Traag werkende schildklier: symptomen en onderzoek
Bij een traag werkende schildklier maakt je schildklier te weinig hormoon aan en gaat alles in je lichaam langzamer: je energie, je stofwisseling, je hartslag en je darmen. In medische taal heet dat hypothyreoïdie. Je herkent het meestal aan een combinatie van vermoeidheid, kouwelijkheid en gewicht dat toeneemt zonder dat je anders eet.
Door: Janna KoopmanDiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
- ISO 15189-geaccrediteerd laboratorium
- Geen verwijzing nodig
- Gratis retour
- 8,9/10 klantenbeoordeling
Wat is een traag werkende schildklier?
Een traag werkende schildklier maakt te weinig schildklierhormoon aan voor wat je lichaam op dat moment nodig heeft. In medische taal heet dat hypothyreoïdie. Schildklierhormonen beïnvloeden veel organen en processen, waardoor de klachten breed kunnen zijn: minder energie, kouwelijkheid, verstopping en soms gewichtstoename. Dat verklaart ook waarom ze zo vaak aan iets anders worden toegeschreven: aan drukte, aan ouder worden, aan te weinig slaap.
Je hypofyse merkt het tekort en probeert bij te sturen met meer TSH. Daarom is bij een trage schildklier de TSH juist hoog, terwijl het schildklierhormoon FT4 laag of nog normaal is. Dat voelt tegenintuitief, maar het is de logica van de regelkring: hoe harder er geduwd moet worden, hoe hoger het signaal.
Veel gaat een tandje langzamer
Minder energie, een lagere lichaamstemperatuur, een tragere hartslag en tragere darmen. Welke klachten op de voorgrond staan, verschilt per persoon.
Twee vormen die je moet kennen
Klinische hypothyreoïdie: TSH is verhoogd en FT4 is verlaagd. Subklinische hypothyreoïdie: TSH is verhoogd terwijl FT4 nog normaal is. De tweede vorm komt vaker voor, geeft vaak weinig of geen klachten en gaat niet altijd over in de eerste. Verderop staat wat dat betekent.
Symptomen van een traag werkende schildklier
De klachten komen langzaam opzetten, vaak over maanden, en juist daardoor vallen ze niet op. Mensen merken meestal niet één nieuwe klacht maar dat ze in het algemeen minder aankunnen dan een jaar eerder. Wat richting geeft, is de combinatie: moe én kouwelijk én zwaarder worden zonder dat je eetpatroon veranderde.
Elke klacht hieronder heeft ook andere verklaringen. Ze wijzen een richting aan, ze geven geen uitkomst. Alleen bloedonderzoek laat zien wat je waarden doen, en de beoordeling daarvan hoort bij een arts.
Vermoeidheid die niet overgaat
Uitgeput zijn terwijl je genoeg slaapt, en na een weekend rust niet opgeknapt zijn. Een veelvoorkomende klacht.
Het snel koud hebben
Koude handen en voeten, een trui aan terwijl anderen het prima vinden. Je warmteproductie zakt mee.
Aankomen zonder anders te eten
Een tragere stofwisseling en vasthouden van vocht. Vaak enkele kilo's, en moeilijk eraf te krijgen.
Traag denken en somberheid
Een wazig hoofd, moeite met concentreren en een vlakke stemming. Wordt vaak als burn-out uitgelegd.
Droge huid en haaruitval
Een droge, schilferige huid, dunner wordend haar en brokkelige nagels. Soms ook dunnere wenkbrauwen.
Verstopping en een vol gevoel
Je darmen worden trager en de stoelgang minder frequent. Een klacht die zelden aan de schildklier wordt gekoppeld.
Bij vrouwen komt er vaak nog iets bij. Een trage schildklier kan de menstruatiecyclus veranderen: zwaardere of onregelmatige menstruaties, of een cyclus die langer wordt. Ook rond een zwangerschap en in de maanden erna kan de schildklier ontregeld raken. Speelt dat bij jou, meld het dan bij je huisarts, want in die situatie wordt eerder en vaker gecontroleerd.
Waar komt een traag werkende schildklier vandaan?
In Nederland is de meest voorkomende oorzaak een auto-immuunreactie: je eigen afweer richt zich tegen de schildklier en tast langzaam het weefsel aan. Die vorm heet de ziekte van Hashimoto. Daarnaast zijn er oorzaken die met een behandeling, met medicijnen of met een tijdelijke ontsteking te maken hebben. Welke oorzaak het is, bepaalt hoe het verloopt, en dat onderscheid maakt een arts.
Hashimoto, een auto-immuunreactie
De meest voorkomende oorzaak. De afweer maakt antistoffen tegen de schildklier, waardoor die geleidelijk minder produceert.
Na een behandeling van de schildklier
Na een operatie of een behandeling met radioactief jodium blijft er minder werkend weefsel over, en zakt de aanmaak.
Medicijnen
Sommige middelen kunnen de schildklierwerking remmen. Gebruik je medicatie, neem dan je lijst mee naar je huisarts.
Een schildklierontsteking
Na een virale ontsteking of na een bevalling kan de werking tijdelijk omlaag gaan en daarna herstellen. Meten in de tijd zegt hier meer.
Te weinig jodium
Jodium is de grondstof voor schildklierhormoon. In Nederland zeldzaam, maar mogelijk bij een eenzijdig voedingspatroon.
Zelden: de aansturing zelf
Ligt het probleem bij de hypofyse en niet bij de schildklier, dan is FT4 laag terwijl TSH laag of normaal is. Dat is ongewoon en hoort bij een arts.
Stress en overbelasting zijn geen oorzaak, maar wel een factor. Langdurige spanning maakt een trage schildklier niet, maar geeft wel bijna hetzelfde klachtenpatroon: weinig energie, slechter slapen, moeilijker afvallen. Daardoor wordt het een tijd lang voor elkaar gehouden. Loop je hier tegenaan, dan is meten juist zinvol: het scheidt de twee verklaringen van elkaar in plaats van erover te blijven gissen.
Hoe weet je of je schildklier te traag werkt?
Met bloedonderzoek. Bij een trage schildklier zie je een verhoogde TSH, en afhankelijk van hoe ver het is een normale of verlaagde FT4. FT3, de actieve vorm, wordt bij een vermoeden van een trage schildklier meestal niet routinematig bepaald en is vooral zinvol bij specifieke patronen, zoals een verlaagde TSH. Onze referentiewaarde voor TSH bij volwassenen is 0,27 tot 4,20 mU/l; referentiewaarden verschillen per laboratorium en de bovengrens loopt bij ouderen van nature op, dus kijk altijd naar de waarde die op jouw eigen uitslag staat.
| Situatie | TSH | FT4 | Wat het betekent |
|---|---|---|---|
| Normaal | 0,27 tot 4,20 mU/l | Normaal | Geen aanwijzing voor een trage schildklier |
| Subklinisch traag | Verhoogd | Normaal | Aanwijzing, geen diagnose. Meestal herhalen na enkele weken tot maanden |
| Klinisch traag | Verhoogd | Verlaagd | Past bij hypothyreoïdie. Beoordeling en behandeling via een arts |
| FT4 laag, TSH niet verhoogd | Verlaagd of normaal | Verlaagd | Ongewoon, wijst op de aansturing. Altijd naar een arts |
Een thuistest geeft je die waarden en het referentiegebied dat erbij hoort. Wat hij niet doet, is bepalen welke oorzaak erachter zit of of behandeling nodig is. Over antistoffen bestaat een veelgehoord misverstand: anti-TPO kan ondersteunen dat auto-immuniteit een rol speelt, maar is niet altijd nodig om primaire hypothyreoïdie vast te stellen. Hashimoto is in gebieden met voldoende jodium, zoals Nederland, de meest voorkomende oorzaak van een primaire hypothyreoïdie, en de NHG-standaard adviseert de bepaling daarom niet routinematig: de uitslag verandert het beleid meestal niet. Je huisarts weegt of het in jouw situatie iets toevoegt.
Je schildklier laten testen bij vermoeidheid en kouwelijkheid
Alle schildkliertesten hieronder gaan via een vingerprik, thuis, zonder verwijzing en zonder afspraak. Wil je in één keer weten hoe de hele regelkring ervoor staat, kies dan het complete onderzoek. Wil je eerst alleen weten of er aanleiding is om verder te kijken, dan is TSH de logische eerste stap. Onder de vier testen staat apart de Jodium test; die meet geen schildklierfunctie en heeft daarom een eigen kopje gekregen.
Schildklier bloedonderzoek
Meet TSH, FT4 en FT3 in één vingerprik. TSH en FT4 zijn hier de bepalende waarden; FT3 zit erbij als aanvulling.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je klachten passen bij een trage schildklier en je meteen wilt zien of het alleen de TSH is of ook het hormoon zelf. Dat onderscheid maakt TSH samen met FT4: verhoogde TSH met normale FT4 is de subklinische vorm, verhoogde TSH met verlaagde FT4 de klinische. FT3 zit er in dit profiel bij, maar is voor dit onderscheid niet nodig. Stop minstens 48 uur voor de afname met biotinesupplementen en neem af van maandag tot en met donderdag.
TSH, FT4 en FT3 · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
TSH schildklier test
Meet alleen TSH. Bij een trage schildklier is dat de waarde die als eerste stijgt, dus als eerste stap is dit voldoende.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je vooral wilt weten of er aanleiding is om verder te kijken. Komt de TSH verhoogd uit, dan is FT4 de belangrijkste vervolgbepaling. TSH en FT4 samen maken het onderscheid tussen subklinische en klinische hypothyreoïdie. Beide zitten in het Schildklier bloedonderzoek hierboven. TSH is 's ochtends het hoogst, dus wil je later vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af.
TSH · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Vermoeidheid test
Bekijkt je schildklier samen met de andere waarden die vermoeidheid verklaren, zoals ijzer en vitamines.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als vermoeidheid je hoofdklacht is en je niet zeker weet of het de schildklier is. Een tekort aan ijzer, vitamine B12 of vitamine D geeft vrijwel hetzelfde beeld, en die verklaringen één voor één nagaan kost maanden. Met dit profiel zie je ze naast elkaar in één afname.
Vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Bloedtest totaal profiel XL
Ons meest uitgebreide bloedonderzoek: je schildklier naast hart, lever, nieren, bloedsuiker en vitamines.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je klachten breed zijn en je liever in één keer een compleet beeld hebt. Handig wanneer meerdere dingen tegelijk spelen: gewicht, energie, cholesterol en je schildklier. Zestien waarden over vijf gebieden, uit dezelfde vingerprik.
16 waarden over vijf gebieden · vingerprik · uitslag binnen 4 werkdagen
Aanvullend onderzoek
Meet geen schildklierfunctieDeze test hoort inhoudelijk bij dit onderwerp, want jodium is de grondstof waarvan je schildklier zijn hormonen maakt. Hij meet echter je jodiumuitscheiding en niet de werking van je schildklier, en hij kan geen schildklieraandoening aantonen. Zie hem als achtergrond bij een afwijkende uitslag, niet als vervanging van TSH en FT4.
Jodium test
Meet hoeveel jodium je via je urine uitscheidt. Jodium is de grondstof voor schildklierhormoon, en bij een structureel tekort kan de schildklier te weinig aanmaken. Zowel te weinig als te veel kan de klier verstoren.
Wanneer doe je deze test?⌄
Als je TSH verhoogd is en je wilt weten of je jodiuminname daar een rol in kan spelen, of als je weinig van de gebruikelijke bronnen binnenkrijgt: brood met gejodeerd zout, zuivel en vis.
Wat deze test niet doet. Hij meet je jodiumuitscheiding en niet de werking van je schildklier, en hij stelt geen hypothyreoïdie vast. Daarvoor blijven TSH en FT4 nodig. Een losse urinemeting geeft vooral je inname van de afgelopen periode weer en schommelt van dag tot dag.
Jodium · urinesample, geen prik · uitslag binnen 2 weken
Gebruik je al schildkliermedicatie? Dan bepaalt je arts wanneer er gecontroleerd wordt en op welke waarde gestuurd wordt. Meet niet op eigen initiatief tussendoor, maar overleg eerst: het tijdstip van meten ten opzichte van je inname beïnvloedt de uitslag, en een losse waarde zonder die context leidt makkelijk tot een verkeerde conclusie.
Welke test past bij jouw situatie?
De testen hierboven overlappen deels. Hier de drie situaties waarin mensen met deze klachten meestal binnenkomen, met de test die daar het beste bij past.
Ik wil weten of er aanleiding is
Je bent moe en kouwelijk en denkt aan je schildklier, maar je wilt eerst een goedkope eerste indruk.
Het beeld past duidelijk bij een trage schildklier
Moe, kouwelijk, zwaarder worden en verstopping, alles bij elkaar. Je wilt het in één keer goed weten.
Ik ben vooral moe en weet niet waar het zit
Vermoeidheid staat op de voorgrond en de schildklier is een van de mogelijkheden, niet de enige.
Kom je er nog niet uit? Onze Test Coach stelt een paar vragen over je klachten en denkt met je mee. Twijfel je over een eerdere uitslag of over medicatie, kijk dan bij vragen aan ons team. De Test Coach stelt geen diagnose en vervangt geen arts.
Wanneer kunnen je klachten ook een andere oorzaak hebben?
Vermoeidheid, kouwelijkheid, gewichtstoename en haaruitval zijn precies de klachten die bij een reeks andere oorzaken passen. Sommige daarvan zijn met een eenvoudige bloedwaarde in beeld te brengen, andere hebben niets met bloedonderzoek te maken. Wie zich vastbijt in één verklaring, kijkt langs de echte oorzaak heen en verliest tijd.
- Een tekort aan ijzerGeeft vermoeidheid, kouwelijkheid en haaruitval, dus vrijwel hetzelfde beeld. Te bekijken met de ijzertekort test of losse ferritine test.
- Een tekort aan vitamine B12 of DBeide geven aanhoudende vermoeidheid en een wazig hoofd. Zie de vitamine B12 tekort test en de vitamine D test.
- Langdurige stress of overbelastingWerkt via cortisol op je energie, je slaap en je gewicht en lijkt daarmee sterk op een trage schildklier. Die kant bekijk je met de cortisol test.
- De overgangSlaap, energie, gewicht en stemming veranderen dan vaak tegelijk. Meer hierover staat bij overgangsklachten.
- Je spijsverteringVerstopping hoeft niet van je schildklier te komen. Bij twijfel geeft de darmtest vertering inzicht in hoe je voeding wordt verwerkt.
- Slaaptekort of slaapapneuStructureel kort of onrustig slapen geeft precies dit beeld. Vaak de meest onderschatte verklaring, en dit hoort bij je huisarts.
Wat als je waarden normaal zijn en je klachten blijven? Dan is dat een uitkomst met betekenis, en geen reden om te blijven meten tot er iets uitkomt. Neem je klachten en je uitslag mee naar je huisarts, zodat er breder gekeken kan worden dan naar je schildklier alleen.
Mijn TSH is licht verhoogd, en nu?
Een verhoogde TSH met een normale FT4 heet subklinische hypothyreoïdie. Dat woord klinkt als een diagnose, maar het is er geen: het beschrijft een laboratoriumbeeld. Belangrijk om te weten is dat dit beeld drie kanten op kan gaan, en dat je aan één meting niet ziet welke kant het opgaat. Of er opnieuw gemeten wordt, hangt vooral af van je klachten: de NHG-standaard adviseert TSH en FT4 te herhalen wanneer er klachten zijn die bij een trage schildklier passen. Zonder klachten is afwachten vaak passender dan doormeten. Zwangerschap of een zwangerschapswens is een aparte situatie, met een eigen beleid en eigen referentiewaarden; laat dat altijd via je huisarts of verloskundige lopen.
- Het herstelt weerBij een tijdelijke ontregeling, bijvoorbeeld na een infectie of een bevalling, normaliseren de waarden vaak binnen enkele maanden zonder dat er iets hoeft te gebeuren.
- Het blijft zoals het isEen licht verhoogde TSH kan jarenlang stabiel blijven zonder klachten. Bij ouderen ligt de bovengrens van nature hoger, dus wat afwijkend lijkt is dat niet altijd.
- Het gaat verderBij een deel van de mensen zakt het hormoon later ook, en dan ontstaat de klinische vorm. Antistoffen tegen de schildklier maken dat waarschijnlijker; die bepaling vraagt een arts aan.
Wat je zelf zinvol kunt doen. Meet niet elke week opnieuw, want TSH schommelt van nature en over de dag. Wil je het volgen, neem dan na een paar maanden opnieuw af, op een vergelijkbaar tijdstip, en leg beide uitslagen naast elkaar. Twee metingen in de tijd zeggen meer dan één losse waarde. En breng ze bij je huisarts, want die weegt ze samen met je klachten en je voorgeschiedenis.
Hoe werkt een schildkliertest thuis?
Je bestelt zonder verwijzing en zonder afspraak. De vier schildkliertesten gaan via een vingerprik: een paar druppels bloed uit je vingertop. Neem bij voorkeur af van maandag tot en met donderdag, zodat je sample niet in het weekend onderweg is. De Jodium test werkt anders en gaat via urine.
Stap 1
Bestellen
Je kiest je test en bestelt hem online. Je testkit komt als brievenbuspakket, dus je hoeft niet thuis te zijn.
Stap 2
Vingerprik afnemen
Een paar druppels bloed uit je vingertop, met de instructie erbij. Stop minstens 48 uur ervoor met biotinesupplementen.
Stap 3
Gratis retour
Registreer je sample en stuur het kosteloos op naar ons ISO 15189-geaccrediteerde laboratorium.
Stap 4
Uitslag met uitleg
Binnen 4 werkdagen staat je uitslag beveiligd online klaar, met de referentiewaarde en uitleg erbij.
Let op het afnamemateriaal en de doorlooptijd. De foto bij stap 2 laat de vingerprik zien, want zo werken de vier schildkliertesten. Kies je de Jodium test, dan vang je in plaats daarvan een urinesample op en duurt de uitslag 2 weken in plaats van 4 werkdagen. Zet die twee dus niet door elkaar.
Nuchter zijn hoeft niet, het moment telt wel. Voor TSH, FT4 en FT3 hoef je niet nuchter te zijn. TSH is 's ochtends het hoogst, dus wil je uitslagen met elkaar vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af.
Wat klanten over het schildklieronderzoek zeggen
Deze reviews staan op de productpagina's van de schildkliertesten. Ze gaan over het bestellen, de afname en de uitslag, en niet over een medische uitkomst.
“Gekozen voor een bloedtest gericht op de schildklier. Het pakketje kwam snel binnen, en de instructie voor afname was duidelijk en eenvoudig. Ik moest een vingerprik doen en daarna wat druppels bloed in een buisje laten stromen. Fijn dat het anoniem is en met een nummer verwerkt wordt. Binnen één week had ik de uitslagen al binnen via een beveiligde omgeving.”
L. uit Noord-Holland, september 2025 · Schildklier bloedonderzoek
“Duidelijke instructies en een snelle reactie met een duidelijke uitleg wat de uitslag betekent en dit voor een goede prijs. Heel erg tevreden.”
G. uit Groningen, april 2024 · TSH schildklier test
“Eenvoudig, duidelijk en snelle terugkoppeling, perfect.”
M. uit Alkmaar, mei 2024 · TSH schildklier test
Beoordelingen zijn afkomstig van klanten die de betreffende test hebben besteld. Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag.
Wat je zelf kunt doen bij een trage schildklier
Een echte hypothyreoïdie los je niet op met leefstijl; die wordt behandeld door een arts, meestal met schildklierhormoon in tabletvorm. Wat je zelf wel kunt doen, is je lichaam de bouwstenen geven die het nodig heeft en voorkomen dat je de opname van je medicatie of de meting van je waarden onbedoeld verstoort.
- Neem je tablet op een lege maagSchildklierhormoon wordt het best opgenomen zonder eten erbij. Houd de tijd en de manier van innemen elke dag hetzelfde, want dat maakt je waarden beter vergelijkbaar. Je arts of apotheker vertelt je welk interval voor jouw middel geldt.Let op ijzer, calcium en vezelsupplementenDeze kunnen de opname van schildklierhormoon verminderen als je ze tegelijk inneemt. Spreid ze over de dag en overleg met je apotheker over de juiste afstand.Genoeg jodium, niet meer dan datJodium is de grondstof voor schildklierhormoon en komt in Nederland vooral uit brood met gejodeerd zout, zuivel en vis. Extra jodium, bijvoorbeeld uit supplementen of kelp, kan bij sommige mensen juist ongunstig uitpakken; of suppletie nut heeft, hangt af van je voedingsstatus en je situatie. Twijfel je, dan brengt de jodium test je uitscheiding in beeld.Pak langdurige stress aanSpanning maakt geen trage schildklier, maar geeft wel bijna hetzelfde klachtenpatroon en maakt het moeilijker te zien of je behandeling aanslaat. Herstelmomenten horen daarom bij de aanpak.Houd een regelmatig slaapritmeSlaaptekort geeft precies de klachten die je aan je schildklier zou toeschrijven. Een vast ritme helpt de twee van elkaar te scheiden en maakt een uitslag beter te interpreteren.Stop met rokenRoken beinvloedt de schildklier en verhoogt het risico op complicaties bij schildklieraandoeningen. Van alle leefstijlfactoren is dit de duidelijkste.
Verander niets aan medicatie die je al gebruikt zonder overleg met je arts, ook niet als je uitslag meevalt. Deze pagina geeft algemene informatie en geen persoonlijk medisch advies. Wil je je eetpatroon gericht aanpassen, dan is een diëtist daarvoor het aangewezen adres.
Vragen aan onsTwijfel je nog? Leg het ons voor
Kiezen tussen een losse TSH en het complete onderzoek is niet altijd duidelijk, en na een uitslag komen er vaak vragen bij. Onze klantenservice is op werkdagen bereikbaar en kent de testen van binnen en buiten. Waar we je wel bij helpen, en waar niet:
- Welke test bij jouw vraag past, en wat het verschil is tussen de profielen
- Hoe de vingerprik werkt en wat je moet doen als de afname niet lukt
- Hoe je je sample registreert en hoe lang de uitslag onderweg is
- Waar je op je uitslag de referentiewaarde van het laboratorium vindt
We beoordelen geen klachten en geven geen medisch advies. Gaat je vraag over wat een uitslag voor jou betekent, of heb je klachten, dan is je huisarts de juiste plek.
Het team van Mijnlabtest. Onze klantenservice helpt je op werkdagen verder met je test of je uitslag. Test CoachLaat de Test Coach met je meedenken
Liever eerst een paar vragen doorlopen dan zelf vergelijken? Onze Test Coach vraagt naar je klachten en je situatie en helpt je bepalen welke waarde op dit moment het meeste oplevert.
- Ik ben moe en kouwelijk en kom aan zonder anders te eten
- Mijn TSH was licht verhoogd en ik wil weten wat nu
- Ik twijfel tussen alleen TSH en het complete onderzoek
De Test Coach vervangt geen arts en stelt geen diagnose.
Test CoachMijnlabtestHallo, ik ben je persoonlijke Test Coach en sta altijd voor je klaar 🤩Benieuwd welke test het beste bij je past? Ik ga je helpen ✅Waar heb je op dit moment het meeste last van?Stuur ons een bericht...Lees meerVerder lezen over de schildklier
Deze pagina gaat over de trage kant. Wil je het geheel overzien, of juist de tegenovergestelde situatie, dan sluiten deze artikelen erop aan.
1Schildklier: functie, klachten en onderzoek› 2Te snel werkende schildklier: het spiegelbeeld› 3De TSH waarde: te hoog, te laag en normaalwaarden› 4De T3 waarde en het verschil met FT3› 5Ziekte van Graves uitgelegd› 6Altijd moe? De oorzaken van vermoeidheid› 7Overgangsklachten herkennen› 8Obstipatie: oorzaken en wat je kunt doen›Naar de huisartsWanneer ga je naar de dokter?
Een thuistest laat je waarden zien. Of er sprake is van hypothyreoïdie, welke oorzaak erachter zit en of behandeling nodig is, beoordeelt een arts. Ga in deze gevallen naar je huisarts en wacht niet op een testuitslag:
- Een zwelling of knobbel in je hals, of moeite met slikken of ademen
- Klachten die snel toenemen, of ernstige traagheid en verwardheid
- Een trage of onregelmatige hartslag, of pijn op de borst
- Je bent zwanger of wilt zwanger worden en denkt aan je schildklier
- Je gebruikt schildkliermedicatie en je klachten veranderen
- Een eerdere uitslag was afwijkend en je hebt er nog niets mee gedaan
Je huisarts kan bloedonderzoek aanvragen, je waarden in samenhang met je klachten beoordelen en zo nodig antistoffen laten bepalen om te zien of Hashimoto meespeelt. Zitten schildklieraandoeningen in je familie, meld dat dan; het weegt mee bij hoe vaak controle zinvol is.
Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost. Wij kunnen je klachten niet beoordelen en geven geen medisch advies. Een afwijkende uitslag is een aanwijzing en geen diagnose.
Veelgestelde vragenVeelgestelde vragen over een trage schildklier
Wat is de medische naam voor een trage schildklier?⌄
Hypothyreoïdie. Dat betekent letterlijk: te weinig werking van de schildklier. Werkt de schildklier juist te snel, dan heet dat hyperthyreoïdie. De klachten van die twee zijn vaak spiegelbeelden van elkaar, en ook de bloedwaarden gaan de tegenovergestelde kant op.
Waarom is mijn TSH hoog als mijn schildklier te traag werkt?⌄
Omdat TSH niet uit je schildklier komt maar uit je hypofyse. Die merkt dat er te weinig schildklierhormoon in je bloed zit en maakt meer TSH aan om de schildklier aan te sporen. Een hoge TSH betekent dus: er wordt hard geduwd. Zakt het hormoon zelf ook, dan zie je daarnaast een verlaagde FT4.
Wat is subklinische hypothyreoïdie?⌄
Een verhoogde TSH terwijl FT4 nog normaal is. Het is een laboratoriumbeeld en geen diagnose. Het kan herstellen, jarenlang stabiel blijven of doorzetten naar de klinische vorm. Of er opnieuw gemeten wordt, hangt vooral af van je klachten: de NHG-standaard adviseert TSH en FT4 te herhalen wanneer er klachten zijn die bij een trage schildklier passen. Ben je zwanger of wil je dat worden, dan geldt een apart beleid; laat dat via je huisarts of verloskundige lopen.
Kan ik afvallen met een trage schildklier?⌄
Het kan moeilijker gaan, omdat je stofwisseling langzamer werkt en je lichaam vocht vasthoudt. Wordt een tekort aan schildklierhormoon behandeld, dan verdwijnt een deel van de gewichtstoename vaak weer. Schildklierhormoon is geen middel om af te vallen en wordt daar ook niet voor gebruikt: te veel ervan geeft juist klachten en risico's.
Is een trage schildklier erfelijk?⌄
Er is een erfelijke component, vooral bij de auto-immuunvorm Hashimoto: die komt vaker voor in families en vaker samen met andere auto-immuunaandoeningen. Aanleg is geen voorspelling. Komt het bij jou in de familie voor, meld dat dan bij je huisarts, want het weegt mee bij hoe vaak controleren zinvol is.
Wat betekent het als mijn schildklierwaarden normaal zijn?⌄
Dat een trage schildklier als verklaring minder waarschijnlijk wordt. Je klachten zijn er dan nog steeds en verdienen een andere verklaring. Vermoeidheid, kouwelijkheid en gewichtstoename passen ook bij een tekort aan ijzer, vitamine B12 of vitamine D, bij langdurige stress, bij slaaptekort en bij de overgang. Ga met je klachten en je uitslag naar je huisarts.
Moet ik nuchter zijn voor de test?⌄
Nee, voor TSH, FT4 en FT3 hoef je niet nuchter te zijn. TSH schommelt wel over de dag en is 's ochtends het hoogst, dus wil je een nieuwe uitslag met een eerdere vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af. Stop minstens 48 uur voor de afname met biotinesupplementen, want biotine kan de meting verstoren.
Kan ik zelf zien of ik Hashimoto heb?⌄
Niet met de testen op deze pagina. Die meten TSH, FT4 en FT3 en laten zien hoe je schildklier functioneert, niet waarom. De bepaling die daarbij hoort is anti-TPO, en die vraagt een arts aan. Goed om te weten: anti-TPO kan ondersteunen dat auto-immuniteit meespeelt, maar is niet altijd nodig om een primaire hypothyreoïdie vast te stellen. Omdat Hashimoto bij de meeste mensen met een trage schildklier de oorzaak is en de uitslag het beleid meestal niet verandert, adviseert de NHG-standaard de bepaling niet routinematig.
Wat kosten de testen?⌄
De TSH schildklier test kost € 27,00 en meet alleen TSH. Het Schildklier bloedonderzoek kost € 65,00 en meet TSH, FT4 en FT3 samen. De Vermoeidheid test kost € 119,00 en de Bloedtest totaal profiel XL € 145,00 voor 16 waarden. De Jodium test kost € 49,00 en gaat via urine.
Is deze pagina inhoudelijk beoordeeld?⌄
Ja. Deze pagina is inhoudelijk beoordeeld door onze biotechnoloog Kawthar Lallam (BSc). Zij controleert onder andere de technische en wetenschappelijke juistheid van de informatie, met speciale aandacht voor pre-analytische factoren, kwaliteit en gebruikte onderzoeksmethoden. Veel van de antwoorden in onze FAQ zijn daarnaast door haar opgesteld en/of inhoudelijk gecontroleerd.
BronnenBetrouwbare bronnen over een trage schildklier
- Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Schildklieraandoeningen (M31). Lees meer
- Chaker, L., Bianco, A. C., Jonklaas, J., & Peeters, R. P. (2017). Hypothyroidism. The Lancet. Lees meer
- Cooper, D. S., & Biondi, B. (2012). Subclinical thyroid disease. The Lancet. Lees meer
- Taylor, P. N., et al. (2018). Global epidemiology of hyperthyroidism and hypothyroidism. Nature Reviews Endocrinology. Lees meer
- Zimmermann, M. B., Jooste, P. L., & Pandav, C. S. (2008). Iodine-deficiency disorders. The Lancet. Lees meer
- Colon, P. J., & Greene, D. N. (2018). Biotin Interference in Clinical Immunoassays. The Journal of Applied Laboratory Medicine. Lees meer
- Schildklier Organisatie Nederland. Patienteninformatie over schildklieraandoeningen. Lees meer
Aan de slagWeten wat je schildklier doet
Met een vingerprik thuis meet je TSH, en met het complete onderzoek ook FT4 en FT3. Geen verwijzing, geen afspraak, uitslag binnen 4 werkdagen met de referentiewaarde erbij.