Consistentie ontlasting

Wat zegt de consistentie van jouw ontlasting?

De consistentie van je ontlasting is de mate waarin je ontlasting stevig of juist zacht is. Deze eigenschap geeft veel inzicht in hoe je darmen werken en hoe goed je spijsvertering functioneert. Het geeft bijvoorbeeld inzicht in je voedingspatroon, hydratatie en zelfs je stressniveau. Van harde, droge ontlasting tot een zachte of waterige consistentie, elk type heeft een betekenis en kan een indicatie geven van wat jouw lichaam nodig heeft. Uit een grootschalig onderzoek van Holland & Barrett blijkt dat slechts 4 op de 10 Nederlanders gezonde ontlasting heeft. Ongeveer 29% heeft last van te harde ontlasting (type 1 of 2), 41% heeft gezonde ontlasting (type 3 of 4) en 30% heeft te zachte ontlasting (type 5, 6 of 7).

De consistentie van je ontlasting kan veel vertellen over je gezondheid en het functioneren van je spijsvertering.

Op deze pagina ontdek je wat normale ontlasting is, welke oorzaken er kunnen zijn van een afwijkende consistentie en hoe je met gerichte darmtesten meer inzicht kunt krijgen in je darmgezondheid.

De Bristol Stool Chart

De Bristol Stool Chart helpt je om de consistentie van je ontlasting te beoordelen. Deze grafische weergave toont zeven types, van harde keutels (type 1) tot waterige ontlasting (type 7). Door te weten welk type jij hebt, weet je waar op deze pagina je verder kunt lezen en welke aanbevelingen voor jou handig zijn. Bekijk hieronder de afbeelding om te ontdekken welk type ontlasting jij hebt!

De normale consistentie van ontlasting is type 3 en 4 op de Bristol Stool Chart: gladde, goed gevormde ontlasting die niet te hard en niet te zacht is. Dit wordt gezien als de optimale, gezonde consistentie. Heb je normale ontlasting, maar merk je andere afwijkingen zoals een ongewone kleur, sterke geur, slijm of drijft je ontlasting? Dit kan alsnog wijzen op een probleem met je darmgezondheid.

Bekijk hieronder de pagina’s die hier overgaan en ga naar de informatie waar je meer over wilt weten:

• Er zit slijm in mijn ontlasting >
• Drijvende ontlasting en de oorzaken >
• Check of de kleur van je ontlasting goed is
• Ik ga meer dan 3 keer per dag naar het toilet of heb diarree
• Ik ga minder dan 3 keer per week naar het toilet of heb obstipatie

Harde keutelontlasting valt onder type 1 van de Bristol Stool Chart. Andere namen hiervoor zijn: ernstige obstipatie, constipatie of verstopping. Deze ontlasting is compact, droog en komt er moeilijk uit. Dit kan gepaard gaan met buikpijn, een opgeblazen buik, gasvorming of opboeren. Type 2 is iets zachter maar nog steeds klonterig en worstvormig, wat wijst op milde constipatie.

Oorzaken van harde en keutelontlasting

De belangrijkste oorzaken van harde en keutelachtige ontlasting (type 1 en 2) zijn:

1. Te weinig vezels: een vezelarm dieet (weinig groenten, fruit en volkorenproducten) gecombineerd met veel suikers en vetten kan harde ontlasting veroorzaken.
2. Voedselintolerantie: harde ontlasting kan worden veroorzaakt door een voedselintolerantie. Bij een voedselintolerantie kun je bepaalde voeding niet verdragen, waardoor je last kunt krijgen van je darmen.
3. Onvoldoende vochtinname: te weinig water en (kruiden)thee drinken zorgt ervoor dat je dikke darm extra vocht onttrekt, wat je ontlasting droog maakt.
4. Ongezonde leefstijl: een gebrek aan beweging, onvoldoende slaap, roken of alcoholgebruik kunnen je darmfunctie vertragen. Dit kan ook komen door een verstoring in de balans van je hormonen.
5. Stress en angst: stress en angst kunnen invloed hebben op de darmwerking en de snelheid van de darmpassage. Hierdoor kan de ontlasting bij sommige mensen harder worden, terwijl anderen juist zachtere ontlasting of diarree krijgen.
6. Medicatie: zoals antibiotica of ijzersupplementen, kan de werking van je darmen vertragen en zorgen voor een trage darmpassage, wat resulteert in droge, harde keutels. Heb je pas geleden diarreeremmers gebruikt om je darmen te stoppen, dan kun je tijdelijk last hebben van harde of keutelontlasting. Meestal heb je hier geen last meer van als je stopt met de diarreeremmers of als je deze afbouwt.

Combinatie van harde en zachte ontlasting Het kan ook mogelijk zijn dat je een combinatie hebt van harde en zachte ontlasting, bijvoorbeeld zowel type 1 als 5. Dit kan duiden op een onregelmatige darmpassage door stress, voeding, prikkelbare darm syndroom (PDS) of verstoringen in je darmritme. Op onze andere pagina kun je ook meer lezen over wat je kunt doen tegen obstipatie, bijvoorbeeld door je voeding aan te passen. Zijn je keutels niet hard maar zacht? Lees dan de volgende alinea over zachte en vette ontlasting voor meer informatie.

Dunne ontlasting als water wordt aangeduid als type 7 op de Bristol Stool Chart. Deze waterdunne ontlasting komt er te makkelijk en in grote hoeveelheden uit. Het wijst erop dat je darmen moeite hebben om water en voedingsstoffen op te nemen.

Oorzaken van waterdunne ontlasting

De belangrijkste oorzaken van waterdunne ontlasting zijn:

1. Voedselvergiftiging: besmet water of voedsel kan je darmen irriteren, waardoor de darmpassage versnelt en je lichaam waterige ontlasting produceert.
2. Ziekte of infecties: virussen of bacteriën zoals het Norovirus of Salmonella kunnen waterdunne ontlasting veroorzaken door de normale opname van water en voedingsstoffen in de darmen te verstoren.
3. Stress: hoge stressniveaus activeren stresshormonen die de spijsvertering versnellen, wat kan leiden tot waterige ontlasting.
4. Snelle darmpassage: bij een snelle darmpassage heeft je lichaam onvoldoende tijd om vocht op te nemen, wat kan resulteren in waterdunne ontlasting.
5. Parasitaire infectie: parasieten zoals Giardia kunnen langdurig waterdunne ontlasting veroorzaken, vaak na reizen naar gebieden met vervuild water of besmet voedsel.
6. Laxeermiddelen: overmatig of verkeerd gebruik van laxeermiddelen kan je darmen overbelasten en leiden tot waterige ontlasting. Stop of verminder de hoeveelheid laxeermiddel als je waterdunne ontlasting hebt.

Bij langdurige waterige ontlasting is het belangrijk om uitdroging te voorkomen door voldoende te drinken en zouten aan te vullen met bijvoorbeeld ORS. Neem contact op met je huisarts als deze klachten aanhouden.

Moet je vaker dan drie keer per dag naar het toilet, dan heb je te maken met diarree. Lees onze pagina's over diarree, waarin meer wordt verteld over de oorzaken van diarree en tips om van diarree af te komen. Heb je dunne ontlasting die niet volledig waterig is? Kijk dan bij de alinea over zachte, vette en brijige ontlasting voor meer informatie. Voor uitgebreidere uitleg kun je onze pagina over brijige ontlasting raadplegen.

Het zien van slijm bij ontlasting kan een schrikreactie oproepen, maar een kleine hoeveelheid doorzichtig slijm is normaal. Dit helpt je darmen soepel te werken. Wanneer je echter te maken hebt met opvallend veel slijmerige ontlasting, of wanneer er wit slijm bij ontlasting verschijnt, kan dit wijzen op een onderliggend probleem. De meest voorkomende oorzaken van slijm in de ontlasting zijn:

1. Darmontstekingen: ontstekingen zoals bij colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn kunnen de slijmproductie in je darmen verhogen, wat zichtbaar kan zijn in je ontlasting. Lees meer over de oorzaken bij een darmontsteking op onze pagina.
2. Infecties door bacteriën: bacteriële infecties, zoals Salmonella of Campylobacter, kunnen darmirritatie veroorzaken en leiden tot een toename van slijm in de ontlasting.
3. Darmparasieten: parasieten zoals Giardia kunnen de darmwand irriteren en overtollig slijm veroorzaken. Deze klachten komen vaak voor na het drinken van vervuild water en eten van besmet voedsel.
4. Gisten en schimmels: een overgroei van schimmels en gisten zoals Candida kan ontstekingen en slijmproductie in de darmen veroorzaken, vooral na een antibioticakuur.
5. Darmirritaties: irritaties door voedingsmiddelen, medicatie of stress kunnen zorgen voor extra slijmproductie als verdedigingsmechanisme van je darmen.
6. Voedselintoleranties: intoleranties, zoals voor gluten of lactose, kunnen de darmwand prikkelen en leiden tot slijm in de ontlasting.

Als je regelmatig slijm ziet in combinatie met bloed, is het belangrijk om contact op te nemen met je huisarts, omdat dit kan wijzen op ernstige problemen zoals aambeien, ontstekingen of infecties.