Testosteron: waarden, klachten en testen

Wij houden voor mannen een totaal testosteron van 8 tot 30 nmol/L aan en voor vrouwen 0,29 tot 1,67 nmol/L. Voor vrij testosteron in speeksel is dat bij mannen 50 tot 150 pg/ml en bij vrouwen 15 tot 49 pg/ml. Referentiewaarden verschillen per laboratorium en per methode, dus kijk altijd naar het gebied dat op jouw eigen uitslag staat.

In de ochtend, bij voorkeur binnen een paar uur na het opstaan. Testosteron kent een duidelijk dagritme en is dan het hoogst. Een middagafname kan een waarde geven die laag lijkt terwijl hij dat in de ochtend niet was. Wil je een nieuwe uitslag met een eerdere vergelijken, neem dan op een vergelijkbaar tijdstip af.

Totaal testosteron is alles bij elkaar: het deel dat aan eiwitten gebonden zit en het vrije deel. Vrij testosteron is alleen het ongebonden deel, en dat is maar een paar procent van het totaal. Omdat SHBG bepaalt hoeveel er gebonden zit, kunnen twee mensen met hetzelfde totaal een verschillende hoeveelheid vrij testosteron hebben. Daarom wil je totaal testosteron samen met SHBG zien.

SHBG is het transporteiwit dat testosteron stevig bindt. Zolang testosteron aan SHBG zit, kan je lichaam er niets mee. Hoe hoger je SHBG, hoe minder er beschikbaar is bij hetzelfde totaal. SHBG verandert onder invloed van leeftijd, je schildklierwerking, leverziekte, overgewicht, anticonceptie en zwangerschap. Je kunt SHBG bijkopen bij de Testosteron test voor € 18,00; bij mannen zit het al in het hormoonprofiel.

Nee. Een thuistest geeft je een gemeten waarde met het referentiegebied erbij, en dat is precies wat je nodig hebt om onderbouwd bij je huisarts te komen. Voor de diagnose zelf zijn ten minste twee ochtendmetingen nodig, gelezen samen met je klachten en zo nodig aangevuld met LH en FSH. Die beoordeling doet een arts.

Ze meten iets anders, dus de vraag is welke bij je past. De bloedtest meet totaal testosteron op één moment en is de bepaling waarop de richtlijnen zijn gebaseerd; die kies je als je een waarde wilt om mee naar je arts te gaan. De speekseltest meet vrij testosteron op vijf momenten en laat het dagverloop zien; die kies je als je wilt weten hoe het over de dag beweegt. De speekseltest kan geen tekort aantonen.

Ja, in de eierstokken en de bijnieren, in een fractie van de hoeveelheid bij mannen maar met een vergelijkbare rol in libido, energie, spiermassa en botopbouw. Belangrijk verschil: bij vrouwen bestaat er geen afkapwaarde waarmee je een tekort vaststelt, en de meetnauwkeurigheid bij die lage concentraties is beperkt. Meer hierover op testosterontekort bij vrouwen.

Ja. Vanaf ongeveer het veertigste levensjaar daalt het niveau bij mannen geleidelijk, met ongeveer een procent per jaar. Dat is een normaal verouderingspatroon en op zichzelf geen aandoening. Of klachten bij die daling horen of bij iets anders, is precies de vraag die een arts weegt, en niet iets wat je aan een getal afleest.

Beide doen dat, en meetbaar. Het grootste deel van de aanmaak gebeurt tijdens de slaap, dus structureel kort of onrustig slapen verlaagt de waarde. Langdurige stress werkt via cortisol dezelfde kant op. Dat is ook waarom een lage uitslag na een slechte periode niet meteen een tekort betekent: meet opnieuw wanneer je weer in je gewone ritme zit.

De Testosteron test kost € 37,00 en meet totaal testosteron via een vingerprik; SHBG erbij kost € 18,00. De Vrij testosteron test kost € 45,00 en gaat via vijf speekselmomenten. Wil je het hele hormoonbeeld, dan kost de Hormoon test vrouw € 99,00 en de Hormoon test man € 150,00. Met Pick & Mix stel je zelf samen: € 19,00 voor de kit plus per waarde.