Acute en chronische diarree
Het verschil, de symptomen, de oorzaken en welk onderzoek past
Acute diarree komt plotseling op. De NHG-standaard Gastro-enteritis omschrijft die als een plotseling optredende afwijking van het gebruikelijke defecatiepatroon die korter dan veertien dagen bestaat; de oorzaak is vaak een infectie, voedselvergiftiging of een reactie op medicatie. Houdt de diarree veertien dagen of langer aan, dan spreekt de standaard van aanhoudende diarree en adviseert die onder meer onderzoek naar parasieten te overwegen; die grens noemt de standaard zelf arbitrair. Voor chronische diarree wordt in de maag-darmliteratuur meestal vier weken aangehouden. In beide gevallen geldt: hoe langer het duurt, hoe vaker er iets onder ligt. Op deze pagina lees je het verschil tussen die twee, welke symptomen bij welke vorm horen, de oorzaken op een rij en wanneer een darmtest zinvol is. Wil je weten wat je nu kunt doen om de klachten te verlichten, ga dan naar wat te doen bij diarree.
Door: Janna Koopmandiëtist met focus op darmgezondheid (13+ jaar)Eindredactie: Sam Bracke, content specialist & bewegingsdeskundige
- 8,9/10 klantenbeoordeling
Wat is acute en wat is chronische diarree?
Het verschil zit in de duur, en dat verschil bepaalt waar je moet zoeken. Bij een plotselinge aanval kijk je naar wat er kort geleden gebeurde; bij klachten die weken aanhouden kijk je naar iets structureels.
Acute diarree
Een tijdelijke darmaandoening, meestal door een infectie, voedselvergiftiging of een reactie op medicatie. Jaarlijks maken ongeveer 4,5 miljoen Nederlanders een periode van acute diarree door, ongeveer 26% van de bevolking; daarvan zoekt maar een kwart medische hulp. Acute diarree verdwijnt doorgaans binnen een paar dagen: gastro-enteritis duurt volgens de NHG-standaard meestal niet langer dan vier tot zeven dagen en na tien dagen is 90% klachtenvrij. Klachten die korter dan veertien dagen bestaan, vallen onder acute diarree.
Chronische diarree
Waar precies de grens ligt, verschilt per bron. De NHG-standaard hanteert veertien dagen als arbitraire grens en spreekt vanaf dat moment van aanhoudende diarree, waarbij onder meer onderzoek naar parasieten wordt overwogen. In de maag-darmliteratuur wordt voor chronische diarree meestal vier weken aangehouden. Hoe je de grens ook legt: klachten die zo lang aanhouden kunnen wijzen op een onderliggend gezondheidsprobleem en vragen vaak medische aandacht.
Acute diarree ontstaat meestal door een tijdelijke infectie, besmet voedsel of een reactie op medicatie. Een parasiet is vooral een relevante mogelijkheid na een reis of na blootstelling aan mogelijk besmet eten of water, en kan soms langdurige klachten geven.
Is je ontlasting zacht en vormloos maar niet waterdun, dan gaat het eerder over brijige ontlasting. Het volledige overzicht van de zeven types staat bij de consistentie van ontlasting.
Wanneer is een darmtest zinvol bij diarree?
Bij terugkerende of langdurige diarree kan onderzoek helpen om te zien waar het vandaan komt. Omdat er dan vaak meerdere dingen tegelijk spelen, is een breed onderzoek meestal zinvoller dan één losse waarde. Hieronder staan drie routes; je kiest er één, ze horen niet bij elkaar besteld te worden.
Darmtest XL Plus
Het brede onderzoek bij terugkerende of langdurige diarree. 18 darmwaarden in één ontlastingsmonster, verdeeld over vijf gebieden: vertering en ontlasting, darmflora, ontsteking, afweer en darmbarrière, glutengevoeligheid, en zes veelvoorkomende parasieten. Die combinatie past bij diarree, omdat je dan in één keer meerdere richtingen tegelijk bekijkt.
- 18 darmwaarden in één monster
- Inclusief zes veelvoorkomende parasieten
- Ook glutengevoeligheid en darmbarrière
- Thuis af te nemen, nuchter zijn hoeft niet
Of kies een andere route
Deze twee zijn alternatieven voor de XL Plus, geen aanvulling die je erbij bestelt. De eerste is gerichter en voordeliger, de tweede gaat juist verder.
Darmparasieten test XL
Bij klachten die begonnen na een reis, mogelijk besmet voedsel of mogelijk besmet water. Onderzoekt de vijf meest voorkomende darmparasieten, met bij de uitslag advies over een controletest na een behandeling. Weet je dat er zo'n blootstelling was, dan kun je hiermee gericht die richting bekijken zonder het brede onderzoek. Ontlastingsmonster, uitslag binnen 10 werkdagen.
Darmtest XL Pro
Bij chronische diarree die ook geel, vettig, plakkerig of sterk ruikend is. 22 darmwaarden in één ontlastingsmonster. Alles uit de XL Plus zit erin, plus de richting van gal en alvleesklier: galzuren en pancreas-elastase. Juist die spelen een rol bij het verwerken van vetten. Uitslag binnen 10 werkdagen.
* Onze testen zijn informatief bedoeld. Enkel de (huis)arts kan een diagnose stellen. Neem bij bloed in de ontlasting, hevige onverklaarbare buikpijn en/of ongewenst gewichtsverlies direct contact op met een arts.
Ervaringen met onze darmtesten
★★★★★
“Na wat problemen met mijn darmen besloten om een analyse te doen naar parasieten, bestellen op de website ging makkelijk , snel discreet bezorgd en de test uitvoeren ging ook makkelijk De uitslag had ik binnen een week. Gelukkig geen parasiet aangetroffen in de ontlasting, tevreden over de service en uiteraard het product, top”
T. Tilburg, augustus 2023
★★★★★
“De uitslag van mijn microbioomtest …. een zeer uitgebreide test, is zeer goed ontvangen. Alles overduidelijk en prettig om te lezen, ook de adviezen erbij. Een echte aanrader. Dankjewel.”
O. Breskens, augustus 2024
★★★★★
“Ik wilde weten of dat er gisten en/of schimmels in mijn lichaam zaten. De test van Mijnlab. nl maakte het makkelijk om erachter te komen , tegen redelijke prijs en snel resultaat. Ben er blij mee.”
M. Driebergen, oktober 2025
Ervaringen van klanten van Mijnlabtest. Een ervaring van iemand anders zegt niets over jouw uitslag. Alle originele reviews bekijken
Symptomen van diarree
De klachten overlappen deels, maar er zijn ook duidelijke verschillen tussen de acute en de chronische vorm.
Bij beide vormen
- Vaker naar het toilet: bij elke vorm van diarree ga je vaker dan normaal, meestal meer dan drie keer per dag.
- Buikpijn en krampen: bij acute diarree vaak scherp, bij chronische diarree eerder zeurend of spastisch. Zie ook buikpijn.
- Groene diarree: bij acute diarree door een versnelde darmpassage, waardoor gal onvoldoende wordt afgebroken. Bij chronische diarree kan het ook door veel groene groenten of ijzersupplementen komen. Meer daarover bij de kleur van je ontlasting.
- Bloed of slijm in de ontlasting: bij acute diarree wijst dat vaak op een infectie of een acute darmontsteking. Bij chronische diarree kan bloed van een wondje bij de anus of van aambeien komen, en slijm van een chronische ontsteking of een intolerantie. Heb je bloed in je ontlasting, ga dan direct naar je huisarts.
- Verminderde eetlust: door voortdurende buikklachten, een opgeblazen gevoel, misselijkheid of een verstoord hongergevoel.
- Ongewenst gewichtsverlies: je neemt voedingsstoffen minder goed op. Bij acute diarree is dat vaak tijdelijk. Ben je door chronische diarree meer dan 5% van je gewicht kwijt, neem dan snel contact op met je huisarts.
- Vermoeidheid: door verlies van vocht, elektrolyten en voedingsstoffen, en door de buikklachten zelf.
Vooral bij acute diarree
- Braken en koorts: die wijzen vaak op een infectie. Neem in dat geval contact op met je huisarts.
- Plotselinge, hevige buikpijn: scherp en intens, vaak samen met een snelle toename van de diarree.
- Waterige, frequente ontlasting: dun en waterig, meerdere keren per dag.
Vooral bij chronische diarree
- Gele diarree: kan wijzen op moeite met het opnemen van vetten, bijvoorbeeld bij problemen met galblaas, alvleesklier of lever.
- Opgeblazen gevoel: kan bij beide vormen voorkomen maar is bij chronische diarree vaker langdurig, door een vertraagde vertering, gasophoping of intoleranties. Zie opgeblazen buik.
- Misselijkheid: bij chronische diarree vaak mild maar langdurig, en soms gekoppeld aan intoleranties of aan een verstoorde darmflora.
Let op: heb je naast diarree ook bloed in je ontlasting, ongewenst gewichtsverlies, koorts, braken, algehele malaise, ernstige vermoeidheid of uitdrogingsverschijnselen, of houdt de diarree langer dan een paar weken aan, neem dan contact op met je huisarts voor verder onderzoek.
Oorzaken van diarree
De oorzaken lopen van voeding en infecties tot stress, medicatie en hormonen. Dit zijn de belangrijkste groepen.
1. Voeding
- Vette of vezelarme voeding: te veel vet of te weinig vezels kan diarree in de hand werken en langer laten aanhouden.
- Voedselintoleranties: lactose-intolerantie of glutenintolerantie kunnen langdurige diarree geven. Ook voedsel met veel vet of kunstmatige zoetstoffen kan een trigger zijn. Vermoed je voeding als oorzaak, dan kan een intolerantietest je een startpunt geven.
2. Medische oorzaken
- Prikkelbare darm syndroom (PDS): geeft vaak buikpijn, krampen en regelmatig diarree. Lees meer over prikkelbare darm.
- Infecties: parasieten, schimmels en gisten kunnen hardnekkige klachten geven. Is de diarree begonnen na een voedselinfectie of een reis naar een warm land, lees dan meer over darmparasieten en hun symptomen.
- Chronische darmontsteking: de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kan ernstige, langdurige diarree geven. Lees meer over darmontsteking.
- Hormonale aandoeningen: de ziekte van Addison, waarbij de bijnieren te weinig hormonen aanmaken, en hyperthyreoïdie, een overactieve schildklier, kunnen langdurige diarree geven.
- Diabetes mellitus: schade aan de zenuwen van het spijsverteringskanaal kan langdurige diarree geven.
- Coeliakie: bij deze auto-immuunziekte geeft gluten een ontstekingsreactie in de dunne darm, met langdurige diarree en een verminderde opname van voedingsstoffen.
- Bacteriële overgroei (SIBO): als de darmbeweging verstoord is of de dunne darm een afwijkende vorm heeft, bijvoorbeeld na een operatie, kunnen er te veel bacteriën groeien. Dat geeft gasvorming, gisting en langdurige diarree.
- Medicatie: laxeermiddelen, NSAID's en maagzuurremmers kunnen de darmflora verstoren. Vermoed je dat je medicijnen de oorzaak zijn, bespreek dan met je arts of ze verminderd of vervangen kunnen worden.
- Na antibiotica: antibiotica verstoren de natuurlijke balans van de darmflora, waardoor bacteriën zoals Clostridioides difficile de ruimte kunnen krijgen. Dat geeft vaak waterige, langdurige diarree. Meer over de rol van je darmflora lees je bij het microbioom.
3. Stress
Diarree door stress is een veelvoorkomende reactie op spanning en kan zowel acuut als langdurig zijn. Stress activeert de hersen-darm-as, het communicatienetwerk tussen hersenen en darmen, waardoor de darmwerking versnelt. Onrust in je hoofd, te weinig ontspanning, een spannende presentatie of een gehaast leven kunnen de darmen overprikkelen.
4. Leefstijl
Roken, overmatig alcoholgebruik, te weinig beweging en slaaptekort kunnen bijdragen aan langdurige diarree. Die factoren werken door op de gezondheid van je hele spijsverteringskanaal.
5. Specifieke situaties
- Zwangerschap: hormonale veranderingen kunnen diarree geven. Ook een verandering in je eetpatroon of zwangerschapssupplementen kunnen meespelen.
- Menstruatie: veel vrouwen krijgen diarree rond hun menstruatie door hormonen zoals prostaglandinen, die de darmen activeren. Meestal verdwijnt dat na de menstruatie.
Weet je niet welke test bij je klachten past?
Bij diarree hangt de beste test af van hoe lang het duurt en wat eraan voorafging. Beantwoord een paar vragen over je situatie, dan helpt onze Test Coach bepalen welke test het meeste oplevert.
- Stelt gerichte vragen over je klachten
- Adviseert de test die daarbij past
- Dag en nacht bereikbaar
Gevolgen van acute en chronische diarree
Diarree die blijft duren kan gevolgen hebben voor je gezondheid, vooral als er niets aan gebeurt.
- Uitdroging: door verlies van veel vocht, vooral bij waterige diarree. Dat geeft dorst, een droge mond, duizeligheid en minder urine.
- Verlies van voedingsstoffen: diarree verhindert een goede opname van vitamines en mineralen, wat tot tekorten kan leiden.
- Gewichtsverlies: bij langdurige diarree neemt je lichaam te weinig calorieën op. Dat kost energie en kan tot ernstige vermoeidheid leiden.
Duurt de diarree langer dan een paar weken, zeker met bloed in de ontlasting, extreme vermoeidheid of gewichtsverlies, raadpleeg dan een arts. Die klachten kunnen bij een aandoening horen die medische aandacht vraagt.
Wanneer naar de dokter bij acute of chronische diarree?
De meeste gevallen van acute diarree komen door een tijdelijke infectie of een reactie op voeding en gaan vanzelf over. Chronische diarree heeft vaker een andere oorzaak, zoals een verstoorde darmflora, een voedselintolerantie of een ontsteking in het maag-darmkanaal. Ook bij een plotselinge verandering van je ontlastingspatroon zonder duidelijke reden is verder onderzoek verstandig.
Neem contact op met je huisarts bij:
- Acute diarree die langer dan drie dagen duurt
- Koorts, hevig braken of hevige buikpijn
- Bloed of slijm in de ontlasting
- Uitdrogingsverschijnselen
- Diarree die langer dan drie weken aanhoudt
- Vermoeidheid, duizeligheid of gewichtsverlies
Meer over diarree en je ontlasting
Wil je verder lezen over wat je nu kunt doen, of over een ander kenmerk van je ontlasting?
Veelgestelde vragen over diarree
1. Wat is het verschil tussen acute en chronische diarree?⌄
Acute diarree ontstaat plotseling en bestaat korter dan veertien dagen. Duurt het langer of komt het steeds terug, dan wijst dat vaker op een onderliggende verstoring in de spijsvertering of de darmen. De grens verschilt per bron: de NHG-standaard noemt veertien dagen als arbitraire grens en spreekt dan van aanhoudende diarree, in de maag-darmliteratuur is vier weken gebruikelijk voor chronische diarree.
2. Wat zijn veelvoorkomende oorzaken van diarree?⌄
Dat verschilt per vorm. Acute diarree komt meestal door een tijdelijke infectie, besmet voedsel of een reactie op medicatie; een parasiet speelt vooral na een reis of blootstelling aan besmet eten of water. Chronische diarree komt vaker door voedselintoleranties zoals lactose of gluten, een verstoorde darmflora, stress, prikkelbare darm of een darmontsteking.
3. Wat als diarree niet overgaat?⌄
Houdt diarree langer dan veertien dagen aan of blijft die terugkomen, dan kan er een chronische oorzaak meespelen. Afhankelijk van je klachten kan de brede Darmtest XL Plus helpen dat verder te onderzoeken, of de gerichtere parasieten test XL als de klachten na een reis of na mogelijk besmet eten of water begonnen. Blijf niet doorlopen: bespreek langdurige klachten ook met je huisarts.
4. Kun je diarree krijgen door stress?⌄
Ja. Stress kan de darmwerking versnellen via de hersen-darm-as, waardoor diarree ontstaat. Bij aanhoudende stressklachten helpen ontspanning en leefstijlaanpassingen, en kan een cortisol test je stressniveau inzichtelijk maken.
5. Wat helpt tegen diarree?⌄
Blijf voldoende drinken, water of ORS, om uitdroging te voorkomen. Eet licht verteerbare voeding zoals rijst, banaan, appelmoes of wortelsoep en vermijd vetrijke of sterk gekruide maaltijden. De volledige praktische aanpak staat op wat te doen bij diarree.
6. Wanneer moet je naar de huisarts bij diarree?⌄
Bij diarree die langer dan twee weken aanhoudt, of als je bloed of slijm in de ontlasting ziet, koorts hebt, veel gewicht verliest of tekenen van uitdroging ervaart zoals duizeligheid of weinig plassen.
7. Welke testen zijn nuttig bij diarree?⌄
Bij langdurige of terugkerende diarree kan onderzoek inzicht geven in een parasiet, een verstoorde vertering, een disbalans in de darmflora of een voedselintolerantie. Bij een nog onduidelijk beeld kan de brede Darmtest XL Plus passen: die neemt vertering, darmflora, ontsteking, glutengevoeligheid en parasieten in een keer mee. Was er blootstelling op reis of aan mogelijk besmet eten of water, dan is de parasieten test XL gerichter en voordeliger. Is de ontlasting ook geel, vettig of sterk ruikend, dan kan de Darmtest XL Pro passen. Je kiest er een; een uitslag is een aanwijzing, geen diagnose.
8. Kan diarree na een antibioticakuur komen?⌄
Ja. Antibiotica verstoren de balans van je darmflora, waardoor bacteriën zoals Clostridioides difficile de ruimte kunnen krijgen. Dat geeft vaak waterige, langdurige diarree. De darmflora is een van de vijf gebieden in de Darmtest XL Plus. Blijven de klachten, of komt er bloed of koorts bij, neem dan contact op met je huisarts.
De uitslagen zijn uitsluitend informatief. Alleen een arts kan een officiële diagnose stellen en een behandelplan opstellen.
Staat je vraag er niet bij?
Onze klantenservice helpt je met vragen over de test, de afname of je uitslag. We denken graag mee over welke test bij je klachten past.
Kijk in één keer breed naar je darmen
De Darmtest XL Plus onderzoekt 18 darmwaarden in een ontlastingsmonster: vertering en ontlasting, darmflora, ontsteking, afweer en darmbarrière, glutengevoeligheid en zes veelvoorkomende parasieten.
Betrouwbare bronnen over acute en chronische diarree
- Nederlands Huisartsen Genootschap (2026). NHG-Standaard Gastro-enteritis, gepubliceerd 24 februari 2026; deze bundelt de eerdere NHG-Standaard Acute diarree (M34) en de behandelrichtlijn Misselijkheid en braken. Lees meer
- De Wit, N., & Witteman, B. (2002). Diarree. Huisarts & Wetenschap. Lees meer
- Drossman, D. A., & Hasler, W. L. (2016). Rome IV, functional GI disorders: disorders of gut-brain interaction. Gastroenterology, 150(6), 1257–1261. Lees meer
- Geng, S., et al. (2020). Gut microbiota are associated with psychological stress-induced defections in intestinal and blood-brain barriers. Frontiers in Microbiology, 10, Article 3067. Lees meer
Bekijk alle bronnen ↓Verberg overige bronnen ↑
- Graham, D. B., & Xavier, R. J. (2023). Conditioning of the immune system by the microbiome. Trends in Immunology, 44(7), 499–511. Lees meer
- Gill, S. K., et al. (2021). Dietary fibre in gastrointestinal health and disease. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 18(2), 101–116. Lees meer
- Cronin, P., et al. (2021). Dietary fibre modulates the gut microbiota. Nutrients, 13(5), 1655. Lees meer
- Holland & Barrett onderzoekt: zo ziet de poep van jouw buurman eruit. Holland & Barrett. 2024. Lees meer