Welke darmtest past bij jouw klachten?

Doe deze test als je ontlasting al een tijd dunner, vaker of wisselend is en dit nog niet is onderzocht. Heb je bloed in de ontlasting dat niet door medicijnen of rood voedsel komt, of hevige buikpijn? Ga dan eerst naar je huisarts.

Marker: calprotectine

Deze test kan geen coeliakie of glutengevoeligheid betrouwbaar vaststellen en vervangt het reguliere bloedonderzoek bij de huisarts niet. Vermoed je coeliakie? Laat dit dan via je huisarts onderzoeken terwijl je nog gluten eet. Coeliakie wordt vastgesteld met bloedonderzoek en zo nodig een biopt van de dunne darm.

Doe je deze test, blijf dan tot de afname gewoon gluten eten. Anders is de uitslag niet betrouwbaar.

Markers: anti-ht-transglutaminase, anti-gliadine, secretoir IgA

Aan te raden bij spijsverteringsklachten: buikpijn, een opgeblazen buik, winderigheid, te dikke of te dunne ontlasting, of een afwijkende kleur of geur. Dit is voor de meeste mensen de goedkoopste manier om te zien waar het misgaat.

Markers: vet, pH, zetmeel, plantvezels, kleur en consistentie van de ontlasting

Bij ontlasting die glanst, plakt, licht van kleur is of moeilijk doorspoelt, en bij een sterke afwijkende geur. Ook zinvol als de Darmtest vertering veel onverteerd vet laat zien en je wilt weten waar dat vandaan komt.

De uitslag geeft inzicht, geen diagnose: een verlaagde waarde is een aanwijzing die je met je huisarts bespreekt, want die kan verder onderzoek naar je alvleesklier doen. Neem de test niet af tijdens waterige diarree, want dan is de waarde onbetrouwbaar laag.

Marker: pancreas-elastase-1

Bij chronische of waterige diarree, vaak ’s ochtends of kort na het eten, zeker wanneer onderzoek naar ontsteking en coeliakie niets bijzonders liet zien. Ook bij plotselinge aandrang na een galblaasoperatie of darmoperatie.

De uitslag geeft aanwijzingen voor galzuurmalabsorptie, geen diagnose. Die stelt een arts, met eigen onderzoek. Bespreek een afwijkende waarde daarom met je huisarts.

Marker: galzuren

Mensen kiezen deze test bij een verlaagde weerstand, veelvuldige diarree, obstipatie of gewrichtsklachten, of wanneer een darmontsteking onder controle is en ze willen weten hoe hun darmwand ervoor staat.

De relatie tussen zonuline in ontlasting en de doorlaatbaarheid van de darmwand is wetenschappelijk nog onvoldoende vastgesteld. De uitslag kan een ‘lekkende darm’ daarom niet betrouwbaar aantonen.

Doe hem niet als eerste. Ontsteking (stap 1) en vertering leveren meestal meer op, en een afwijkende zonulinewaarde zegt op zichzelf niet welke oorzaak erachter zit.

Marker: zonuline

Als je wilt weten hoe je darmflora is samengesteld, bijvoorbeeld als vertrekpunt voor een gesprek met je arts of diëtist over je voeding en over eventuele probiotica. Er bestaat geen vaste norm voor ‘genoeg diversiteit’, en een profiel wijst niet aan welke probioticastam bij jou past.

Houd rekening met de doorlooptijd: dit is een uitgebreide analyse en je uitslag staat doorgaans binnen vijf weken klaar, niet binnen tien werkdagen. Heb je pas een antibioticakuur gehad, wacht dan enkele weken.

Marker: microbioom inclusief Akkermansia-bacterie

Heb je geen idee waar je moet beginnen? Deze test combineert calprotectine uit stap 1 met de darmflora en zonuline uit stap 2. Ook hier geldt de doorlooptijd van vijf weken.

Markers: microbioom inclusief Akkermansia-bacterie, calprotectine, zonuline

Bij diarree of dunne, gele ontlasting die langer dan twee weken aanhoudt, met buikpijn of krampen. Zeker doen als je kort geleden naar de tropen of een ontwikkelingsland bent gereisd. Duurt de diarree korter, dan gaat een darminfectie meestal van zichzelf over en levert onderzoek nog weinig op.

Dientamoeba fragilis en Blastocystis hominis worden ook gevonden bij mensen zonder klachten en gelden in de huisartsenzorg niet meer als ziekteverwekker. Word je op deze twee positief bevonden, dan is dat dus niet automatisch de verklaring van je klachten: bespreek de uitslag met je huisarts voordat je er iets tegen gaat doen.

Markers: Dientamoeba fragilis, Blastocystis hominis, Giardia lamblia, Entamoeba histolytica, Cryptosporidium spp., Cyclospora cayetanensis.

Veelgekozen bij spijsverteringsklachten, huidklachten of langdurige vermoeidheid waarvoor de eerste stappen geen verklaring gaven, en door mensen die een sterke behoefte aan suiker of koolhydraten ervaren.

Goed om te weten: een verhoogde uitslag betekent niet automatisch dat de gisten je klachten veroorzaken. Neem de uitslag daarom mee in het gesprek met je arts of diëtist in plaats van er zelf een dieet op te baseren.

Markers: Candida albicans, Candida glabrata, Rhodotorula rubra, gisten totaal, schimmels totaal

Bij jeuk rond de anus, vooral ’s nachts, of bij gewichtsverlies terwijl je niet anders eet. Ook bij aanhoudende darmklachten waarvoor de eerdere stappen geen verklaring gaven.

In de ontlasting zitten niet altijd eitjes, en aarsmaden leggen hun eitjes juist rónd de anus. Een negatieve uitslag sluit aarsmaden daarom niet volledig uit. Houdt de nachtelijke jeuk aan, overleg dan met je huisarts.

Onderzoek op tien soorten wormen en maden, waaronder de aarsmade, spoelworm, zweepworm, mijnworm en lintworm

Bij vaak boeren, maagzuur, een borrelende maag of misselijkheid. Deze klachten zitten hoger in het maag-darmkanaal dan de klachten waar de andere testen op gericht zijn.

Let op de medicatie die je gebruikt: maagzuurremmers (PPI’s zoals omeprazol of pantoprazol) onderdrukken de bacterie tijdelijk en antibiotica en bismutpreparaten doen dat nog sterker. Daardoor kan de uitslag onterecht negatief zijn. Het gangbare advies is PPI’s minimaal twee weken en antibiotica minimaal vier weken vóór afname te staken, maar stop nooit op eigen initiatief met medicatie: overleg dat eerst met je huisarts.

Marker: Helicobacter pylori

Krijg je rode wangen van een glas rode wijn, of darm- en huidklachten van kaas, spinazie of tomaat? Dan is dit de test die daarbij past. Deze test gebruikt ander afnamemateriaal dan de overige ontlastingstesten. Dat zit in je testkit.

Een verhoogde of normale histaminewaarde in ontlasting kan histamine-intolerantie niet bevestigen of uitsluiten. De beoordeling hangt ook af van je klachten en voedingspatroon.

Of histamine je klachten werkelijk verklaart, blijkt pas als je samen met je arts of diëtist kijkt wat er gebeurt wanneer je histaminerijk eten tijdelijk weglaat en daarna weer toevoegt. De meting is het vertrekpunt van dat gesprek. Let ook op medicijnen: onder andere NSAID’s zoals ibuprofen kunnen de uitslag beïnvloeden.

Marker: histamine

Als je het idee hebt dat je vaak klachten krijgt na het eten van bepaalde voeding en je wilt weten waar je op kunt letten. Let op: dit is de enige test op deze pagina die je met een vingerprik afneemt in plaats van met een ontlastingsmonster. Eet in de twee weken vóór de afname zo gevarieerd mogelijk, anders mis je reacties.

Een IgG-reactie is niet hetzelfde als een voedselintolerantie of een allergie. IgG-antistoffen laten vooral zien dat je lichaam een voedingsmiddel is tegengekomen. Gebruik de uitslag daarom als startpunt: houd een voedingsdagboek bij of overleg met een diëtist wat jij goed verdraagt, en laat niet zomaar hele productgroepen weg.

Afname: vingerprik. 287 voedingsmiddelen in 13 voedingsgroepen.