meet: je ijzerwaarde is belangrijk voor zuurstoftransport en je energieniveau.
Liever een compleet beeld?
Wil je niet losse waarden testen, maar een compleet overzicht van je gezondheid? Kies dan voor één van onze uitgebreide pakketten:
- Bloedtest totaal profiel XL: deze complete test meet onder andere vitamine D, B12, ijzer, foliumzuur, schildklierwaarden, cholesterol en ontstekingswaarden. Dit is ideaal bij vermoeidheid of hormonale disbalans.
- Vermoeidheid test: deze test is gericht op veelvoorkomende oorzaken van vermoeidheid zoals B12, ijzer, schildklierfunctie en vitamine D.
Zelf je test samenstellen?
Met onze Pick & Mix-optie (Pick & Mix bloedtest) stel je zelf een test samen die helemaal aansluit bij jouw klachten en behoeften. Zo kun je bijvoorbeeld diverse markers toevoegen die jij graag wilt testen, bijvoorbeeld vitamine D, ijzer, omega 3 en het vrije testosteron.
Wanneer naar de huisarts
Een mild of tijdelijk laag libido kan soms vanzelf herstellen of verminderen door veranderingen in leefstijl en stressniveau. Maar als de klachten langere tijd aanhouden – bijvoorbeeld vermoeidheid, lage energie, somberheid of blijvend minder zin in seks – is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.
Bij een vermoeden van een hormonale disbalans, overgangsklachten, schildklierproblemen of een te laag testosteron kan aanvullend onderzoek nodig zijn. De huisarts kan lichamelijk onderzoek doen of bloedonderzoek aanvragen om de oorzaak te achterhalen. Soms volgt een doorverwijzing naar een endocrinoloog (hormoonspecialist) of gynaecoloog voor verder onderzoek en behandeling.
Wanneer er geen duidelijke medische oorzaak wordt gevonden, maar je klachten blijven bestaan, kun je met een thuistest meer inzicht krijgen in je hormoonhuishouding. Testen zoals de testosteron totaal test, vrije testosteron test, cortisol test of DHEA test geven waardevolle informatie over je hormonale balans en helpen je beter begrijpen wat er in je lichaam speelt.
Bronnen – volledige lijst
1. NHG (2023). NHG-Standaard Seksuele klachten. Nederlands Huisartsen Genootschap. Nederlandse huisartsenrichtlijn over diagnostiek en behandeling van seksuele klachten bij mannen en vrouwen. Lees meer
2. The Endocrine Society (2022). Reproductive Hormones. Uitleg over de werking van de belangrijkste geslachtshormonen — oestrogeen, progesteron en testosteron — en hun rol in libido, vruchtbaarheid en hormonale balans. Lees meer
3. Nguyen V., Leonard A., Hsieh T-C. (2022). Testosterone and Sexual Desire: A Review of the Evidence. Androgens: Clinical Research and Therapeutics. Wetenschappelijke review over de relatie tussen testosteron, libido en seksuele functie bij mannen en vrouwen. Lees meer
4. RIVM (2023). Aanvullende cijfers seksuele gezondheid 2023. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Lees meer
5. Rutgers (2023). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers, kenniscentrum seksualiteit. Lees meer
6. Bhat S., Pandey M.K. et al. (2024). A Scoping Review: Is Yoga an Effective Intervention for Erectile Dysfunction and Premature Ejaculation? Cureus. Lees meer
7. Rodrigues A.M.B.P. et al. (2024). Does yoga improve sexual function? A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Complement Ther Clin Pract. Lees meer
8. Clark, R., Newman, R., Silverberg, B., & Partin, M. (2025). Male Sexual Disorders: Infertility and Low Libido. FP Essent, 552, 7–12. Lees meer
9. Smith, T., & Batur, P. (2021). Prescribing testosterone and DHEA: The role of androgens in women. Cleveland Clinic Journal of Medicine, 88(1), 35–43. Lees meer
10. Stern, J., & Casto, K. (2024). Salivary testosterone across the menstrual cycle. Hormones and Behavior, 164, 105608. Lees meer
11. North American Menopause Society. (2005). The role of testosterone therapy in postmenopausal women: position statement. Menopause, 12(5), 496–511. Lees meer
12. Slavich, G. M., & Sacher, J. (2019). Stress, sex hormones, inflammation, and major depressive disorder. Psychopharmacology, 236(10), 3063–3079. Lees meer
13. Gabrielson, A. T., Sartor, R. A., & Hellstrom, W. J. G. (2019). The impact of thyroid disease on sexual dysfunction in men and women. Sexual Medicine Reviews, 7(1), 57–70. Lees meer
14. Jaderek I., Lew-Starowicz M. (2019). A Systematic Review on Mindfulness Meditation-Based Interventions for Sexual Dysfunctions. The Journal of Sexual Medicine, 16(10), 1581–1596. Lees meer
15. Leproult, R., & Van Cauter, E. (2015). Effect of 1 week of sleep restriction on testosterone levels in young healthy men. JAMA, 305(21), 2173–2174. Lees meer
16. Pilz, S. et al. (2011). Effect of vitamin D supplementation on testosterone levels in men. Hormone and Metabolic Research, 43(03), 223–225. Lees meer
17. Książek, A. et al. (2021). Correlative studies on vitamin D and total, free, bioavailable testosterone levels in young, healthy men. Scientific Reports, 11, Article 20198. Lees meer
18. Wong, W. Y. et al. (2002). Effects of folic acid and zinc sulfate on male factor subfertility: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Fertility and Sterility, 77(3), 491–498. Lees meer
19. Cinar, V. et al. (2011). Effects of magnesium supplementation on testosterone levels. Biological Trace Element Research, 140(1), 18–23. Lees meer
20. Izquierdo, M. et al. (2001). Effects of strength training on muscle power and serum hormones. Journal of Applied Physiology, 90(4), 1497–1507. Lees meer
21. Kraemer, W. J., & Ratamess, N. A. (2010). Testosterone physiology in resistance exercise and training. Sports Medicine, 40(12), 1037–1053. Lees meer
22. Morton, R. W. et al. (2016). Resistance training and hormones. Journal of Applied Physiology, 121(1), 129–138. Lees meer
23. Dote-Montero, M. et al. (2021). HIIT effects on testosterone and cortisol. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 31(9), 1722–1744. Lees meer
24. Cofré-Bolados, C. et al. (2019). Testosterone and cortisol responses to HIIT. Sustainability, 11(21), 6069. Lees meer
25. Fang Y. et al. (2025). Walking pace and erectile dysfunction. The Journal of Sexual Medicine, 22(2), 298–306. Lees meer
26. Smith, S. J. et al. (2021). Herbs and testosterone concentrations in men. Advances in Nutrition, 12(3), 744–765. Lees meer
27. Gopal, S. et al. (2021). Ashwagandha and climacteric symptoms. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research, 47(12), 4414–4425. Lees meer
28. Gonzales, G. F. et al. (2002). Maca and sexual desire. Journal of Endocrinology, 176(1), 163–168. Lees meer
29. Mai, V. H. et al. (2022). Pakistan Journal of Biological Sciences, 25(7), 676–680. Lees meer
30. Kim, S. K. et al. (2018). Saudi Journal of Biological Sciences, 25(1), 66–70. Lees meer
31. Rachdaoui, N. et al. (2013). Effects of alcohol on the endocrine system. Endocrinology and Metabolism Clinics of North America, 42(3), 593–615. Lees meer
32. Lovallo, W. R. et al. (2005). Caffeine stimulation of cortisol secretion. Psychosomatic Medicine, 67(5), 734–739. Lees meer
33. Sabt, A. et al. (2025). Cortisol response to coffee and caffeine. Endocrine Abstracts, 110, P151. Lees meer
34. Steptoe, A. et al. (2006). Smoking, cortisol and nicotine. International Journal of Psychophysiology, 60(2), 129–131. Lees meer
















